Wzorniki introligatorskie - Historia wersji

Ela: /* Przypisy */

2022-05-17T07:03:22Z

‎Przypisy

Ela: /* Zobacz też */

2021-11-28T18:49:54Z

‎Zobacz też

Vagnerus: /* Zobacz też */

2021-10-01T21:43:17Z

‎Zobacz też

Vagnerus: /* Wzorniki introligatorskie */

2021-10-01T21:43:03Z

‎Wzorniki introligatorskie

Vagnerus o 21:41, 1 paź 2021

2021-10-01T21:41:34Z

Ela o 23:01, 27 lut 2021

2021-02-27T23:01:39Z

Vagnerus: /* Zobacz też */

2021-02-21T16:55:41Z

‎Zobacz też

Vagnerus: /* Wzorniki introligatorskie */

2021-02-21T16:55:18Z

‎Wzorniki introligatorskie

Vagnerus: Utworzono nową stronę "===Wzorniki introligatorskie=== Bogato ilustrowane wydawnictwa zawierające wzory dekoracji, a w mniejszym stopniu też rozwiązań materiałowo-technicznych, dla wyko..."

2021-02-21T16:53:06Z

Utworzono nową stronę "===Wzorniki introligatorskie=== Bogato ilustrowane wydawnictwa zawierające wzory dekoracji, a w mniejszym stopniu też rozwiązań materiałowo-technicznych, dla wyko..."

Nowa strona

===Wzorniki introligatorskie===

Bogato ilustrowane wydawnictwa zawierające wzory dekoracji, a w mniejszym stopniu też rozwiązań materiałowo-technicznych, dla wykonawców opraw książkowych. Tradycja wykorzystywania przez introligatorów oraz złotników i hafciarzy modnych ornamentów i motywów zdobniczych, ukazanych w formie graficznej, sięga XVI w. Dzieła Nicolò Zoppino (Esemplario di lavori dove le tenere farciulle…, Wenecja 1529), Francesca de Pellegrino, La Fleur de la science […] arabicque et ytalique (Paryż, 1530), Livre de Moresques z rycinami Cornelisa Bosa (Paryż, 1546), czy Grotesken und Mauresken Petera Flötnera lub Hansa Rudolfa Manuela Deutscha (Zurych 1549) odegrały istotną rolę w rozprzestrzenianiu się ornamentyki islamskiej (maureska, maureskowo-wstęgowy ornament) w zdobnictwie opraw. Powstające w podobnym czasie tzw. „luźne” sztychy z wzorcowymi ornamentami antykizującymi popularyzowały m.in. wizerunki all’antica, kandelabrowy ornament, i groteskę. Ich naśladownictw podejmowali się w pierwszej kolejności wykonawcy radełek i plakiet (głównie złotnicy i grawerzy), w drugiej zaś sami introligatorzy, wprowadzający nowe wzory do dekoracji opraw. Podobną rolę odgrywały francuskie, niderlandzkie i niemieckie miedzioryty z 2-4 ćw. XVI w. w przenikaniu do zdobnictwa opraw →rollwerku i okuciowego ornamentu. Wraz z rozpowszechnianiem się albumowych publikacji wzornikowych oraz pokrewnych im podręczników introligatorstwa w XVII i XVIII w., pogłębiało się zjawisko oddziaływania takich dzieł na repertuar formalno-stylowy twórców opraw. Szczególnie widoczne jest to w oprawach złotniczych, których twórcy najszybciej i najpełniej recypowali najnowsze trendy w ornamentyce (np. ewolucja form akantu w XVII-pocz. XVIII w., wstęgowo-cęgowy ornament na regencyjnych i rokokowych oprawach z 2-3 ćw. XVIII w.). Podobną postawę wykazywali introligatorzy, korzystający np. z wzornika Mattheusa Vogta, Invention Newer Contrafacturlicher Vorstellung (Ulm 1644), zawierającego m.in. projekty dekoracji obcięć kart, czy bogato ilustrowanego, czterotomowego podręcznika Christopha E. Predigera, Der Buchbinder und Futtermacher (Frankfurt i Lipsk, 1741-1759) – m.in. ze szczegółowymi projektami dekoracji okładzin. Wraz z uprzemysłowieniem produkcji druków i ich opraw w XIX w. na rynku wydawniczym pojawiały się w. i. oraz katalogi ofertowe, kierowane zarówno do introligatorskich rzemieślników jak i pracowni fabrycznych, np. wielozeszytowy Ideen-Magazin für Buchbindern wydawany przez Alberta Falckenberga (Magdeburg 1843-1859). Funkcję wzorników introligatorskich a zarazem eleganckich książek bibliofilskich pełniły albumy z podobiznami arcydzieł introligatorstwa z pracowni dawnych mistrzów, jak np. Moderne Bucheinbände. Original-Entwürfe zur Ornamentierung von Buchdecken Gustava Fritsche (Lipsk 1878). W XX-XXI w. obfitość ilustrowanych publikacji o oprawach oraz stylach zdobniczych, a w ostatnich latach niemal nieograniczone zasoby Internetu sprawiły, że tradycyjne wzorniki straciły rację bytu.

