Papier-mâché - Historia wersji

Ela: /* Oprawy z papier-mâché */

2022-03-12T21:29:32Z

‎Oprawy z papier-mâché

Ela: /* Futerały z papier-mâché */

2022-03-12T21:28:55Z

‎Futerały z papier-mâché

Ela o 21:28, 12 mar 2022

2022-03-12T21:28:16Z

Ela: /* Papier-mâché */

2022-03-12T21:08:59Z

‎Papier-mâché

Ela: /* Papier-mâché */

2022-03-12T21:06:56Z

‎Papier-mâché

Ela: /* Przypisy */

2022-03-12T21:05:35Z

‎Przypisy

Meg o 18:42, 20 lut 2022

2022-02-20T18:42:14Z

Urszula: /* Oprawy z papier-mâché */ uzupełn. term. ang.

2021-12-31T20:28:40Z

‎Oprawy z papier-mâché: uzupełn. term. ang.

Meg: /* Przypisy */

2021-09-21T18:11:10Z

‎Przypisy

Ela: /* Grafika */

2021-09-14T17:51:55Z

‎Grafika

@@ Linia 15: / Linia 15: @@
 ===Oprawy z papier-mâché===
 (ang. moulded papier-mâché covers; niem. Steinpappe)
+Technika papier-mâché upodobniała oprawy do płaskorzeźb wykonanych z kamienia lub szlachetnych gatunków drewna (hebanu). Okładziny wykonywano z mieszaniny masy papierowej, gipsu, kredy, popiołu i innych wypełniaczy z dodatkiem antymonu. Masą wypełniano formę, zatapiano w niej metalową konstrukcję. Okładki charakteryzowały się brakiem elastyczności, dlatego przeguby lub całe grzbiety były sporządzane ze skóry lub tkaniny. Oprawy wykonywano najczęściej w czarnym lub ciemno brunatnym kolorze, niekiedy ażurowe, ukazujące aksamitne, purpurowe tło. Wysokie koszty przygotowania skomplikowanej formy powodowały, że dopiero masowa produkcja pozwalająca na wytworzenie długich serii, rzędu tysiąca egzemplarzy, równoważyły koszty wykonania.
-Technika papier-mâché upodobniała oprawy do płaskorzeźb wykonanych z kamienia lub szlachetnych gatunków drewna (hebanu). Okładziny odlewano z mieszaniny masy papierowej, gipsu, kredy, popiołu i innych wypełniaczy z dodatkiem antymonu. Masę osadzano na metalowej konstrukcji. Okładki charakteryzowały się brakiem elastyczności, dlatego przeguby lub całe grzbiety były sporządzane ze skóry lub tkaniny. Oprawy wykonywano najczęściej w czarnym lub ciemno brunatnym kolorze, niekiedy ażurowe, ukazujące aksamitne, purpurowe tło. Wysokie koszty przygotowania skomplikowanej formy powodowały, że dopiero masowa produkcja pozwalająca na wytworzenie długich serii, rzędu tysiąca egzemplarzy, równoważyły koszty wykonania.
+Technikę papier-mâché dla wykonywania opraw książek stosowano w Anglii w latach 40-60. XIX w., metodę opatentowała angielska firma Jackson & Sons w połowie lat 40. Oprawy z papier-mâché były realizowane jako oprawy wydawnicze luksusowych edycji, bogato ilustrowanych w technice chromolitografii, przeznaczonych na prezenty lub salonowe gadżety. Dekorację opraw stylizowano na średniowieczne klasztorne woluminy ('monastic style'). Z produkcją opraw z papier-mâché, obok firmy Jackson & Sons, związana jest postać edytora, ilustratora i projektanta Henrego Noel Humphreysa oraz introligatornie J. & R. Leighton oraz J. Hayday'a. Oprawy z papier-mâché uzyskały edycje Biblii, dzieł Szekspira, The Parables of Our Lord, The Coinage of the British Empire, The History of Writing, The Miracles of Our Lord, A record of the Black Prince.
-−
-Technikę papier-mâché dla wykonywania opraw książek stosowano w Anglii w latach 40-60. XIX w., patent otrzymała angielska firma Jackson & Sons w połowie lat 40. Oprawy z papier-mâché realizowane seryjnie, jako oprawy wydawnicze dla luksusowych edycji wydawanych z przeznaczeniem na prezenty lub salonowe gadżety. Same książki były bogato ilustrowane, drukowane w technice chromolitografii w stylu historyzującym, głównie średniowiecznym. Także dekorację opraw stylizowano na średniowieczne, klasztorne woluminy ('monastic style'). Z produkcją opraw z  papier-mâché obok firmy Jackson & Sons związana jest postać edytora, ilustratora i projektanta  Henrego Noel Humphreysa, introligatornie J. & R. Leighton oraz J. Hayday'a. Oprawy uzyskały edycje Biblii, dzieł Szekspira, ''The Parables of Our Lord'', ''The Coinage of the British Empire'', ''The History of Writing'', ''The Miracles of Our Lord'', ''A record of the Black Prince''.
 ==Zobacz też==

