Tytuł książki - Historia wersji

Ela: /* Tytuł książki */

2022-05-13T07:56:43Z

‎Tytuł książki

Ela: /* Grafika */

2022-05-13T07:52:58Z

‎Grafika

Ela: /* Tytuł książki */

2022-03-17T22:37:27Z

‎Tytuł książki

Vagnerus o 19:46, 17 mar 2022

2022-03-17T19:46:49Z

Vagnerus o 19:46, 17 mar 2022

2022-03-17T19:46:05Z

Vagnerus o 19:45, 17 mar 2022

2022-03-17T19:45:40Z

Vagnerus o 19:45, 17 mar 2022

2022-03-17T19:45:06Z

Meg: /* Przypisy */

2021-09-19T18:03:57Z

‎Przypisy

Ela: /* Przypisy */

2021-09-18T22:25:16Z

‎Przypisy

Ela: /* Tytuł książki */

2021-09-18T22:22:55Z

‎Tytuł książki

@@ Linia 6: / Linia 6: @@
 W starożytności zwoje rękopiśmienne były zaopatrzone w skrawek papirusu lub pergaminu, zwany po grecku ''sillybos'', po łac. ''titulus'', czyli ''index'', na którym wypisywano tytuł utworu. W średniowiecznych kodeksach skrótowe informacje o ich zawartości treściowej lub/i autorze umieszczano na przedniej okładce (jako odręczny napis bezpośrednio na skórze, na nalepce papierowej bądź pergaminowej, niekiedy w specjalnym okienku z metalową ramką – tzw. tabliczce tytułowej). Równocześnie praktykowano zapisywanie takich informacji na dłuższej lub którejś z krótszych krawędzi, co wiązało się z formułą przechowywania woluminów na leżąco – obcięciem na zewnątrz. Pod koniec XV w., w niektórych, wiodących oficynach zachodnioeuropejskich zaczęto stosować gotyckie napisy minuskułowe z napisami identyfikacyjnymi (tytuł, nazwisko autora), wyciskane z pojedynczych tłoków literniczych lub z klocków drzeworytniczych zawierających kompletne napisy. Taka koncepcja t. k. szybko przeniknęła na oprawy z niezliczonych warsztatów (np. krakowskich), w których stopniowo pismo gotyckie zastępowano antykwą majuskułową.
-W XVI w., wraz z upowszechnianiem się zwyczaju przechowywania książek w pozycji stojącej – dłuższym obcięciem krawędzi na zewnątrz, podtrzymywano tradycję umieszczania na nim nazwiska autora i tytułu dzieła. Jednakże w tym samym stuleciu obserwuje się coraz częstsze zapisywanie tych informacji na grzbiecie (zazwyczaj w jednym z górnych kompartymentów), czemu w przypadku opraw w wittenberskim stylu sprzyjała jasna barwa skóry. W 2 poł. XVI w. coraz częściej pojawiały się u góry grzbietu t. k. wyciśnięte z miniaturowych tłoków (bezpośrednio na skórze obleczenia). Przez cały XVI w. i pocz. XVII w. powszechne było wyciskanie t. k., nazwiska autora, a nawet nr tomu dzieła na przedniej okładce. Na radełkowych oprawach wykorzystywano do tego poziome, puste listwy, na oprawach z inną formułą dekoracji t. k. wkomponowywano zazwyczaj w górną połowę kompozycji. Na barokowych oprawach z XVII-XVIII w. upowszechniła się koncepcja bogato zdobionego grzbietu z jednym, dwoma lub nawet trzema szyldzikami, o tej samej lub różnej barwie, na których wyciskano nazwisko autora, tytuł dzieła oraz numer tomu. Obok wycisków z pojedynczych tłoków (czcionek introligatorskich), coraz częściej posługiwano się wierszownikami z uszeregowanymi w nich czcionkami). Tradycyjną techniką wycisków z tłoków literniczych (nierzadko silnie rozproszonych) posługiwano się w ciągu XVI-XVII w. na przednich okładkach opraw pergaminowych. Na grzbietach takich dzieł zapisywano tytuły odręcznie bądź naklejano na nich szyldziki.  