Nosek - Historia wersji

Vagnerus o 20:52, 1 paź 2021

2021-10-01T20:52:46Z

Vagnerus: /* Grafika */

2021-04-25T11:15:39Z

‎Grafika

Vagnerus: /* Grafika */

2021-04-25T11:14:48Z

‎Grafika

Vagnerus: /* Grafika */

2021-04-25T11:13:37Z

‎Grafika

Vagnerus: /* Grafika */

2021-04-25T11:12:07Z

‎Grafika

Vagnerus: /* Grafika */

2021-04-25T11:10:58Z

‎Grafika

Vagnerus: Utworzono nową stronę "===Nosek=== (także: nosek maswerkowy) Spiczasty i ażurowy występ skierowany do środka lub na zewnątrz maswerku. Element charakterystyczny dla gotyckiej dekoracji a..."

2021-01-31T13:16:50Z

Utworzono nową stronę "===Nosek=== (także: nosek maswerkowy) Spiczasty i ażurowy występ skierowany do środka lub na zewnątrz maswerku. Element charakterystyczny dla gotyckiej dekoracji a..."

Nowa strona

===Nosek===
(także: nosek maswerkowy)

Spiczasty i ażurowy występ skierowany do środka lub na zewnątrz maswerku. Element charakterystyczny dla gotyckiej dekoracji architektonicznej, w której przybierał rozmaite formy – od silnie uproszczonych i zwartych po delikatne i skomplikowane. Naśladowany w gotyckim malarstwie ściennym (jako dekoracja linii podziałów) oraz w rzemiośle artystycznym. W zdobnictwie introligatorskim przyjął silnie zredukowane formy, wśród których wyodrębniają się trzy zasadnicze grupy:

a) noski o „ażurowej” formie, składające się z dwóch (rzadko trzech) krótkich linii, zbiegających się w miejscu, z którego „wyrasta” trójlistek, palmetka lub lilia. Wyciskane z małych tłoków (ok. 0,5-1 cm wys.), stanowią ozdobę prostych lub zakrzywionych linii kompozycyjnych w zwierciadle bądź elementy fryzu arkadkowego, rzadziej jako zmultiplikowane motywy tworzące ornament. Ze względu na zróżnicowanie kształtów w tegumentologii niemieckiej określane jako Zacken (ząbki/ząbkowania) lub Kreuzblume (krzyżownica). Pojawiają się też jako miniaturowe dekoracje pokrywające łuk w ośli grzbiet; od podobnych żabek (czołganek), wyrastających bezpośrednio z łuku, różnią się ażurową formą.

b) noski o silnie uproszczonej formie, składające się z podwójnych, floralnych pączków (żabek) osadzonych na krótkiej, łukowato zagiętej linii (niekiedy z ażurowymi, maswerkowymi występami). Wyciskane z tłoków o wym. ok. 1-2 x 2-3 cm, były wykorzystywane do kształtowania obrysu łuków w →owocu granatu wzorze (stanowiąc zamiennik większych tłoków z łukiem w ośli grzbiet) lub do innych kompozycji zdobniczych w zwierciadle i jego obramieniu. W nomenklaturze niemieckiej figurują jako Kopfstempeln (tłoki główkowe).

c) noski o trzech szpicach, z których środkowy jest zakończony żabką (gdy pączki są na wszystkich szpicach, ten jest największy). Mają one wspólną, prostoliniową podstawę i w odróżnieniu od powyższych odmian ich wnętrze nie jest ażurowe, lecz gładkie lub kropkowane. Wyciskane z tłoków o wym. ok. 1,5-2 x 2-3 cm, służyły głównie do dekoracji linii w zwierciadle i jego obramieniu bądź w innych układach kompozycyjnych. W terminologii niemieckiej określane również jako Kopfstempeln.

