Papiery marmurkowe - Historia wersji

Ela: /* Zobacz też */

2022-03-19T17:02:16Z

‎Zobacz też

Ela: /* Rodzaje papierów marmurkowych */

2022-03-18T21:48:10Z

‎Rodzaje papierów marmurkowych

Ela: /* Zobacz też */

2022-03-18T19:44:36Z

‎Zobacz też

Ela: /* Technika wykonania */

2022-03-18T19:43:43Z

‎Technika wykonania

Ela: /* Rodzaje papierów marmurkowych */

2022-03-18T19:37:39Z

‎Rodzaje papierów marmurkowych

Ela: /* Historia */

2022-03-18T19:30:01Z

‎Historia

Ela: /* Historia */

2022-03-18T19:29:00Z

‎Historia

Ela: /* Papiery marmurkowe */

2022-03-18T14:44:29Z

‎Papiery marmurkowe

Meg: /* Technika wykonania */

2022-02-20T19:16:22Z

‎Technika wykonania

Meg: /* Przypisy */

2021-09-17T18:24:42Z

‎Przypisy

@@ Linia 34: / Linia 34: @@
 [[Karagen]] <br>
 [[Suminagashi]] <br>
 ==Grafika==

@@ Linia 23: / Linia 23: @@
 * [[papier marmurkowy hiszpański]] (marmurek falisty)
 * [[papier marmurkowy narzędziowy]] (ślimakowy, grzebieniowy)
-* [[papier marmurkowy olejowy]]<br>
+* [[papier marmurkowy olejny]]<br>
 ==Zobacz też==

@@ Linia 26: / Linia 26: @@
 ==Zobacz też==
-[[etery celulozy]] <br>
-[[tragant]] <br>
+[[Indeks alfabetyczny]] <br>
-[[karagen]] <br>
+[[Etery celulozy]] <br>
 ==Grafika==

@@ Linia 16: / Linia 16: @@
 ===Technika wykonania===
-Proces wykonywania papierów marmurkowych jest skomplikowany i wymaga wprawy i doświadczenia. Najważniejszym etapem jest przygotowanie tzw. gruntu, którym może być wodny roztwór gumy traganckiej (g.tragakantowa, tragant), karagenu, używano też odpowiednio przygotowanych nasion babki płesznik, współcześnie używa się etery celulozy rozpuszczalne w wodzie (metyloceluloza). Właściwości gruntu są ściśle uzależnione od procentowości roztworu, temperatury, czasu przechowywania.  Ponadto do wykonania marmurków niezbędna była żółć wołowa i pigmenty, które musiały być dokładnie utarte, najlepiej z dodatkiem specjalnie przygotowanego wosku pszczelego. Za odpowiednie do wykonania marmurków uznawano: biel ołowiową, karmin, aurypigment, cynober, sienę paloną, indygo, ultramarynę, błękit pruski. Sprzętem potrzebnym do wytwarzania marmurków są kuwety, najlepiej z gładkim dnem ułatwiającym użycie narzędzi.  Rozmiar kuwety powinien był być większy od arkusza papieru, na którym wykonuje się wzór. Użycie zbyt małej kuwety może spowodować zdeformowanie wzoru na brzegach arkusza. Z narzędzi, najbardziej popularne są grzebienie, których rozstaw ząbków jest zależny od rodzaju wzoru, jaki chce się uzyskać (il. 9). Innym popularnym narzędziem są różnego rodzaju pędzle, którymi nakrapia się  farby na grunt, a także patyczki, sztyfty itp. (il. 10). W dawnych przepisach nie uwzględniano ałunu stosowanego współcześnie do zagruntowania (nasycenia) powierzchni papieru przed marmurkowaniem. Można to wytłumaczyć faktem zawartości ałunu w strukturze dawnego papieru, który wprowadzano podczas jego produkcji. Na tak przygotowanym gruncie, wykonywano odpowiedni wzór. w zależności od tego, czy używano do tego narzędzi, czy też wzór powstawał samoistnie można podzielić papiery marmurkowe na kilka rodzajów.
+Pierwszym etapem wykonywania papierów marmurkowych jest przygotowanie tzw. gruntu, którym może być wodny roztwór gumy traganckiej (guma tragakantowa, tragant), karagenu lub odpowiednio przygotowanych nasion babki płesznik; współcześnie używa się etery celulozy rozpuszczalne w wodzie (metyloceluloza). Właściwości gruntu są ściśle uzależnione od procentowości roztworu, temperatury, czasu przechowywania. Ponadto do wykonania marmurków niezbędna była żółć wołowa i pigmenty, które musiały być dokładnie utarte, najlepiej z dodatkiem specjalnie przygotowanego wosku pszczelego. Za odpowiednie do wykonania marmurków uznawano: biel ołowiową, karmin, aurypigment, cynober, sjenę paloną, indygo, ultramarynę, błękit pruski. Sprzętem potrzebnym do wytwarzania marmurków są kuwety, rozmiar kuwety powinien był być większy od arkusza papieru, na którym wykonuje się wzór. Z narzędzi, najbardziej popularne są grzebienie o różnym rozstawie ząbków (il. 9), różnego rodzaju pędzle lub miotełki, do nakrapiania farb na grunt, a także patyczki, sztyfty itp. (il. 10). Na przygotowanym gruncie, wykonywano odpowiedni wzór. W zależności od tego, czy też wzór powstawał samoistnie czy tworzono go przy użyciu narzędzi papiery marmurkowe można podzielić na kilka rodzajów. W dawnych przepisach nie uwzględniano ałunu stosowanego współcześnie do zagruntowania (nasycenia) powierzchni papieru przed marmurkowaniem. Można to wytłumaczyć faktem zawartości ałunu w strukturze dawnego papieru, wprowadzanego podczas  produkcji.
 ===Rodzaje papierów marmurkowych===