Od ery baroku na tytuł przeznaczano najczęściej drugi kompartyment od góry; inne umieszczenie pola tytułowego wskazuje na oprawę autorską, artystyczną. Przeniesienie pola tytułowego na sam szczyt grzbietu obserwujemy w niektórych oprawach romantycznych. Zabieg ten chętnie stosowano także w dwudziestoleciu międzywojennym, choć wówczas pole tytułowe sytuowano na różnych wysokościach grzbietu.
+W XVI w., wraz z upowszechnianiem się zwyczaju przechowywania książek w pozycji stojącej – dłuższym obcięciem krawędzi na zewnątrz, podtrzymywano tradycję umieszczania na nim nazwiska autora i tytułu dzieła. Jednakże w tym samym stuleciu obserwuje się coraz częstsze zapisywanie tych informacji na grzbiecie (zazwyczaj w jednym z górnych kompartymentów), czemu w przypadku opraw w wittenberskim stylu sprzyjała jasna barwa skóry. W 2 poł. XVI w. coraz częściej pojawiały się u góry grzbietu t. k. wyciśnięte z miniaturowych tłoków (bezpośrednio na skórze obleczenia). Przez cały XVI w. i pocz. XVII w. powszechne było wyciskanie t. k., nazwiska autora, a nawet nr tomu dzieła na przedniej okładce. Na radełkowych oprawach wykorzystywano do tego poziome, puste listwy, na oprawach z inną formułą dekoracji t. k. wkomponowywano zazwyczaj w górną połowę kompozycji. Na barokowych oprawach z XVII-XVIII w. upowszechniła się koncepcja bogato zdobionego grzbietu z jednym, dwoma lub nawet trzema szyldzikami, o tej samej lub różnej barwie, na których wyciskano nazwisko autora, tytuł dzieła oraz numer tomu. Obok wycisków z pojedynczych tłoków (czcionek introligatorskich), coraz częściej posługiwano się wierszownikami z uszeregowanymi w nich czcionkami. Tradycyjną techniką wycisków z tłoków literniczych (nierzadko silnie rozproszonych) posługiwano się w ciągu XVI-XVII w. na przednich okładkach opraw pergaminowych. Na grzbietach takich dzieł zapisywano tytuły odręcznie bądź naklejano na nich szyldziki.  Od ery baroku na tytuł przeznaczano najczęściej drugi kompartyment od góry; inne umieszczenie pola tytułowego wskazuje na oprawę autorską, artystyczną. Przeniesienie pola tytułowego na sam szczyt grzbietu obserwujemy w niektórych oprawach romantycznych. Zabieg ten chętnie stosowano także w dwudziestoleciu międzywojennym, choć wówczas pole tytułowe sytuowano na różnych wysokościach grzbietu.
 W XIX wieku tytuł chętnie umieszczano wzdłuż grzbietu, co było skutkiem produkcji coraz cieńszych książek, na których nie mieścił się poziomy napis. Na oprawach nakładowych z XIX-pocz. XX w. t. k. przyjmował nierzadko efektowną formę i zajmował znaczną część grzbietu oraz przedniej okładki, co wiązało się z używaniem klisz (matryc) introligatorskich. W tradycji europejskiej, w tym polskiej, tytuł biegł z dołu do góry, w angielskiej i amerykańskiej odwrotnie – z góry do dołu. Współcześnie styl anglo-amerykański dominuje w praktyce wydawniczej. Sporadycznie spotyka się tytuł wytłoczony ukośnie jako celowy zabieg estetyczny, lub rozwiązanie praktyczne, gdy tytuł nie mieści się na szerokości grzbietu.