==Zobacz też==

[[Indeks alfabetyczny ]] <br>
[[Ornament]] <br>

==Grafika==

<gallery>
Plik:Wzorniki introligatorskie, Drzeworytnicza plansza we wzorniku N. Zoppino, Esemplario di lavori dove le tenere fanciulle, Wenecja 1530, fot. wg gallica.bnp.fr.jpg | Drzeworytnicza plansza we wzorniku N. Zoppino, Esemplario di lavori dove le tenere fanciulle, Wenecja 1530, fot. wg: gallica.bnp.fr
Plik:Wzorniki introligatorskie, Drzeworytnicza plansza we wzorniku Petera Flötnera, Zurych 1549, fot. wg metmuseum.org.jpg | Drzeworytnicza plansza we wzorniku Petera Flötnera, Zurych 1549, fot. wg: metmuseum.org
Plik:Wzorniki introligatorskie, Rycina Virgila Solisa przedstawiająca wzorcowe medaliony all'antica z popiersiami władców, ok. poł. XVI w., wg New Bartsch.jpg | Rycina Virgila Solisa przedstawiająca wzorcowe medaliony all'antica z popiersiami władców, ok. poł. XVI w., wg New Illustrated Bartsch
Plik:Wzorniki introligatorskie, Miedziorytnicze wzory orn. maureskowowstęgowego, Virgil Solis, Niemcy, przed 1562, wg sammlungonline.mkg.hamburg.de.jpg | Miedziorytnicze wzory orn. maureskowowstęgowego, Virgil Solis, Niemcy, przed 1562, wg sammlungonline.mkg.hamburg.de
Plik:Wzorniki introligatorskie, Plansza z projekte oprawy barokowej z dzieła C. E. Predigera, Der Buchbinder und Futtermacher, 1741-59.jpg | Plansza z projektem oprawy barokowej z dzieła C. E. Predigera, Der Buchbinder und Futtermacher, Frankfurt i Lipsk, 1741-59
Plik:Wzorniki introligatorskie, Plansza z Ideen-Magazin für Buchbindern, A. Falckenberg, Magdeburg lta 40.50 XIX w., wg von Arnim 1992.jpg | Plansza z Ideen-Magazin für Buchbindern, A. Falckenberg, Magdeburg lta 40.50 XIX w., fot. wg: von Arnim 1992

</gallery>

==Przypisy==

# Schunke 1954, s. 290-303;
# Devaux 1977, s. 84;
# Pollard, Potter 1984;
# von Arnim 1992, tabl. 185;
# Foot 2006, s. 65-105;
# Pokorzyńska 2015 II, s. 44;
# Wagner 2016 II, s. 55, 57;
# Wagner, Tondel 2019, s. 128-187.

----
Autor: '''A.W.'''

@@ Linia 11: / Linia 11: @@
 [[Introligatorstwo]] <br>
 [[Romantyczne oprawy]] <br>
-[[Wydawnicza oprawa]] <br>
+[[Wydawnicze oprawy]] <br>
 ==Grafika==

@@ Linia 11: / Linia 11: @@
 [[Introligatorstwo]] <br>
 [[Romantyczne oprawy]] <br>
-[[Wydawnicze oprawy]] <br>
+[[Wydawnicza oprawa]] <br>
-−
 ==Grafika==