@@ Linia 24: / Linia 24: @@
 * [[papier marmurkowy narzędziowy]] (ślimakowy, grzebieniowy)
 * [[papier marmurkowy olejowy]]<br>
 ==Zobacz też==

@@ Linia 13: / Linia 13: @@
 We Włoszech marmurki nie cieszyły się zbyt wielką popularnością, sporadycznie używano ich w domach do wyklejania mebli. Pochodzące z końca XVIII w. przykłady marmurkowych kart przybyszowych charakteryzują się jasną kolorystyką i innym niż w pozostałych krajach europejskich sposobem wykonania, który sprawił, że zaczęto je określać mianem „włoskich”. Wytwarzaniem ich zajmowali się rzemieślnicy, którzy wcześniej zajmowali się produkcją innego rodzaju papierów dekoracyjnych, m.in. Remondini. W katalogu firmy z 1791 roku zamieszczono próbki papieru nazwanego marmorata (monochromatyczne) marmorata reale (wielokolorowe).
-W Wielkiej Brytanii marmurki znane były już na pocz. XVII w. głównie za pośrednictwem pamiętników angielskich podróżników oraz opisu autorstwa F. Bacona opublikowanego w Sylva Sylvarum. W 1662 r. J. Evelyn zaprezentował Royal Society dokładny przepis na wykonanie papieru marmurkowego "pennaches". Określenie to wywodzi się z Francji i było nazwą specyficznego motywu wzorowanego na płatkach jednego z gatunków tulipanów. W 1731 r. S. Pope otrzymał przywilej na ozdabianie rachunków, not bankowych i handlowych dekoracją marmurkową, co miało zapobiec fałszerstwom. Produkcja papierów marmurkowych na Wyspach Brytyjskich zaczęła się znacznie później niż w innych krajach Europy. W XVII w. papiery te sprowadzano z Niderlandów i Niemiec, często przy okazji importu holenderskich zabawek, które były w nie pakowane. Pozyskane w ten sposób papiery (zazwyczaj o wymiarach 432 × 343 mm – format nazywany w Anglii foolscalp) prasowano i sprzedawano introligatorom. Ze względu na swoje pochodzenie papiery te nazywano "Old Dutch". W 1738 r. został w Londynie opublikowany pierwszy przepis na wykonanie papieru marmurkowego oraz wraz z ilustracją, która przedstawiała niezbędne narzędzia . Jednym z ważniejszych angielskich wytwórców papierów marmurkowych był J. Baskerville. Papiery jemu przypisywane można znaleźć w oprawach wielu wydanych przez niego książek, zazwyczaj stosował je jako karty przybyszowe. Miały one tak nieregularne wzory, że obserwując obie karty przybyszowe jednego dzieła można odnieść wrażenie, że zostały wykonane z dwóch różnych arkuszy papieru. Marmurki te charakteryzują się bladymi kolorami; przyczyna tego tkwiła albo w braku doświadczenia i stosowaniu zbyt rzadkiego roztworu gumy traganckiej albo w nadmiernym rozcieńczaniu farby wodą i żółcią wołową ze względów oszczędnościowych. Zamiast tworzyć delikatnie lśniącą powierzchnię, farby wsiąkały w strukturę papieru i stawały się matowe. Być może oszczędność twórcy pchnęła go używania farb drukarskich do marmurkowania. Jeżeli ta teoria jest prawdą, to stosowanie farb o spoiwie olejnym w marmurkowaniu zaczęło się sto lat wcześniej niż się powszechnie uważa. Inni osiemnastowieczni angielscy wytwórcy papierów marmurkowych znani z nazwiska to: R. Dossie, H. Houseman, S. Hervey. Pierwsze duże przedsiębiorstwo pojawiło się w Londynie w 1788 r., a jego właścicielem był J. Davis. Fabryka funkcjonowała jeszcze w XIX wieku. Oprócz niego funkcjonowały tam manufaktury W. Heatha (1790 - 1830) i od 1799 r. – J. Poola i J. Sheelera.