@@ Linia 21: / Linia 21: @@
 <gallery>
-File:15053.JPG|Tytuł wpisany na krawędziach inkunabułu.
+File:15053.JPG|Tytuł wpisany ręcznie na krawędziach inkunabułu.
 File:Ukos.JPG|Zbyt długi tytuł nie mieszczący się na grzbiecie, wytłoczony ukosem

@@ Linia 4: / Linia 4: @@
 Nazwa dzieła piśmienniczego stworzona przez autora lub edytora, stanowiąca podstawowy środek identyfikacji książki umieszczany m.in. na okładce.
-W starożytności zwoje rękopiśmienne były zaopatrzone w skrawek papirusu lub pergaminu, zwany po grecku ''sillybos'', po łac. ''titulus'', czyli ''index'', na którym wypisywano tytuł utworu. W średniowiecznych kodeksach skrótowe informacje o ich zawartości treściowej lub/i autorze umieszczano na przedniej okładce (jako odręczny napis bezpośrednio na skórze, na nalepce papierowej bądź pergaminowej, niekiedy w specjalnym okienku z metalową ramką – tzw. tabliczce tytułowej). Równocześnie praktykowano zapisywanie takich informacji na dłuższym lub kórymś z krótszych obcięć krawędzi, co wiązało się z formułą przechowywania woluminów na leżąco – obcięciem na zewnątrz. Pod koniec XV w., w niektórych, wiodących oficynach zachodnioeuropejskich zaczęto stosować gotyckie napisy minuskułowe z napisami identyfikacyjnymi (tytuł, nazwisko autora), wyciskane z pojedynczych tłoków literniczych lub z klocków drzeworytniczych zawierających kompletne napisy. Taka koncepcja t. k. szybko przeniknęła na oprawy z niezliczonych warsztatów (np. krakowskich), w których stopniowo pismo gotyckie zastępowano antykwą majuskułową.
+W starożytności zwoje rękopiśmienne były zaopatrzone w skrawek papirusu lub pergaminu, zwany po grecku ''sillybos'', po łac. ''titulus'', czyli ''index'', na którym wypisywano tytuł utworu. W średniowiecznych kodeksach skrótowe informacje o ich zawartości treściowej lub/i autorze umieszczano na przedniej okładce (jako odręczny napis bezpośrednio na skórze, na nalepce papierowej bądź pergaminowej, niekiedy w specjalnym okienku z metalową ramką – tzw. tabliczce tytułowej). Równocześnie praktykowano zapisywanie takich informacji na dłuższej lub którejś z krótszych krawędzi, co wiązało się z formułą przechowywania woluminów na leżąco – obcięciem na zewnątrz. Pod koniec XV w., w niektórych, wiodących oficynach zachodnioeuropejskich zaczęto stosować gotyckie napisy minuskułowe z napisami identyfikacyjnymi (tytuł, nazwisko autora), wyciskane z pojedynczych tłoków literniczych lub z klocków drzeworytniczych zawierających kompletne napisy. Taka koncepcja t. k. szybko przeniknęła na oprawy z niezliczonych warsztatów (np. krakowskich), w których stopniowo pismo gotyckie zastępowano antykwą majuskułową.
 W XVI w., wraz z upowszechnianiem się zwyczaju przechowywania książek w pozycji stojącej – dłuższym obcięciem krawędzi na zewnątrz, podtrzymywano tradycję umieszczania na nim nazwiska autora i tytułu dzieła. Jednakże w tym samym stuleciu obserwuje się coraz częstsze zapisywanie tych informacji na grzbiecie (zazwyczaj w jednym z górnych kompartymentów), czemu w przypadku opraw w wittenberskim stylu sprzyjała jasna barwa skóry. W 2 poł. XVI w. coraz częściej pojawiały się u góry grzbietu t. k. wyciśnięte z miniaturowych tłoków (bezpośrednio na skórze obleczenia). Przez cały XVI w. i pocz. XVII w. powszechne było wyciskanie t. k., nazwiska autora, a nawet nr tomu dzieła na przedniej okładce. Na radełkowych oprawach wykorzystywano do tego poziome, puste listwy, na oprawach z inną formułą dekoracji t. k. wkomponowywano zazwyczaj w górną połowę kompozycji. Na barokowych oprawach z XVII-XVIII w. upowszechniła się koncepcja bogato zdobionego grzbietu z jednym, dwoma lub nawet trzema szyldzikami, o tej samej lub różnej barwie, na których wyciskano nazwisko autora, tytuł dzieła oraz numer tomu. Obok wycisków z pojedynczych tłoków (czcionek introligatorskich), coraz częściej posługiwano się wierszownikami z uszeregowanymi w nich czcionkami). Tradycyjną techniką wycisków z tłoków literniczych (nierzadko silnie rozproszonych) posługiwano się w ciągu XVI-XVII w. na przednich okładkach opraw pergaminowych. Na grzbietach takich dzieł zapisywano tytuły odręcznie bądź naklejano na nich szyldziki.  Od ery baroku na tytuł przeznaczano najczęściej drugi kompartyment od góry; inne umieszczenie pola tytułowego wskazuje na oprawę autorską, artystyczną. Przeniesienie pola tytułowego na sam szczyt grzbietu obserwujemy w niektórych oprawach romantycznych. Zabieg ten chętnie stosowano także w dwudziestoleciu międzywojennym, choć wówczas pole tytułowe sytuowano na różnych wysokościach grzbietu.
 W XIX wieku tytuł chętnie umieszczano wzdłuż grzbietu, co było skutkiem produkcji coraz cieńszych książek, na których nie mieścił się poziomy napis. Na oprawach nakładowych z XIX-pocz. XX w. t. k. przyjmował nierzadko efektowną formę i zajmował znaczną część grzbietu oraz przedniej okładki, co wiązało się z używaniem klisz (matryc) introligatorskich. W tradycji europejskiej, w tym polskiej, tytuł biegł z dołu do góry, w angielskiej i amerykańskiej odwrotnie – z góry do dołu. Współcześnie styl anglo-amerykański dominuje w praktyce wydawniczej. Sporadycznie spotyka się tytuł wytłoczony ukośnie jako celowy zabieg estetyczny, lub rozwiązanie praktyczne, gdy tytuł nie mieści się na szerokości grzbietu.
-−
 ==Zobacz też==