==Zobacz też==

[[Indeks alfabetyczny ]] 
[[Fryz arkadkowy]] 
[[Gotyckie oprawy]] 
[[Łuk w ośli grzbiet]] 
[[Owocu granatu wzór]] 
[[Pęd ruty]] 
[[Żabka]] 

==Grafika==

<gallery>
Plik:Nosek, Noski maswerkowe małe i duże w projekcie rysunkowym wieży katedry w Strasburgu, po 1419 r., fot. wg Swaan 1996.jpg | Noski (noski maswerkowe) małe i duże w projekcie rysunkowym wieży katedry w Strasburgu, po 1419 r., fot. wg: Swaan 1996
Plik:Nosek, Noski maswerkowe w dekoracji sklepienia gotyckiego, fot. wg Mroczko, Arszyński 1995.jpg | Noski (noski maswerkowe) w dekoracji sklepienia gotyckiego, fot. wg: Mroczko, Arszyński 1995
Plik:Nosek, Noski maswerkowe w malarskiej dekoracji sklepień kościoła gotyckiego, XIV.XV w. fot. A. Wagner.jpg | Noski (noski maswerkowe) w malarskiej dekoracji sklepień kościoła gotyckiego, XIV-XV w. fot. A. Wagner
Plik:Nosek, Proste formy nosków maswerkowych na oprawach gotyckich, wg Schwenke, Schunke 1979.jpg | Proste formy nosków (nosków maswerkowych, typ 1) na oprawach gotyckich, wg: Schwenke, Schunke 1979
Plik:Nosek, Bogatsze formy nosków na oprawach gotyckich, wg Schwenke, Schunke 1979.jpg | Bogatsze formy nosków (nosków maswerkowych, typ 1) na oprawach gotyckich, wg Schwenke, Schunke 1979
Plik:Nosek, Noski maswerkowe w dekoracji oprawy gotyckiej, 4 ćw. XV w., Biblioteka Raczyńskich, Poznań, fot. A. Wagner.jpg | Noski (noski maswerkowe, typ 1) i rozety w dekoracji oprawy gotyckiej, 4 ćw. XV w., Biblioteka Raczyńskich, Poznań, fot. A. Wagner
Plik:Nosek 1.jpg | Noski (noski maswerkowe, typ 1) w dekoracji oprawy gotyckiej, 4 ćw. XV-pocz. XVI w., PAN BG, Gdańsk, fot. A. Wagner
Plik:Nosek 2.jpg | Noski (noski maswerkowe, typ 1) w dekoracji oprawy gotyckiej, Introligator IC, Kraków, kon. XV w., BJ Kraków, fot. A. Wagner
Plik:Nosek.jpg | Noski (noski maswerkowe, typ 1) zamiast typowych żabek (czołganek) na łuku w ośli grzbiet, oprawa gotycka, Kraków, kon. XV w., BJ Kraków, fot. A. Wagner
Plik:Nosek, Przykłady nosków Kopfstempeln na oprawach gotyckich, wg Schwenke, Schunke 1979.jpg | Przykłady nosków (nosków maswerkowych, typ 2) na oprawach gotyckich, wg Schwenke, Schunke 1979
Plik:Nosek, Różne formy tłoków z motywem noska wykorzystane do ukształtowania wzoru owocu granatu na opr. got., 4 ćw. XV w., Bracz.jpg | Różne formy tłoków z motywem noska (noska maswerkowego, typ 2) wykorzystane do ukształtowania wzoru owocu granatu na oprawie gotyckiej, 4 ćw. XV w., Biblioteka Raczyńskich, Poznań, fot. A. Wagner
Plik:Nosek, Przykłady nosków Kopfstempeln 2 na oprawach gotyckich, wg Schwenke, Schunke 1979.jpg | Przykłady nosków (nosków maswerkowych, typ 3) na oprawach gotyckich, wg Schwenke, Schunke 1979
Plik:Nosek 3.jpg | Noski (noski maswerkowe, typ 3) w dekoracji oprawy gotyckiej, 4 ćw. XV w., Biblioteka Polska w Paryżu, fot. A. Wagner
Plik:Kopfstempel, Austria, 1479, wg Goldschmidt 1964, t. 2.jpg | Oprawa gotycka zdobiona m.in. noskami (noskami maswerkowymi, typ. 3), Austria, 1479, wg: Goldschmidt 1967, t. 2

</gallery>

==Przypisy==

# Goldschmidt 1967, t. 1, s. 18, t. 2, tabl. VIII, XCIX;
# Schwenke, Schunke 1979, tabl. 149-150, 317-318;
# Koch 1996, s. 162, 202, 461;
# Karpp-Jacottet, von Rabenau 2000, s. 21-22, 44

----
Autor: '''A.W.'''