+W Wielkiej Brytanii marmurki znane były już na pocz. XVII w. głównie za pośrednictwem pamiętników angielskich podróżników oraz opisu autorstwa F. Bacona opublikowanego w Sylva Sylvarum. W 1662 r. J. Evelyn zaprezentował Royal Society dokładny przepis na wykonanie papieru marmurkowego "pennaches". Określenie to wywodzi się z Francji i było nazwą specyficznego motywu wzorowanego na płatkach jednego z gatunków tulipanów. W 1731 r. S. Pope otrzymał przywilej na ozdabianie rachunków, not bankowych i handlowych dekoracją marmurkową, co miało zapobiec fałszerstwom. Produkcja papierów marmurkowych na Wyspach Brytyjskich zaczęła się znacznie później niż w innych krajach Europy. W XVII w. papiery te sprowadzano z Niderlandów i Niemiec, często przy okazji importu holenderskich zabawek, które były w nie pakowane. Pozyskane w ten sposób papiery (zazwyczaj o wymiarach 432 × 343 mm – format nazywany w Anglii foolscalp) prasowano i sprzedawano introligatorom. Ze względu na swoje pochodzenie papiery te nazywano "Old Dutch". W 1738 r. został w Londynie opublikowany pierwszy przepis na wykonanie papieru marmurkowego oraz wraz z ilustracją, która przedstawiała niezbędne narzędzia . Jednym z ważniejszych angielskich wytwórców papierów marmurkowych był J. Baskerville. Papiery jemu przypisywane można znaleźć w oprawach wielu wydanych przez niego książek, zazwyczaj stosował je jako karty przybyszowe. Miały one tak nieregularne wzory, że obserwując obie karty przybyszowe jednego dzieła można odnieść wrażenie, że zostały wykonane z dwóch różnych arkuszy papieru. Marmurki te charakteryzują się bladymi kolorami; przyczyna tego tkwiła albo w braku doświadczenia i stosowaniu zbyt rzadkiego roztworu gumy traganckiej albo w nadmiernym rozcieńczaniu farby wodą i żółcią wołową ze względów oszczędnościowych. Zamiast tworzyć delikatnie lśniącą powierzchnię, farby wsiąkały w strukturę papieru i stawały się matowe (il. 8). Być może oszczędność twórcy pchnęła go używania farb drukarskich do marmurkowania. Jeżeli ta teoria jest prawdą, to stosowanie farb o spoiwie olejnym w marmurkowaniu zaczęło się sto lat wcześniej niż się powszechnie uważa. Inni osiemnastowieczni angielscy wytwórcy papierów marmurkowych znani z nazwiska to: R. Dossie, H. Houseman, S. Hervey. Pierwsze duże przedsiębiorstwo pojawiło się w Londynie w 1788 r., a jego właścicielem był J. Davis. Fabryka funkcjonowała jeszcze w XIX wieku. Oprócz niego funkcjonowały tam manufaktury W. Heatha (1790 - 1830) i od 1799 r. – J. Poola i J. Sheelera.
 ===Technika wykonania===