← poprzednia wersja		Wersja z 19:46, 17 mar 2022
Linia 3:		Linia 3:

	Nazwa dzieła piśmienniczego stworzona przez autora lub edytora, stanowiąca podstawowy środek identyfikacji książki umieszczany m.in. na okładce.		Nazwa dzieła piśmienniczego stworzona przez autora lub edytora, stanowiąca podstawowy środek identyfikacji książki umieszczany m.in. na okładce.
		+
	W starożytności zwoje rękopiśmienne były zaopatrzone w skrawek papirusu lub pergaminu, zwany po grecku ''sillybos'', po łac. ''titulus'', czyli ''index'', na którym wypisywano tytuł utworu. W średniowiecznych kodeksach skrótowe informacje o ich zawartości treściowej lub/i autorze umieszczano na przedniej okładce (jako odręczny napis bezpośrednio na skórze, na nalepce papierowej bądź pergaminowej, niekiedy w specjalnym okienku z metalową ramką – tzw. tabliczce tytułowej). Równocześnie praktykowano zapisywanie takich informacji na dłuższym lub kórymś z krótszych obcięć krawędzi, co wiązało się z formułą przechowywania woluminów na leżąco – obcięciem na zewnątrz. Pod koniec XV w., w niektórych, wiodących oficynach zachodnioeuropejskich zaczęto stosować gotyckie napisy minuskułowe z napisami identyfikacyjnymi (tytuł, nazwisko autora), wyciskane z pojedynczych tłoków literniczych lub z klocków drzeworytniczych zawierających kompletne napisy. Taka koncepcja t. k. szybko przeniknęła na oprawy z niezliczonych warsztatów (np. krakowskich), w których stopniowo pismo gotyckie zastępowano antykwą majuskułową.		W starożytności zwoje rękopiśmienne były zaopatrzone w skrawek papirusu lub pergaminu, zwany po grecku ''sillybos'', po łac. ''titulus'', czyli ''index'', na którym wypisywano tytuł utworu. W średniowiecznych kodeksach skrótowe informacje o ich zawartości treściowej lub/i autorze umieszczano na przedniej okładce (jako odręczny napis bezpośrednio na skórze, na nalepce papierowej bądź pergaminowej, niekiedy w specjalnym okienku z metalową ramką – tzw. tabliczce tytułowej). Równocześnie praktykowano zapisywanie takich informacji na dłuższym lub kórymś z krótszych obcięć krawędzi, co wiązało się z formułą przechowywania woluminów na leżąco – obcięciem na zewnątrz. Pod koniec XV w., w niektórych, wiodących oficynach zachodnioeuropejskich zaczęto stosować gotyckie napisy minuskułowe z napisami identyfikacyjnymi (tytuł, nazwisko autora), wyciskane z pojedynczych tłoków literniczych lub z klocków drzeworytniczych zawierających kompletne napisy. Taka koncepcja t. k. szybko przeniknęła na oprawy z niezliczonych warsztatów (np. krakowskich), w których stopniowo pismo gotyckie zastępowano antykwą majuskułową.