@@ Linia 2: / Linia 2: @@
 (niem. Buchbinder-Musterbuch)
-Bogato ilustrowane wydawnictwa zawierające wzory dekoracji, a w mniejszym stopniu też rozwiązań materiałowo-technicznych, dla wykonawców opraw książkowych. Tradycja wykorzystywania przez introligatorów oraz złotników i hafciarzy modnych ornamentów i motywów zdobniczych, ukazanych w formie graficznej, sięga XVI w. Dzieła Nicolò Zoppino (Esemplario di lavori dove le tenere farciulle…, Wenecja 1529), Francesca de Pellegrino, La Fleur de la science […] arabicque et ytalique (Paryż, 1530), Livre de Moresques z rycinami Cornelisa Bosa (Paryż, 1546), czy Grotesken und Mauresken Petera Flötnera lub Hansa Rudolfa Manuela Deutscha (Zurych 1549) odegrały istotną rolę w rozprzestrzenianiu się ornamentyki islamskiej (maureska, maureskowo-wstęgowy ornament) w zdobnictwie opraw. Powstające w podobnym czasie tzw. „luźne” sztychy z wzorcowymi ornamentami antykizującymi popularyzowały m.in. wizerunki all’antica, kandelabrowy ornament, i groteskę. Ich naśladownictw podejmowali się w pierwszej kolejności wykonawcy radełek i plakiet (głównie złotnicy i grawerzy), w drugiej zaś sami introligatorzy, wprowadzający nowe wzory do dekoracji opraw. Podobną rolę odgrywały francuskie, niderlandzkie i niemieckie miedzioryty z 2-4 ćw. XVI w. w przenikaniu do zdobnictwa opraw rollwerku i okuciowego ornamentu. Wraz z rozpowszechnianiem się albumowych publikacji wzornikowych oraz pokrewnych im podręczników introligatorstwa w XVII i XVIII w., pogłębiało się zjawisko oddziaływania takich dzieł na repertuar formalno-stylowy twórców opraw. Szczególnie widoczne jest to w oprawach złotniczych, których twórcy najszybciej i najpełniej recypowali najnowsze trendy w ornamentyce (np. ewolucja form akantu w XVII-pocz. XVIII w., wstęgowo-cęgowy ornament na regencyjnych i rokokowych oprawach z 2-3 ćw. XVIII w.). Podobną postawę wykazywali introligatorzy, korzystający np. z wzornika Mattheusa Vogta, Invention Newer Contrafacturlicher Vorstellung (Ulm 1644), zawierającego m.in. projekty dekoracji obcięć kart, czy bogato ilustrowanego, czterotomowego podręcznika Christopha E. Predigera, Der Buchbinder und Futtermacher (Frankfurt i Lipsk, 1741-1759) – m.in. ze szczegółowymi projektami dekoracji okładzin. Duży wpływ na rozkwit nurtu historyzującego (historyzujące oprawy) we francuskim, a w ślad za nim – europejskim, introligatorstwie artystycznym ery romantyzmu (romantyczne oprawy) miał wzornik pt Album du relieur-doreur z 1839 r., zawierający m.in. schematyczne rysunki dekoracji opraw słynnych mistrzów XVI-XVIII w. Wraz z uprzemysłowieniem produkcji druków i ich opraw w XIX w. na rynku wydawniczym pojawiały się w. i. oraz katalogi ofertowe, kierowane zarówno do introligatorskich rzemieślników jak i pracowni fabrycznych, np. wielozeszytowy Ideen-Magazin für Buchbindern wydawany przez Alberta Falckenberga (Magdeburg 1843-1859). Funkcję wzorników introligatorskich a zarazem eleganckich książek bibliofilskich pełniły albumy z podobiznami arcydzieł introligatorstwa z pracowni dawnych mistrzów, jak np. Moderne Bucheinbände. Original-Entwürfe zur Ornamentierung von Buchdecken Gustava Fritsche (Lipsk 1878). W XX-XXI w. obfitość ilustrowanych publikacji o oprawach oraz stylach zdobniczych, a w ostatnich latach niemal nieograniczone zasoby Internetu sprawiły, że tradycyjne wzorniki straciły rację bytu.