@@ Linia 5: / Linia 5: @@
 ===Historia===
-Papiery te wywodzą swój rodowód z Persji i Turcji. Z pocz. XV w. rozpoczyna się "złoty okres" perskiej sztuki introligatorskiej i znane są z tego czasu oprawy z wyklejkami wykonanymi z papieru marmurkowego. Ten rodzaj dekorowania papierów upowszechnił się szczególnie w Turcji, która w sztuce i rzemiośle pozostawała pod silnymi wpływami perskimi. Poznanie papierów marmurkowych Europejczycy zawdzięczają nawiązaniu stosunków dyplomatycznych pomiędzy niektórymi krajami Europy a Turcją i Persją. Podróżujących Europejczyków tak zachwyciły papiery marmurkowe, które zaczęli nazywać tak ze względu na podobieństwo do znanego im już wcześniej marmuru, że wysyłali spore ilości próbek i arkuszy do rodzinnych krajów. Najstarsze papiery marmurkowe znane w Europie pojawiły się za sprawą niemieckich podróżników, którzy umieszczali je w swoich alba amicorum (il. 1, 2). W XVII w., zanim w Europie zaczęto wytwarzać papiery marmurkowe, wysyłano papiery do Turcji, gdzie je marmurkowano. Papiery europejskie, ze względu na lepszą jakość, były w Turcji bardzo cenione. Fakt ten tłumaczy obecność europejskich filigranów w przezroczach papierów marmurkowych, których wykonanie jednoznacznie przypisuje się warsztatom wschodnim. Jednym ze znaczących centrów wymiany handlowej pomiędzy Europą, a Konstantynopolem był założony przez augsburski ród Foggerów ogromny magazyn znajdujący się w Wenecji. Najstarszy europejski przepis na wykonanie „papieru tureckiego” jedni z badaczy przypisują Danielowi Schwenterowi, niemieckiemu matematykowi, orientaliście, wynalazcy i poecie, inni jezuicie Athanasiusowi Kircherowi. Schwenter opisał m.in. sposób na stworzenie papieru marmurkowego z wzorem kwiatowym. We Francji "marmurki" znane były już na pocz. XVII w., wręczano je sobie w prezentach jako samodzielne artefakty, ale przede wszystkim stosowano je jako wyklejki w oprawach bibliofilskich. Były one tak perfekcyjne, że zakłada się że początkowo "marmurki" przywożono do Francji z Turcji. papiery te do tego stopnia przeniknęły do francuskiej tradycji introligatorskiej, że w niektórych źródłach to właśnie im przypisuje się ich wynalezienie. W XVII/XVIII w.produkcją "marmurków" zaczęli się zajmować rzemieślnicy wyspecjalizowani wyłącznie w tym fachu. W XVIII w. we Francji wytwarzano wiele różnych wzorów papierów marmurkowych. Chętnie stosowano te najprostsze: grzebieniowy lub tourniquet (ślimakowy) oraz takie, których sposób wykonania nie został opisany i obecnie ich nazwy nie mówią zbyt wiele, np. placard, fleuron lub feuille de chêne. Wśród marmurków grzebieniowych wyróżniano: lyon, montfaucon i grand montfaucon, które wykonywano grzebieniami o dziewięciu ząbkach, persillé wykonywany grzebieniem o osiemnastu ząbkach i Allemange, do wykonania którego potrzebny był grzebień o stu ząbkach grubości igły (il. 3, 4).