@@ Linia 31: / Linia 31: @@
 # Encyklopedia wiedzy o książce [red. Birkenmajer A., Kocowski B., Trzynadlowski J.], Wrocław, Warszawa, Kraków, 1971, s. 2393-2395.
 ----
-Autor: '''E.P., M.P.B.''','''A.W.'''
+Autor: '''E.P., M.P.B.''', '''A.W.'''

@@ Linia 2: / Linia 2: @@
 (ang. title; niem. Titel; fr. titre de livre)
-Nazwa dzieła skomponowana i wprowadzana przez autora lub nadana przez edytora. Tytuł książki stanowi podstawowy środek identyfikacji i często znajduje się na okładce.
+Nazwa dzieła piśmienniczego stworzona przez autora lub edytora, stanowiąca podstawowy środek identyfikacji książki umieszczany m.in. na okładce.
-W starożytności zwój rękopiśmienny posiadał doklejony na końcu skrawek papirusu lub pergaminu, zwany po grecku sillybos, po łac. titulus, czyli index, na którym wypisywano tytuł utworu. W średniowiecznych kodeksach tytuł lokowano na przedniej okładce, gdyż księgi przechowywano w pozycji leżącej. Kartka z wypisanym tytułem była niekiedy umieszczana w okienku tzw. tabliczce tytułowej. Wraz z upowszechnieniem dekoracji wytłaczanych, tytuły były tłoczone przy użyciu pojedynczych tłoków literniczych, na ślepo lub złocone. Alternatywnie tytuł mógł być wypisany na krawędziach kart.
+W XVI w., wraz z upowszechnianiem się zwyczaju przechowywania książek w pozycji stojącej – dłuższym obcięciem krawędzi na zewnątrz, podtrzymywano tradycję umieszczania na nim nazwiska autora i tytułu dzieła. Jednakże w tym samym stuleciu obserwuje się coraz częstsze zapisywanie tych informacji na grzbiecie (zazwyczaj w jednym z górnych →kompartymentów), czemu w przypadku opraw w wittenberskim stylu sprzyjała jasna barwa skóry. W 2 poł. XVI w. coraz częściej pojawiały się u góry grzbietu t. k. wyciśnięte z miniaturowych tłoków (bezpośrednio na skórze obleczenia). Przez cały XVI w. i pocz. XVII w. powszechne było wyciskanie t. k., nazwiska autora, a nawet nr tomu dzieła na przedniej okładce. Na radełkowych oprawach wykorzystywano do tego poziome, puste listwy, na oprawach z inną formułą dekoracji t. k. wkomponowywano zazwyczaj w górną połowę kompozycji. Na barokowych oprawach z XVII-XVIII w. upowszechniła się koncepcja bogato zdobionego grzbietu z jednym, dwoma lub nawet trzema szyldzikami, o tej samej lub różnej barwie, na których wyciskano nazwisko autora, tytuł dzieła oraz numer tomu. Obok wycisków z pojedynczych tłoków (czcionek introligatorskich), coraz częściej posługiwano się wierszownikami z uszeregowanymi w nich czcionkami). Tradycyjną techniką wycisków z tłoków literniczych (nierzadko silnie rozproszonych) posługiwano się w ciągu XVI-XVII w. na przednich okładkach opraw pergaminowych. Na grzbietach takich dzieł zapisywano tytuły odręcznie bądź naklejano na nich szyldziki.  Od ery baroku na tytuł przeznaczano najczęściej drugi kompartyment od góry; inne umieszczenie pola tytułowego wskazuje na oprawę autorską, artystyczną. Przeniesienie pola tytułowego na sam szczyt grzbietu obserwujemy w niektórych oprawach romantycznych. Zabieg ten chętnie stosowano także w dwudziestoleciu międzywojennym, choć wówczas pole tytułowe sytuowano na różnych wysokościach grzbietu.
 ==Zobacz też==
 [[Indeks alfabetyczny]] <br>
 [[Tabliczki tytułowe]] <br>
 [[Szyldzik]] <br>
@@ Linia 34: / Linia 30: @@
 # Encyklopedia wiedzy o książce [red. Birkenmajer A., Kocowski B., Trzynadlowski J.], Wrocław, Warszawa, Kraków, 1971, s. 2393-2395.
 ----
-Autor: '''E.P., M.P.B.'''
+Autor: '''E.P., M.P.B.''','''A.W.'''