+Bogato ilustrowane wydawnictwa zawierające wzory dekoracji, a w mniejszym stopniu też rozwiązań materiałowo-technicznych, dla wykonawców opraw książkowych. Tradycja wykorzystywania przez introligatorów oraz złotników i hafciarzy modnych ornamentów i motywów zdobniczych, ukazanych w formie graficznej, sięga XVI w. Dzieła Nicolò Zoppino (''Esemplario di lavori dove le tenere farciulle''…, Wenecja 1529), Francesca de Pellegrino, ''La Fleur de la science'' […] ''arabicque et ytalique'' (Paryż, 1530), ''Livre de Moresques'' z rycinami Cornelisa Bosa (Paryż, 1546), czy ''Grotesken und Mauresken'' Petera Flötnera lub Hansa Rudolfa Manuela Deutscha (Zurych 1549) odegrały istotną rolę w rozprzestrzenianiu się ornamentyki islamskiej (maureska, maureskowo-wstęgowy ornament) w zdobnictwie opraw. Powstające w podobnym czasie tzw. „luźne” sztychy z wzorcowymi ornamentami antykizującymi popularyzowały m.in. wizerunki ''all’antica'', kandelabrowy ornament, i groteskę. Ich naśladownictw podejmowali się w pierwszej kolejności wykonawcy radełek i plakiet (głównie złotnicy i grawerzy), w drugiej zaś sami introligatorzy, wprowadzający nowe wzory do dekoracji opraw. Podobną rolę odgrywały francuskie, niderlandzkie i niemieckie miedzioryty z 2-4 ćw. XVI w. w przenikaniu do zdobnictwa opraw rollwerku i okuciowego ornamentu. Wraz z rozpowszechnianiem się albumowych publikacji wzornikowych oraz pokrewnych im podręczników introligatorstwa w XVII i XVIII w., pogłębiało się zjawisko oddziaływania takich dzieł na repertuar formalno-stylowy twórców opraw. Szczególnie widoczne jest to w oprawach złotniczych, których twórcy najszybciej i najpełniej recypowali najnowsze trendy w ornamentyce (np. ewolucja form akantu w XVII-pocz. XVIII w., wstęgowo-cęgowy ornament na regencyjnych i rokokowych oprawach z 2-3 ćw. XVIII w.). Podobną postawę wykazywali introligatorzy, korzystający np. z wzornika Mattheusa Vogta, ''Invention Newer Contrafacturlicher Vorstellung'' (Ulm 1644), zawierającego m.in. projekty dekoracji obcięć kart, czy bogato ilustrowanego, czterotomowego podręcznika Christopha E. Predigera, ''Der Buchbinder und Futtermacher'' (Frankfurt i Lipsk, 1741-1759) – m.in. ze szczegółowymi projektami dekoracji okładzin. Duży wpływ na rozkwit nurtu historyzującego (historyzujące oprawy) we francuskim, a w ślad za nim – europejskim, introligatorstwie artystycznym ery romantyzmu (romantyczne oprawy) miał wzornik pt ''Album du relieur-doreur'' z 1839 r., zawierający m.in. schematyczne rysunki dekoracji opraw słynnych mistrzów XVI-XVIII w. Wraz z uprzemysłowieniem produkcji druków i ich opraw w XIX w. na rynku wydawniczym pojawiały się w. i. oraz katalogi ofertowe, kierowane zarówno do introligatorskich rzemieślników jak i pracowni fabrycznych, np. wielozeszytowy ''Ideen-Magazin für Buchbindern'' wydawany przez Alberta Falckenberga (Magdeburg 1843-1859). Funkcję wzorników introligatorskich a zarazem eleganckich książek bibliofilskich pełniły albumy z podobiznami arcydzieł introligatorstwa z pracowni dawnych mistrzów, jak np. ''Moderne Bucheinbände. Original-Entwürfe zur Ornamentierung von Buchdecken'' Gustava Fritsche (Lipsk 1878). W XX-XXI w. obfitość ilustrowanych publikacji o oprawach oraz stylach zdobniczych, a w ostatnich latach niemal nieograniczone zasoby Internetu sprawiły, że tradycyjne wzorniki straciły rację bytu.
 ==Zobacz też==