+Papiery marmurkowe wywodzą swój rodowód z Persji i Turcji. Na pocz. XV w. rozpoczyna się "złoty okres" perskiej sztuki introligatorskiej i znane są oprawy z tego czasu z wyklejkami wykonanymi z papieru marmurkowego. Ten rodzaj dekorowania papierów upowszechnił się szczególnie w Turcji, która w sztuce i rzemiośle pozostawała pod silnymi wpływami perskimi. Poznanie papierów marmurkowych Europejczycy zawdzięczają nawiązaniu stosunków dyplomatycznych pomiędzy niektórymi krajami Europy a Turcją i Persją. Podróżujących Europejczyków tak zachwyciły papiery marmurkowe, które zaczęli nazywać tak ze względu na podobieństwo do marmuru, że wysyłali spore ich ilości do rodzinnych krajów. Najstarsze papiery marmurkowe znane w Europie pojawiły się za sprawą niemieckich podróżników, którzy umieszczali je w swoich alba amicorum (il. 1, 2). W XVII w., zanim w Europie zaczęto wytwarzać papiery marmurkowe, sprowadzano je z Turcji. Papiery europejskie wysyłano do Turcji ze względu na lepszą jakość, były tam bardzo cenione. i wykorzystywane do marmurkowania. Stąd obecność europejskich filigranów w papierach marmurkowych, których wykonanie jednoznacznie przypisuje się warsztatom wschodnim. Jednym ze znaczących centrów wymiany handlowej pomiędzy Europą, a Konstantynopolem był założony przez augsburski ród Foggerów magazyn znajdujący się w Wenecji.
-W Niemczech papiery marmurkowe znane były już na początku XVII w. Wytwórców tych papierów nazywano "Türkisch-Papiermecher", znane są nazwiska  niektórych z nich: Franziskus Fuchs (od 1675 r.), Christoph Ainmiller (od 1676 r.), Hans Ludwig Stumpp (od 1678 r.) oraz Hans Georg Scheppich (od 1679 r.). Po 1700 r. największym ośrodkiem produkcji papierów marmurkowych był Augsburg. Powstawały również wytwórnie w Fürth, Norymberdze, Nördlingen i Frankfurcie nad Menem. W Lipsku ok. 1776 r.J. C. Breitkopf założył wytwórnię papierów dekoracyjnych, w której ofercie były m.in. papiery „tureckie”. Breitkopf opanował sztukę marmurkowania do perfekcji. Pod koniec XVIII w.w Weimarze powstała fabryka Carla Friedricha Eggebrechta , która zajmowała się produkcją marmurków przeznaczonych do dekoracji ścian (il. 5, 6). We Włoszech marmurki nie cieszyły się zbyt wielką popularnością, sporadycznie używano ich w domach do wyklejania mebli. Pochodzące z końca XVIII w. przykłady marmurkowych kart przybyszowych charakteryzują się jasną kolorystyką i innym niż w pozostałych krajach europejskich sposobem wykonania, który sprawił, że zaczęto je określać mianem „włoskich”. Wytwarzaniem ich zajmowali się rzemieślnicy, którzy wcześniej zajmowali się produkcją innego rodzaju papierów dekoracyjnych, m.in. Remondini W katalogu firmy z 1791 roku zamieszczono próbki papieru nazwanego marmorata (monochromatyczne) marmorata reale (wielokolorowe).
+Najstarszy europejski przepis na wykonanie „papieru tureckiego” jedni z badaczy przypisują Danielowi Schwenterowi, niemieckiemu matematykowi, orientaliście, wynalazcy i poecie, inni jezuicie Athanasiusowi Kircherowi. Schwenter opisał m.in. sposób na stworzenie papieru marmurkowego z wzorem kwiatowym. We Francji "marmurki" znane były już na pocz. XVII w., wręczano je sobie w prezentach jako samodzielne artefakty, ale przede wszystkim stosowano je jako wyklejki w oprawach bibliofilskich. Były one tak perfekcyjne, że zakłada się że początkowo "marmurki" przywożono do Francji z Turcji. papiery te do tego stopnia przeniknęły do francuskiej tradycji introligatorskiej, że w niektórych źródłach to właśnie im przypisuje się ich wynalezienie. W XVII/XVIII w.produkcją "marmurków" zaczęli się zajmować rzemieślnicy wyspecjalizowani wyłącznie w tym fachu. W XVIII w. we Francji wytwarzano wiele różnych wzorów papierów marmurkowych. Chętnie stosowano te najprostsze: grzebieniowy lub tourniquet (ślimakowy) oraz takie, których sposób wykonania nie został opisany i obecnie ich nazwy nie mówią zbyt wiele, np. placard, fleuron lub feuille de chêne. Wśród marmurków grzebieniowych wyróżniano: lyon, montfaucon i grand montfaucon, które wykonywano grzebieniami o dziewięciu ząbkach, persillé wykonywany grzebieniem o osiemnastu ząbkach i Allemange, do wykonania którego potrzebny był grzebień o stu ząbkach grubości igły (il. 3, 4).