@@ Linia 30: / Linia 30: @@
 ==Przypisy==
-# Jan Kuglin, Poligrafia książki, Wrocław 1964, s. 111-117.
+# Kuglin J., Poligrafia książki, Wrocław 1964, s. 111-117.
-# Kazimierz Rzewuski, Księgoznawstwo, Warszawa 1987, s. 40-41, 76, 85-86, 214-215.
+# Rzewuski K., Księgoznawstwo, Warszawa 1987, s. 40-41, 76, 85-86, 214-215.
-# Encyklopedia wiedzy o książce [red. Birkenmajer A., Kocowski B., Trzynadlowski J.], Wrocław, Warszawa, Kraków, 1971.
+# Encyklopedia wiedzy o książce [red. Birkenmajer A., Kocowski B., Trzynadlowski J.], Wrocław, Warszawa, Kraków, 1971, s. 2393-2395.
 ----
 Autor: '''E.P., M.P.B.'''

@@ Linia 12: / Linia 12: @@
 Tytuł może być wytłoczony pojedynczymi tłokami literniczymi i taki zwyczaj jest praktykowany do dziś w introligatorstwie angielskim, jednak zasadniczo dla tego celu powstał wierszownik introligatorski, który pozwala na wytłoczenie składu całej wiersza, zestawionego z czcionek. W oprawie nakładowej tytuł zwykle jest wyciskany z kliszy (matrycy) introligatorskiej.
-Tytuł bywał także wytłaczany na przedniej okładce, obecny na księgach renesansowych, później pojawiał się tu rzadki; od 2. poł. XIX w. zwyczaj umieszczania tytułu na okładce przedniej powracał, prawie zawsze na oprawach wydawniczych.
+Tytuł bywał także wytłaczany na przedniej okładce, obecny na księgach renesansowych, później pojawiał się tu rzadko; od 2. poł. XIX w. zwyczaj umieszczania tytułu na okładce przedniej powracał, prawie zawsze na oprawach wydawniczych.
 ==Zobacz też==