@@ Linia 2: / Linia 2: @@
 (niem. Buchbinder-Musterbuch)
-Bogato ilustrowane wydawnictwa zawierające wzory dekoracji, a w mniejszym stopniu też rozwiązań materiałowo-technicznych, dla wykonawców opraw książkowych. Tradycja wykorzystywania przez introligatorów oraz złotników i hafciarzy modnych ornamentów i motywów zdobniczych, ukazanych w formie graficznej, sięga XVI w. Dzieła Nicolò Zoppino (Esemplario di lavori dove le tenere farciulle…, Wenecja 1529), Francesca de Pellegrino, La Fleur de la science […] arabicque et ytalique (Paryż, 1530), Livre de Moresques z rycinami Cornelisa Bosa (Paryż, 1546), czy Grotesken und Mauresken Petera Flötnera lub Hansa Rudolfa Manuela Deutscha (Zurych 1549) odegrały istotną rolę w rozprzestrzenianiu się ornamentyki islamskiej (maureska, maureskowo-wstęgowy ornament) w zdobnictwie opraw. Powstające w podobnym czasie tzw. „luźne” sztychy z wzorcowymi ornamentami antykizującymi popularyzowały m.in. wizerunki all’antica, kandelabrowy ornament, i groteskę. Ich naśladownictw podejmowali się w pierwszej kolejności wykonawcy radełek i plakiet (głównie złotnicy i grawerzy), w drugiej zaś sami introligatorzy, wprowadzający nowe wzory do dekoracji opraw. Podobną rolę odgrywały francuskie, niderlandzkie i niemieckie miedzioryty z 2-4 ćw. XVI w. w przenikaniu do zdobnictwa opraw rollwerku i okuciowego ornamentu. Wraz z rozpowszechnianiem się albumowych publikacji wzornikowych oraz pokrewnych im podręczników introligatorstwa w XVII i XVIII w., pogłębiało się zjawisko oddziaływania takich dzieł na repertuar formalno-stylowy twórców opraw. Szczególnie widoczne jest to w oprawach złotniczych, których twórcy najszybciej i najpełniej recypowali najnowsze trendy w ornamentyce (np. ewolucja form akantu w XVII-pocz. XVIII w., wstęgowo-cęgowy ornament na regencyjnych i rokokowych oprawach z 2-3 ćw. XVIII w.). Podobną postawę wykazywali introligatorzy, korzystający np. z wzornika Mattheusa Vogta, Invention Newer Contrafacturlicher Vorstellung (Ulm 1644), zawierającego m.in. projekty dekoracji obcięć kart, czy bogato ilustrowanego, czterotomowego podręcznika Christopha E. Predigera, Der Buchbinder und Futtermacher (Frankfurt i Lipsk, 1741-1759) – m.in. ze szczegółowymi projektami dekoracji okładzin. Wraz z uprzemysłowieniem produkcji druków i ich opraw w XIX w. na rynku wydawniczym pojawiały się w. i. oraz katalogi ofertowe, kierowane zarówno do introligatorskich rzemieślników jak i pracowni fabrycznych, np. wielozeszytowy Ideen-Magazin für Buchbindern wydawany przez Alberta Falckenberga (Magdeburg 1843-1859). Funkcję wzorników introligatorskich a zarazem eleganckich książek bibliofilskich pełniły albumy z podobiznami arcydzieł introligatorstwa z pracowni dawnych mistrzów, jak np. Moderne Bucheinbände. Original-Entwürfe zur Ornamentierung von Buchdecken Gustava Fritsche (Lipsk 1878). W XX-XXI w. obfitość ilustrowanych publikacji o oprawach oraz stylach zdobniczych, a w ostatnich latach niemal nieograniczone zasoby Internetu sprawiły, że tradycyjne wzorniki straciły rację bytu.