-W Wielkiej Brytanii marmurki znane były już na pocz. XVII w. głównie za pośrednictwem pamiętników angielskich podróżników oraz opisu autorstwa Francisa Bacona opublikowanego w Sylva Sylvarum. W 1662 r. John Evelyn zaprezentował Royal Society dokładny przepis na wykonanie papieru marmurkowego "pennaches". Określenie to wywodzi się z Francji i było nazwą specyficznego motywu wzorowanego na płatkach jednego z gatunków tulipanów. W 1731 r.Samuel Pope otrzymał przywilej  na ozdabianie rachunków, not bankowych i handlowych dekoracją marmurkową, co miało zapobiec fałszerstwom. Produkcja papierów marmurkowych na Wyspach Brytyjskich zaczęła się znacznie później niż w innych krajach Europy. W XVII w.  papiery te sprowadzano z Niderlandów i Niemiec, często przy okazji importu holenderskich zabawek, które były w nie pakowane. Pozyskane w ten sposób papiery (zazwyczaj o wymiarach 432 × 343 mm – format nazywany w Anglii foolscalp) prasowano i sprzedawano introligatorom. Ze względu na swoje pochodzenie papiery te nazywano "Old Dutch". W 1738 r. został  w Londynie opublikowany pierwszy przepis na wykonanie papieru marmurkowego oraz wraz z ilustracją, która przedstawiała niezbędne narzędzia (il. 7). Jednym z ważniejszych angielskich wytwórców papierów marmurkowych był John Baskerville. Papiery jemu przypisywane można znaleźć w oprawach wielu wydanych przez niego książek, zazwyczaj stosował je jako karty przybyszowe (il. 8). Miały one tak nieregularne wzory, że obserwując obie karty przybyszowe jednego dzieła można odnieść wrażenie, że zostały wykonane z dwóch różnych arkuszy dekoracyjnego papieru. Marmurki te charakteryzują się bladymi kolorami, przyczyna tego tkwiła prawdopodobnie w stosowaniu zbyt rzadkiego roztworu gumy traganckiej (przygotowanie odpowiedniego roztworu wymagało umiejętności i doświadczenia, których Baskerville prawdopodobnie nie posiadał). Istnieje również teoria, że ze względów oszczędnościowych rozcieńczał farby wodą i żółcią wołową. Zbyt rozwodnione farby wsiąkały w strukturę papieru i stawały się matowe zamiast tworzyć delikatnie lśniącą powierzchnię charakterystyczną dla marmurków. Prawdopodobnie oszczędność twórcy posunęła się do tego stopnia, że do marmurkowania używał farb drukarskich. Jeżeli ta teoria jest prawdą, to stosowanie farb o spoiwie olejnym w marmurkowaniu zaczęło się sto lat wcześniej niż się powszechnie uważa. Inni osiemnastowieczni angielscy wytwórcy papierów marmurkowych znani z nazwiska to: Robert Dossie, Henry Houseman,Samuel Hervey. Pierwsze poważne przedsiębiorstwo pojawiło się w Londynie dopiero w 1788 r., a jego właścicielem był John Davis. Fabryka funkcjonowała jeszcze w XIX wieku. Oprócz niego funkcjonowały tam manufaktury Williama Heatha (1790 - 1830) i od 1799 r. - Johna Poola i Johna Sheelera.
 ===Technika wykonania===