@@ Linia 2: / Linia 2: @@
 (także: nosek maswerkowy)
-Spiczasty i ażurowy występ skierowany do środka lub na zewnątrz maswerku. Element charakterystyczny dla gotyckiej dekoracji architektonicznej, w której przybierał rozmaite formy – od silnie uproszczonych i zwartych po delikatne i skomplikowane. Naśladowany w gotyckim malarstwie ściennym (jako dekoracja linii podziałów) oraz w rzemiośle artystycznym. W zdobnictwie introligatorskim przyjął silnie zredukowane formy, wśród których wyodrębniają się trzy zasadnicze grupy:
+Spiczasty i ażurowy występ skierowany do środka lub na zewnątrz maswerku. Element charakterystyczny dla gotyckiej dekoracji architektonicznej, w której przybierał rozmaite formy – od silnie uproszczonych i zwartych po delikatne i skomplikowane. Naśladowany w gotyckim malarstwie ściennym (jako dekoracja linii podziałów) oraz w rzemiośle artystycznym. W zdobnictwie introligatorskim XV-pocz. XVI w. przyjął silnie zredukowane formy, wśród których wyodrębniają się trzy zasadnicze grupy:
-a) noski o „ażurowej” formie, składające się z dwóch (rzadko trzech) krótkich linii, zbiegających się w miejscu, z którego „wyrasta” trójlistek, palmetka lub lilia. Wyciskane z małych tłoków (ok. 0,5-1 cm wys.), stanowią ozdobę prostych lub zakrzywionych linii kompozycyjnych w zwierciadle bądź elementy fryzu arkadkowego, rzadziej jako zmultiplikowane motywy tworzące ornament. Ze względu na zróżnicowanie kształtów w tegumentologii niemieckiej określane jako Zacken (ząbki/ząbkowania) lub Kreuzblume (krzyżownica). Pojawiają się też jako miniaturowe dekoracje pokrywające łuk w ośli grzbiet; od podobnych żabek (czołganek), wyrastających bezpośrednio z łuku, różnią się ażurową formą.
+a) noski o „ażurowej” formie, składające się z dwóch (rzadko trzech) krótkich linii, zbiegających się w miejscu, z którego „wyrasta” trójlistek, palmetka lub lilia. Wyciskane z małych tłoków (ok. 0,5-1 cm wys.), stanowią ozdobę prostych lub zakrzywionych linii kompozycyjnych w zwierciadle bądź elementy fryzu arkadkowego, rzadziej jako zmultiplikowane motywy tworzące ornament. Ze względu na zróżnicowanie kształtów w tegumentologii niemieckiej określane jako ''Zacken'' (ząbki/ząbkowania) lub ''Kreuzblume'' (krzyżownica). Pojawiają się też jako miniaturowe dekoracje pokrywające łuk w ośli grzbiet; od podobnych żabek (czołganek), wyrastających bezpośrednio z łuku, różnią się ażurową formą.
-b) noski o silnie uproszczonej formie, składające się z podwójnych, floralnych pączków (żabek) osadzonych na krótkiej, łukowato zagiętej linii (niekiedy z ażurowymi, maswerkowymi występami). Wyciskane z tłoków o wym. ok. 1-2 x 2-3 cm, były wykorzystywane do   kształtowania obrysu łuków w →owocu granatu wzorze (stanowiąc zamiennik większych tłoków z łukiem w ośli grzbiet) lub do innych kompozycji zdobniczych w zwierciadle i jego obramieniu. W nomenklaturze niemieckiej figurują jako Kopfstempeln (tłoki główkowe).
+b) noski o silnie uproszczonej formie, składające się z podwójnych, floralnych pączków (żabek) osadzonych na krótkiej, łukowato zagiętej linii (niekiedy z ażurowymi, maswerkowymi występami). Wyciskane z tłoków o wym. ok. 1-2 x 2-3 cm, były wykorzystywane do   kształtowania obrysu łuków w owocu granatu wzorze (stanowiąc zamiennik większych tłoków z łukiem w ośli grzbiet) lub do innych kompozycji zdobniczych w zwierciadle i jego obramieniu. W nomenklaturze niemieckiej figurują jako Kopfstempeln (tłoki główkowe).
-c) noski o trzech szpicach, z których środkowy jest zakończony żabką (gdy pączki są na wszystkich szpicach, ten jest największy). Mają one wspólną, prostoliniową podstawę i w odróżnieniu od powyższych odmian ich wnętrze nie jest ażurowe, lecz gładkie lub kropkowane. Wyciskane z tłoków o wym. ok. 1,5-2 x 2-3 cm, służyły głównie do dekoracji linii w zwierciadle i jego obramieniu bądź w innych układach kompozycyjnych. W terminologii niemieckiej określane również jako Kopfstempeln.
+c) noski o trzech szpicach, z których środkowy jest zakończony żabką (gdy pączki są na wszystkich szpicach, ten jest największy). Mają one wspólną, prostoliniową podstawę i w odróżnieniu od powyższych odmian ich wnętrze nie jest ażurowe, lecz gładkie lub kropkowane. Wyciskane z tłoków o wym. ok. 1,5-2 x 2-3 cm, służyły głównie do dekoracji linii w zwierciadle i jego obramieniu bądź w innych układach kompozycyjnych, np. charakterystyczne dla Austrii i płd. Niemiec motywy pierzastych liści, których kontur wyznaczają zwielokrotnione wyciski n-ów (skąd anglojęzyczne pojęcia ''headed outline tool'' lub c''usped Edge stamp'').  W terminologii niemieckiej określane również jako ''Kopfstempeln''.
@@ Linia 46: / Linia 46: @@
 #  Goldschmidt 1967, t. 1, s. 18, t. 2, tabl. VIII, XCIX;
 # Schwenke, Schunke 1979, tabl. 149-150, 317-318;
 # Koch 1996, s. 162, 202, 461;
-# Karpp-Jacottet, von Rabenau 2000, s. 21-22, 44
+# Karpp-Jacottet, von Rabenau 2000, s. 21-22, 44;
+# Macchi F. i L. 2002, s. 223.
 ----
 Autor: '''A.W.'''