+Bogato ilustrowane wydawnictwa zawierające wzory dekoracji, a w mniejszym stopniu też rozwiązań materiałowo-technicznych, dla wykonawców opraw książkowych. Tradycja wykorzystywania przez introligatorów oraz złotników i hafciarzy modnych ornamentów i motywów zdobniczych, ukazanych w formie graficznej, sięga XVI w. Dzieła Nicolò Zoppino (Esemplario di lavori dove le tenere farciulle…, Wenecja 1529), Francesca de Pellegrino, La Fleur de la science […] arabicque et ytalique (Paryż, 1530), Livre de Moresques z rycinami Cornelisa Bosa (Paryż, 1546), czy Grotesken und Mauresken Petera Flötnera lub Hansa Rudolfa Manuela Deutscha (Zurych 1549) odegrały istotną rolę w rozprzestrzenianiu się ornamentyki islamskiej (maureska, maureskowo-wstęgowy ornament) w zdobnictwie opraw. Powstające w podobnym czasie tzw. „luźne” sztychy z wzorcowymi ornamentami antykizującymi popularyzowały m.in. wizerunki all’antica, kandelabrowy ornament, i groteskę. Ich naśladownictw podejmowali się w pierwszej kolejności wykonawcy radełek i plakiet (głównie złotnicy i grawerzy), w drugiej zaś sami introligatorzy, wprowadzający nowe wzory do dekoracji opraw. Podobną rolę odgrywały francuskie, niderlandzkie i niemieckie miedzioryty z 2-4 ćw. XVI w. w przenikaniu do zdobnictwa opraw rollwerku i okuciowego ornamentu. Wraz z rozpowszechnianiem się albumowych publikacji wzornikowych oraz pokrewnych im podręczników introligatorstwa w XVII i XVIII w., pogłębiało się zjawisko oddziaływania takich dzieł na repertuar formalno-stylowy twórców opraw. Szczególnie widoczne jest to w oprawach złotniczych, których twórcy najszybciej i najpełniej recypowali najnowsze trendy w ornamentyce (np. ewolucja form akantu w XVII-pocz. XVIII w., wstęgowo-cęgowy ornament na regencyjnych i rokokowych oprawach z 2-3 ćw. XVIII w.). Podobną postawę wykazywali introligatorzy, korzystający np. z wzornika Mattheusa Vogta, Invention Newer Contrafacturlicher Vorstellung (Ulm 1644), zawierającego m.in. projekty dekoracji obcięć kart, czy bogato ilustrowanego, czterotomowego podręcznika Christopha E. Predigera, Der Buchbinder und Futtermacher (Frankfurt i Lipsk, 1741-1759) – m.in. ze szczegółowymi projektami dekoracji okładzin. Duży wpływ na rozkwit nurtu historyzującego (historyzujące oprawy) we francuskim, a w ślad za nim – europejskim, introligatorstwie artystycznym ery romantyzmu (romantyczne oprawy) miał wzornik pt Album du relieur-doreur z 1839 r., zawierający m.in. schematyczne rysunki dekoracji opraw słynnych mistrzów XVI-XVIII w. Wraz z uprzemysłowieniem produkcji druków i ich opraw w XIX w. na rynku wydawniczym pojawiały się w. i. oraz katalogi ofertowe, kierowane zarówno do introligatorskich rzemieślników jak i pracowni fabrycznych, np. wielozeszytowy Ideen-Magazin für Buchbindern wydawany przez Alberta Falckenberga (Magdeburg 1843-1859). Funkcję wzorników introligatorskich a zarazem eleganckich książek bibliofilskich pełniły albumy z podobiznami arcydzieł introligatorstwa z pracowni dawnych mistrzów, jak np. Moderne Bucheinbände. Original-Entwürfe zur Ornamentierung von Buchdecken Gustava Fritsche (Lipsk 1878). W XX-XXI w. obfitość ilustrowanych publikacji o oprawach oraz stylach zdobniczych, a w ostatnich latach niemal nieograniczone zasoby Internetu sprawiły, że tradycyjne wzorniki straciły rację bytu.
 ==Zobacz też==
@@ Linia 8: / Linia 8: @@
 [[Indeks alfabetyczny ]] <br>
 [[Ornament]] <br>
 [[Introligatorstwo]] <br>
 ==Grafika==