@@ Linia 11: / Linia 11: @@
 ===Futerały z papier-mâché===
-Futerał kształtowano na drewnianym modelu, będącym odwzorowaniem oryginalnego obiektu, który miał być w nim przechowywany. Oklejano go wieloma warstwami skrawków mokrego papieru. Po wysuszeniu rozcinano na części, by móc go później składać i zamykać. Na powierzchni futerał oblekano skórą, którą czasem dekorowano złotymi tłoczeniami, wewnątrz wyściełano tkaniną, zwykle aksamitem, lub papierem.
+Futerał kształtowano na drewnianym modelu, będącym odwzorowaniem oryginalnego obiektu, który miał być w nim przechowywany. Oklejano go wieloma warstwami skrawków mokrego papieru. Po wysuszeniu rozcinano na części, by móc go później zamykać. Powierzchnię futerału oblekano skórą, którą czasem dekorowano złotymi tłoczeniami, wewnątrz wyściełano go papierem lub tkaniną, zwykle aksamitem.
-−
-Najstarsze instrukcje wykonywania obiektów z papier-mâché pochodzą z XVII w. Futerały z tej epoki zachowały się m.in. w zbiorach pałacu elektorskiego (Grüne Gewölbe) w Dreźnie, chronią one złotnicze precjoza z epoki baroku.
 ===Oprawy z papier-mâché===

@@ Linia 8: / Linia 8: @@
 Źródła techniki sięgają starożytnego Egiptu, gdzie z papirusu lub lnu pokrywanego gipsem wykonywano maski pośmiertne. Technika stosowana w krajach Wschodu, w Chinach i Japonii, jako model/matryca dla wyrobów z laki.
-W Europie prekursorem wyrobu papier-mâché był Niemiec Martit, który w 1740, wraz z Francuzem Lefevre rozpoczęli wytwarzanie obiektów z pulpy papierowej. Technikę wykorzystywano do wykonywania futerałów, detali architektonicznych, ozdobnych elementów mebli, masek teatralnych. Do wykonania obiektu stosowano drewniane modele, które oklejano wieloma warstwami makulatury. Dzięki wzbogaceniu olejem masa stawała się wodoodporna, dla wzmocnienia obiekty oklejano gazą, formowano na drucianych konstrukcjach, spryskiwano żywicami lub tworzywami sztucznymi, a dla uzyskania efektu estetycznego szlifowano po wyschnięciu, malowano i złocono.
+W Europie prekursorem wyrobu papier-mâché byli Niemiec Martit oraz Francuz Lefevre, którzy w 1740 r. rozpoczęli  rozpoczęli wytwarzanie obiektów z pulpy papierowej. Technikę wykorzystywano do wykonywania futerałów, detali architektonicznych, ozdobnych elementów mebli, masek teatralnych. Do wykonania obiektu stosowano drewniane modele, które oklejano wieloma warstwami makulatury. Dzięki wzbogaceniu olejem masa stawała się wodoodporna, dla wzmocnienia obiekty oklejano gazą, formowano na drucianych konstrukcjach, spryskiwano żywicami lub tworzywami sztucznymi, a dla uzyskania efektu estetycznego szlifowano po wyschnięciu, malowano i złocono.
-−
 ===Futerały z papier-mâché===

@@ Linia 4: / Linia 4: @@
 Papier-mâché (z fr.) – dosł. "przeżuty papier". Istnieją dwie techniki wykonywania wyrobów z papier-mâché:
 * produkcja papierowej masy - kawałki papieru (makulatura) są poddawane moczeniu (rozmiękczeniu), a gdy się rozpadają dokładnie miesza się masę, dodaje klej (skrobiowy lub inny), niekiedy wzbogaca gipsem, kredą, barwnikami, środkami konserwującymi. Otrzymaną w ten sposób masę rozsmarowuje się na formie. Uformowana masa twardnieje po wysuszeniu, wówczas może być szlifowana, malowana lub oklejana innymi materiałami (np. skórą).
-* naklejanie papieru warstwami - drobne formy okleja się warstwową kawałkami papieru posmarowanymi klejem. Po wyschnięciu uformowany z papieru kształt ściąga się z formy i poddaje obróbce jw.
+* naklejanie papieru warstwami - formę okleja się warstwową kawałkami papieru posmarowanymi klejem. Po wyschnięciu uformowany z papieru kształt ściąga się z formy i poddaje obróbce (jw.).
 Źródła techniki sięgają starożytnego Egiptu, gdzie z papirusu lub lnu pokrywanego gipsem wykonywano maski pośmiertne. Technika stosowana w krajach Wschodu, w Chinach i Japonii, jako model/matryca dla wyrobów z laki.