@@ Linia 38: / Linia 38: @@
 Plik:Nosek, Przykłady nosków Kopfstempeln 2 na oprawach gotyckich, wg Schwenke, Schunke 1979.jpg | Przykłady nosków (nosków maswerkowych, typ 3) na oprawach gotyckich, wg Schwenke, Schunke 1979
 Plik:Nosek 3.jpg | Noski (noski maswerkowe, typ 3) w dekoracji oprawy gotyckiej, 4 ćw. XV w., Biblioteka Polska w Paryżu, fot. A. Wagner
-Plik:Nosek, Noski w typie Kopfstempeln współtworzące ornament w formie pierzastych liści na oprawie got., Ulrich Schreier , Salzburg, ok. 1483, wg Mazal 1990.jpg | Noski (noski maswerkowe, typ 3) współtworzące ornament w formie pierzastych liści na oprawie got., Ulrich Schreier , Salzburg, ok. 1483, wg Mazal 1990
+Plik:Nosek, Noski w typie Kopfstempeln współtworzące ornament w formie pierzastych liści na oprawie got., Ulrich Schreier , Salzburg, ok. 1483, wg Mazal 1990.jpg | Noski (noski maswerkowe, typ 3) współtworzące ornament w formie pierzastych liści na oprawie gotyckiej, Ulrich Schreier , Salzburg, ok. 1483, fot. wg: Mazal 1990
-Plik:Kopfstempel, Austria, 1479, wg Goldschmidt 1964, t. 2.jpg | Oprawa gotycka zdobiona m.in. noskami (noskami maswerkowymi, typ. 3), Austria, 1479, wg: Goldschmidt 1967, t. 2
+Plik:Kopfstempel, Austria, 1479, wg Goldschmidt 1964, t. 2.jpg | Oprawa gotycka zdobiona m.in. noskami (noskami maswerkowymi, typ. 3), Austria, 1479, fot. wg: Goldschmidt 1967, t. 2
 </gallery>

@@ Linia 32: / Linia 32: @@
 Plik:Nosek 1.jpg | Noski (noski maswerkowe, typ 1) w dekoracji oprawy gotyckiej, 4 ćw. XV-pocz. XVI w., PAN BG, Gdańsk, fot. A. Wagner
 Plik:Nosek 2.jpg | Noski (noski maswerkowe, typ 1) w dekoracji oprawy gotyckiej, Introligator IC, Kraków, kon. XV w., BJ Kraków, fot. A. Wagner
 Plik:Nosek.jpg | Noski (noski maswerkowe, typ 1) zamiast typowych żabek (czołganek) na łuku w ośli grzbiet, oprawa gotycka, Kraków, kon. XV w., BJ Kraków, fot. A. Wagner
 Plik:Nosek, Przykłady nosków Kopfstempeln na oprawach gotyckich, wg Schwenke, Schunke 1979.jpg | Przykłady nosków (nosków maswerkowych, typ 2) na oprawach gotyckich, wg Schwenke, Schunke 1979