← poprzednia wersja		Wersja z 16:55, 21 lut 2021
Linia 2:		Linia 2:


−	Bogato ilustrowane wydawnictwa zawierające wzory dekoracji, a w mniejszym stopniu też rozwiązań materiałowo-technicznych, dla wykonawców opraw książkowych. Tradycja wykorzystywania przez introligatorów oraz złotników i hafciarzy modnych ornamentów i motywów zdobniczych, ukazanych w formie graficznej, sięga XVI w. Dzieła Nicolò Zoppino (Esemplario di lavori dove le tenere farciulle…, Wenecja 1529), Francesca de Pellegrino, La Fleur de la science […] arabicque et ytalique (Paryż, 1530), Livre de Moresques z rycinami Cornelisa Bosa (Paryż, 1546), czy Grotesken und Mauresken Petera Flötnera lub Hansa Rudolfa Manuela Deutscha (Zurych 1549) odegrały istotną rolę w rozprzestrzenianiu się ornamentyki islamskiej (maureska, maureskowo-wstęgowy ornament) w zdobnictwie opraw. Powstające w podobnym czasie tzw. „luźne” sztychy z wzorcowymi ornamentami antykizującymi popularyzowały m.in. wizerunki all’antica, kandelabrowy ornament, i groteskę. Ich naśladownictw podejmowali się w pierwszej kolejności wykonawcy radełek i plakiet (głównie złotnicy i grawerzy), w drugiej zaś sami introligatorzy, wprowadzający nowe wzory do dekoracji opraw. Podobną rolę odgrywały francuskie, niderlandzkie i niemieckie miedzioryty z 2-4 ćw. XVI w. w przenikaniu do zdobnictwa opraw ~~→rollwerku~~ i okuciowego ornamentu. Wraz z rozpowszechnianiem się albumowych publikacji wzornikowych oraz pokrewnych im podręczników introligatorstwa w XVII i XVIII w., pogłębiało się zjawisko oddziaływania takich dzieł na repertuar formalno-stylowy twórców opraw. Szczególnie widoczne jest to w oprawach złotniczych, których twórcy najszybciej i najpełniej recypowali najnowsze trendy w ornamentyce (np. ewolucja form akantu w XVII-pocz. XVIII w., wstęgowo-cęgowy ornament na regencyjnych i rokokowych oprawach z 2-3 ćw. XVIII w.). Podobną postawę wykazywali introligatorzy, korzystający np. z wzornika Mattheusa Vogta, Invention Newer Contrafacturlicher Vorstellung (Ulm 1644), zawierającego m.in. projekty dekoracji obcięć kart, czy bogato ilustrowanego, czterotomowego podręcznika Christopha E. Predigera, Der Buchbinder und Futtermacher (Frankfurt i Lipsk, 1741-1759) – m.in. ze szczegółowymi projektami dekoracji okładzin. Wraz z uprzemysłowieniem produkcji druków i ich opraw w XIX w. na rynku wydawniczym pojawiały się w. i. oraz katalogi ofertowe, kierowane zarówno do introligatorskich rzemieślników jak i pracowni fabrycznych, np. wielozeszytowy Ideen-Magazin für Buchbindern wydawany przez Alberta Falckenberga (Magdeburg 1843-1859). Funkcję wzorników introligatorskich a zarazem eleganckich książek bibliofilskich pełniły albumy z podobiznami arcydzieł introligatorstwa z pracowni dawnych mistrzów, jak np. Moderne Bucheinbände. Original-Entwürfe zur Ornamentierung von Buchdecken Gustava Fritsche (Lipsk 1878). W XX-XXI w. obfitość ilustrowanych publikacji o oprawach oraz stylach zdobniczych, a w ostatnich latach niemal nieograniczone zasoby Internetu sprawiły, że tradycyjne wzorniki straciły rację bytu.	+	Bogato ilustrowane wydawnictwa zawierające wzory dekoracji, a w mniejszym stopniu też rozwiązań materiałowo-technicznych, dla wykonawców opraw książkowych. Tradycja wykorzystywania przez introligatorów oraz złotników i hafciarzy modnych ornamentów i motywów zdobniczych, ukazanych w formie graficznej, sięga XVI w. Dzieła Nicolò Zoppino (Esemplario di lavori dove le tenere farciulle…, Wenecja 1529), Francesca de Pellegrino, La Fleur de la science […] arabicque et ytalique (Paryż, 1530), Livre de Moresques z rycinami Cornelisa Bosa (Paryż, 1546), czy Grotesken und Mauresken Petera Flötnera lub Hansa Rudolfa Manuela Deutscha (Zurych 1549) odegrały istotną rolę w rozprzestrzenianiu się ornamentyki islamskiej (maureska, maureskowo-wstęgowy ornament) w zdobnictwie opraw. Powstające w podobnym czasie tzw. „luźne” sztychy z wzorcowymi ornamentami antykizującymi popularyzowały m.in. wizerunki all’antica, kandelabrowy ornament, i groteskę. Ich naśladownictw podejmowali się w pierwszej kolejności wykonawcy radełek i plakiet (głównie złotnicy i grawerzy), w drugiej zaś sami introligatorzy, wprowadzający nowe wzory do dekoracji opraw. Podobną rolę odgrywały francuskie, niderlandzkie i niemieckie miedzioryty z 2-4 ćw. XVI w. w przenikaniu do zdobnictwa opraw rollwerku i okuciowego ornamentu. Wraz z rozpowszechnianiem się albumowych publikacji wzornikowych oraz pokrewnych im podręczników introligatorstwa w XVII i XVIII w., pogłębiało się zjawisko oddziaływania takich dzieł na repertuar formalno-stylowy twórców opraw. Szczególnie widoczne jest to w oprawach złotniczych, których twórcy najszybciej i najpełniej recypowali najnowsze trendy w ornamentyce (np. ewolucja form akantu w XVII-pocz. XVIII w., wstęgowo-cęgowy ornament na regencyjnych i rokokowych oprawach z 2-3 ćw. XVIII w.). Podobną postawę wykazywali introligatorzy, korzystający np. z wzornika Mattheusa Vogta, Invention Newer Contrafacturlicher Vorstellung (Ulm 1644), zawierającego m.in. projekty dekoracji obcięć kart, czy bogato ilustrowanego, czterotomowego podręcznika Christopha E. Predigera, Der Buchbinder und Futtermacher (Frankfurt i Lipsk, 1741-1759) – m.in. ze szczegółowymi projektami dekoracji okładzin. Wraz z uprzemysłowieniem produkcji druków i ich opraw w XIX w. na rynku wydawniczym pojawiały się w. i. oraz katalogi ofertowe, kierowane zarówno do introligatorskich rzemieślników jak i pracowni fabrycznych, np. wielozeszytowy Ideen-Magazin für Buchbindern wydawany przez Alberta Falckenberga (Magdeburg 1843-1859). Funkcję wzorników introligatorskich a zarazem eleganckich książek bibliofilskich pełniły albumy z podobiznami arcydzieł introligatorstwa z pracowni dawnych mistrzów, jak np. Moderne Bucheinbände. Original-Entwürfe zur Ornamentierung von Buchdecken Gustava Fritsche (Lipsk 1878). W XX-XXI w. obfitość ilustrowanych publikacji o oprawach oraz stylach zdobniczych, a w ostatnich latach niemal nieograniczone zasoby Internetu sprawiły, że tradycyjne wzorniki straciły rację bytu.