@@ Linia 2: / Linia 2: @@
 (papier mache) (ang. papier-mâché; niem. Papiermaché; fr. Papier-mâché)
-Papier-mâché (z fr.) – "dosł. przeżuty papier". Istnieją dwie techniki wykonywania wyrobów z papier-mâché:
+Papier-mâché (z fr.) – dosł. "przeżuty papier". Istnieją dwie techniki wykonywania wyrobów z papier-mâché:
-* produkcja papierowej masy - rozmiękcza się w wodzie kawałków papieru (makulaturę), a gdy się rozpada dokładnie miesza się masę, dodaje klej (skrobiowy lub inny), niekiedy wzbogaca gipsem, kredą, barwnikami, środkami konserwującymi. Otrzymaną w ten sposób masę rozsmarowuje się na formie. Uformowana masa twardnieje po wysuszeniu, wówczas może być szlifowana, malowana lub oklejana innymi materiałami (np. skórą).
+* produkcja papierowej masy - kawałki papieru (makulatura) są poddawane moczeniu (rozmiękczeniu), a gdy się rozpadają dokładnie miesza się masę, dodaje klej (skrobiowy lub inny), niekiedy wzbogaca gipsem, kredą, barwnikami, środkami konserwującymi. Otrzymaną w ten sposób masę rozsmarowuje się na formie. Uformowana masa twardnieje po wysuszeniu, wówczas może być szlifowana, malowana lub oklejana innymi materiałami (np. skórą).
 * naklejanie papieru warstwami - drobne formy okleja się warstwową kawałkami papieru posmarowanymi klejem. Po wyschnięciu uformowany z papieru kształt ściąga się z formy i poddaje obróbce jw.

@@ Linia 37: / Linia 37: @@
 ==Przypisy==
-# Elliot M., Papier mache, Warszawa 1997: 7-8.
+# Elliot M., Papier mache, Warszawa 1997, s. 7-8.
 # Moessner G, Buchbinder ABC, Bergisch Gladbach 1981, s. 85.
 # Middleton B., A history of english craft bookbinding technique, London 1978, s. 138-139.

@@ Linia 17: / Linia 17: @@
 ===Oprawy z papier-mâché===
-(niem. Steinpappe)
+(ang. moulded papier-mâché covers; niem. Steinpappe)
 Technika papier-mâché upodobniała oprawy do płaskorzeźb wykonanych z kamienia lub szlachetnych gatunków drewna (hebanu). Okładziny odlewano z mieszaniny masy papierowej, gipsu, kredy, popiołu i innych wypełniaczy z dodatkiem antymonu. Masę osadzano na metalowej konstrukcji. Okładki charakteryzowały się brakiem elastyczności, dlatego przeguby lub całe grzbiety były sporządzane ze skóry lub tkaniny. Oprawy wykonywano najczęściej w czarnym lub ciemno brunatnym kolorze, niekiedy ażurowe, ukazujące aksamitne, purpurowe tło. Wysokie koszty przygotowania skomplikowanej formy powodowały, że dopiero długie serie, rzędu tysiąca egzemplarzy, równoważyły koszty wykonania.

@@ Linia 37: / Linia 37: @@
 ==Przypisy==
+# Elliot M., Papier mache, Warszawa 1997: 7-8.
-# M. Sowiński, Nauczanie robót ręcznych. Cz. II, Roboty z papieru, kartonu, tektury i pomoce naukowe, Kraków 1930, s. 241-244.
+# Moessner G, Buchbinder ABC, Bergisch Gladbach 1981, s. 85.
-# G. Moessner, Buchbinder ABC, Bergisch Gladbach 1981, s. 85.
+# Middleton B., A history of english craft bookbinding technique, London 1978, s. 138-139.
-# B. Middleton, A history of english craft bookbinding technique, London 1978, s. 138-139.
+# McLean R., Victorian publishers' book-bindings in paper, London 1983, s. 12-14.
-# R. McLean, Victorian publishers' book-bindings in paper, London 1983, s. 12-14.
+# Sowiński M., Nauczanie robót ręcznych. Cz. II, Roboty z papieru, kartonu, tektury i pomoce naukowe, Kraków 1930, s. 241-244.
-# M. Elliot, Papier mache, Warszawa 1997: 7-8.
 # https://en.wikipedia.org/wiki/Papier-m%C3%A2ch%C3%A9
 # http://www.libraryasincubatorproject.org/?p=9177

@@ Linia 30: / Linia 30: @@
 <gallery>
-File:IMG 9471.JPG|Futerał z drezdeńskiego muzeum Grüne Gewölbe.
-File:IMG 9488.JPG|Bogato złocony futerał ze zbiorów Grüne Gewölbe.
+Plik:Futerał na naczynie złotnicze, prawdopodobnie Mediolan, przed 1724, Staatliche Kunstsammlungen Dresden, Grunes Gewolbe, fot. wg Kappel, Weinhold 2007.jpg | Futerał na naczynie złotnicze, prawdopodobnie Mediolan, przed 1724, Staatliche Kunstsammlungen Dresden, Grünes Gewölbe, fot. wg: Kappel, Weinhold 2007
 File:Szekspir przód.jpg|Oprawa H.N. Humphrey, Sentiments and similes of William Shakespeare, 1851. Fot. Ewa Gumańska
 File:Szekspir tył.jpg|Oprawa H.N. Humphrey, Sentiments and similes of William Shakespeare, 1851. Fot. Ewa Gumańska