@@ Linia 2: / Linia 2: @@
 (papiery karagenowe) (ang. marbled papers, niem. Marmorpapier, Tunkpapier, fr. papier marbré)
-Papiery dekoracyjne wykonywane poprzez przeniesienie na papier wzoru wykonanego wcześniej w kuwecie na gruncie klejowym, pigmentami, barwnikami i różnego rodzaju farbami. Wzór wykonany jest samoistnie poprzez narzucenie (np. pędzlem) na grunt farb lub też ukształtowany różnymi narzędziami (np. patyczkiem, grzebieniem).
+Papiery dekoracyjne wykonywane poprzez przeniesienie na papier wzoru wykonanego wcześniej w kuwecie na gruncie klejowym, pigmentami, barwnikami i różnego rodzaju farbami. Wzór wykonany jest samoistnie poprzez narzucenie farb na grunt (np. pędzlem) lub też ukształtowany różnymi narzędziami (np. patyczkiem, grzebieniem).
 ===Historia===

@@ Linia 44: / Linia 44: @@
 ==Przypisy==
-# Adams C. M. Some notes on the Art of Marbling Paper in the Seventeenth Century, Nowy Jork, 1947.
+# Adams C. M. Some notes on the Art of Marbling Paper in the Seventeenth Century, Nowy Jork, 1947, s. 6-10.
-# Archer – Parré C., Dick M., John Baskerville: Art and Industry of the Englighnement, Oksford, 2018.
+# Archer – Parré C., Dick M., John Baskerville: Art and Industry of the Englighnement, Oksford, 2018, s. 152, 156-159, 168.
-# Bacon F.Sylva Sylvarum. 2nd ed. Londyn, 1628.
+# Beckmann J., A History of inventions and Discoveries, Londyn, 1817, vol. III., s. 502-505.
-# Beckmann J., A History of inventions and Discoveries, Londyn, 1817, vol. III.
+# Devauchelle R., Le Relieure en France, Paryż, 1959, t. I, s. 119.
-# Dossie R., The Handmaid of the Arts, Londyn, 1764, s. 413-416 źródło: https://archive.org/details/handmaidtoarts01doss [dostęp: 15. 05. 2018 r.]
+# Dossie R., The Handmaid of the Arts, Londyn, 1764, s. 413-416 źródło: https://archive.org/details/handmaidtoarts01doss [dostęp: 15. 05. 2018 r.], s. 119, 413-416.
-# Haemmerle A. von, Buntpapiere: Herrkomen, Geshichte, Techniken, Beziehungenzur Kunst, Monachium, 1961.
+# Easton P. J., Marbling: A History and a Bibliography, Los Angeles, 1983, s. 39-40.
-# Marks P. J. M., An Anthology of decorated papers: a Sourcebook for designers, Londyn, 2015.
+# Haremza S., Marmurkowanie papierów, „Polska Gazeta Introligatorska”, 1931, nr 6, s. 83 – 84.
-# Smith H. Pamela, Findlen Paula, Merchants. Commerce, Science, and Art in Early Modern Europe, Lonyn, Nowy Jork, 2002.
+# Loring R., Decorated Book Papers, Cambridge, 1973, s. 24.
-# Siemieniako E., Praca magisterska teoretyczno-badawcza: Dekoracyjne papiery ręcznie wykonywane stosowane w oprawach książek od XV do XVIII w. Katalog zbiorów papierów dekoracyjnych w oprawach książek Biblioteki Kórnickiej PAN, wydruk komputerowy,(promotor: M. Pronobis-Gajdzis), UMK, Toruń 2018.
+# Marks P. J. M., An Anthology of decorated papers: a Sourcebook for designers, Londyn, 2015, s. 10, 19.
-# Windyka T., Papiery wzorzyste. Katalog zbiorów Muzeum Papiernictwa w Dusznikach Zdroju, Duszniki Zdrój, 2002.
+# Smith H. Pamela, Findlen Paula, Merchants. Commerce, Science, and Art in Early Modern Europe, Lonyn, Nowy Jork, 2002, s. 160.
-# Wolfe R. J., Marbled Papers: Its History, Techniques and Patterns, Filadelfia, 1990.
+# Semkowicz A., Introligatorstwo, Kraków 1948, s. 123-127.
-# Woolnough C., The Whole Art of Marbling as Applied to Paper, Book Edges, etc., Londyn, 1881.
+# Siemieniako E., Praca magisterska teoretyczno-badawcza: Dekoracyjne papiery ręcznie wykonywane stosowane w oprawach książek od XV do XVIII w. Katalog zbiorów papierów dekoracyjnych w oprawach książek Biblioteki Kórnickiej PAN, wydruk komputerowy,(promotor: M. Pronobis-Gajdzis), UMK, Toruń 2018, s. 79-97, 101-102
 ----
-Autor: '''MPG'''
+Autor: '''M.P.B.'''