	==Zobacz też==		==Zobacz też==

@@ Linia 34: / Linia 34: @@
 # Wagner 2016 II, s. 55, 57;
 # Wagner, Tondel 2019, s. 128-187.
 ----
 Autor: '''A.W.'''

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
-===Wzorniki introligatorskie===
+==Wzorniki introligatorskie==
+(niem. Buchbinder-Musterbuch)
 Bogato ilustrowane wydawnictwa zawierające wzory dekoracji, a w mniejszym stopniu też rozwiązań materiałowo-technicznych, dla wykonawców opraw książkowych. Tradycja wykorzystywania przez introligatorów oraz złotników i hafciarzy modnych ornamentów i motywów zdobniczych, ukazanych w formie graficznej, sięga XVI w. Dzieła Nicolò Zoppino (Esemplario di lavori dove le tenere farciulle…, Wenecja 1529), Francesca de Pellegrino, La Fleur de la science […] arabicque et ytalique (Paryż, 1530), Livre de Moresques z rycinami Cornelisa Bosa (Paryż, 1546), czy Grotesken und Mauresken Petera Flötnera lub Hansa Rudolfa Manuela Deutscha (Zurych 1549) odegrały istotną rolę w rozprzestrzenianiu się ornamentyki islamskiej (maureska, maureskowo-wstęgowy ornament) w zdobnictwie opraw. Powstające w podobnym czasie tzw. „luźne” sztychy z wzorcowymi ornamentami antykizującymi popularyzowały m.in. wizerunki all’antica, kandelabrowy ornament, i groteskę. Ich naśladownictw podejmowali się w pierwszej kolejności wykonawcy radełek i plakiet (głównie złotnicy i grawerzy), w drugiej zaś sami introligatorzy, wprowadzający nowe wzory do dekoracji opraw. Podobną rolę odgrywały francuskie, niderlandzkie i niemieckie miedzioryty z 2-4 ćw. XVI w. w przenikaniu do zdobnictwa opraw rollwerku i okuciowego ornamentu. Wraz z rozpowszechnianiem się albumowych publikacji wzornikowych oraz pokrewnych im podręczników introligatorstwa w XVII i XVIII w., pogłębiało się zjawisko oddziaływania takich dzieł na repertuar formalno-stylowy twórców opraw. Szczególnie widoczne jest to w oprawach złotniczych, których twórcy najszybciej i najpełniej recypowali najnowsze trendy w ornamentyce (np. ewolucja form akantu w XVII-pocz. XVIII w., wstęgowo-cęgowy ornament na regencyjnych i rokokowych oprawach z 2-3 ćw. XVIII w.). Podobną postawę wykazywali introligatorzy, korzystający np. z wzornika Mattheusa Vogta, Invention Newer Contrafacturlicher Vorstellung (Ulm 1644), zawierającego m.in. projekty dekoracji obcięć kart, czy bogato ilustrowanego, czterotomowego podręcznika Christopha E. Predigera, Der Buchbinder und Futtermacher (Frankfurt i Lipsk, 1741-1759) – m.in. ze szczegółowymi projektami dekoracji okładzin. Wraz z uprzemysłowieniem produkcji druków i ich opraw w XIX w. na rynku wydawniczym pojawiały się w. i. oraz katalogi ofertowe, kierowane zarówno do introligatorskich rzemieślników jak i pracowni fabrycznych, np. wielozeszytowy Ideen-Magazin für Buchbindern wydawany przez Alberta Falckenberga (Magdeburg 1843-1859). Funkcję wzorników introligatorskich a zarazem eleganckich książek bibliofilskich pełniły albumy z podobiznami arcydzieł introligatorstwa z pracowni dawnych mistrzów, jak np. Moderne Bucheinbände. Original-Entwürfe zur Ornamentierung von Buchdecken Gustava Fritsche (Lipsk 1878). W XX-XXI w. obfitość ilustrowanych publikacji o oprawach oraz stylach zdobniczych, a w ostatnich latach niemal nieograniczone zasoby Internetu sprawiły, że tradycyjne wzorniki straciły rację bytu.
@@ Linia 19: / Linia 19: @@
 Plik:Wzorniki introligatorskie, Plansza z projekte oprawy barokowej z dzieła C. E. Predigera, Der Buchbinder und Futtermacher, 1741-59.jpg | Plansza z projektem oprawy barokowej z dzieła C. E. Predigera, Der Buchbinder und Futtermacher, Frankfurt i Lipsk, 1741-59
 Plik:Wzorniki introligatorskie, Plansza z Ideen-Magazin für Buchbindern, A. Falckenberg, Magdeburg lta 40.50 XIX w., wg von Arnim 1992.jpg | Plansza z Ideen-Magazin für Buchbindern, A. Falckenberg, Magdeburg lta 40.50 XIX w., fot. wg: von Arnim 1992
 </gallery>