Medalion - Historia wersji

Vagnerus o 15:10, 4 kwi 2022

2022-04-04T15:10:50Z

Vagnerus o 21:11, 21 mar 2022

2022-03-21T21:11:10Z

Vagnerus o 21:10, 21 mar 2022

2022-03-21T21:10:39Z

Vagnerus: /* Medalion */

2022-03-21T21:06:30Z

‎Medalion

Ela: /* Medalion */

2022-02-11T11:28:50Z

‎Medalion

Vagnerus: /* Zobacz też */

2021-09-27T21:56:21Z

‎Zobacz też

Vagnerus: /* Zobacz też */

2021-09-27T21:55:53Z

‎Zobacz też

Vagnerus: /* Zobacz też */

2021-09-27T21:55:17Z

‎Zobacz też

Vagnerus o 21:54, 27 wrz 2021

2021-09-27T21:54:42Z

Vagnerus: /* Grafika */

2021-04-25T10:58:25Z

‎Grafika

@@ Linia 5: / Linia 5: @@
 * 1
-Wizerunek postaci, portret lub scena figuralna w okrągłym bądź owalnym obramieniu, nierzadko zdobionym ornamentalnie lub/i z dookolnym napisem. M-y w formie gemmy (kamei) pojawiały się już na złotniczych oprawach wczesnośredniowiecznych. Wyciskane z tłoków, okrągłe lub – charakterystyczne dla epoki – czterolistne m-y z motywami religijnymi (np. Baranek Boży, ewangelistów symbole) powszechnie ukazywano na oprawach gotyckich z XV-pocz. XVI w., jednakże w praktyce tegumentologicznej są sporadycznie określane w ten sposób. Do upowszechnienia m. w ''all’antica'' konwencji przedstawieniowej doszło w introligatorstwie renesansowym kon. XV-4 ćw. XVI w. Taką formę mają owalne, złocone i niejednokrotnie uplastycznione popiersia imitujące gemmy na kameowych oprawach włoskich (oraz ich zaalpejskich naśladownictwach). Pokrewne im są popiersiowe wizerunki lub portrety tudzież sceny mitologiczne wkomponowane w tondo, inspirowane lub kopiowane z dzieł medalierskich oraz renesansowych plakiet (plakietowe oprawy). Kształt m. w wieńcu lub otoku inskrypcyjnym nadawano też scenom religijnym (np. na krakowskich oprawach 1 poł. XVI w.) Najczęściej jednak formę okrągłego lub owalnego m. mają wizerunki i portrety postaci antycznych oraz współczesnych (np. królów, reformatorów kościoła) na radełkach w radełkowych oprawach na płn. od Alp (w Polsce np. radełka jagiellońskie). Od ok. poł. XVI w. popularność zyskiwały owalne (rzadziej okrągłe) m-y z jak również popiersiem Chrystusa Salwatora lub Matki Boskiej Apokaliptycznej oraz innymi motywami religijnymi. Na oprawach XVII-XVIII w. pojawiały się niekiedy jako m-y portretowe władców, eksponowane w centrum okładzin. W XIX w. chętnie rozwijano tradycję m. portretowego na oprawach rzemieślniczych (np. malowane miniatury lub ich introligatorskie imitacje) oraz na wydawniczych oprawach z podobiznami autorów dzieł. W XIX-pocz. XX w. osadzony w centrum okładziny, owalny m. z malowanym, graficznym lub emaliowanym motywem otoczonym metalową ramką, był popularny w dekoracji opraw ksiąg o szczególnej wartości dla ich posiadaczy(np. pamiętników i modlitewników). Kształt owalnego m. w ornamentalnej ramce często miały litograficzne scenki lub wizerunki na oprawach masowo drukowanych dzieł literatury popularnej. Wykwintną formą cechują się m-y z miniaturami na porcelanie wkomponowywane w tzw. ''Cosway bindings'' z pierwszych dekad XX w. Jako nawiązanie do dawniejszych form m. pojawia się też na współczesnych oprawach rzemieślniczych.
+Wizerunek postaci, portret lub scena figuralna w okrągłym bądź owalnym obramieniu, nierzadko zdobionym ornamentalnie lub/i z dookolnym napisem. M-y w formie gemmy (kamei) pojawiały się już na złotniczych oprawach wczesnośredniowiecznych. Wyciskane z tłoków, okrągłe lub – charakterystyczne dla epoki – czterolistne m-y z motywami religijnymi (np. Baranek Boży, ewangelistów symbole) powszechnie ukazywano na oprawach gotyckich z XV-pocz. XVI w., jednakże w praktyce tegumentologicznej są sporadycznie określane w ten sposób. Do upowszechnienia m. w ''all’antica'' konwencji przedstawieniowej doszło w introligatorstwie renesansowym kon. XV-4 ćw. XVI w. Taką formę mają owalne, złocone i niejednokrotnie uplastycznione popiersia imitujące gemmy na kameowych oprawach włoskich (oraz ich zaalpejskich naśladownictwach). Pokrewne im są popiersiowe wizerunki lub portrety tudzież sceny mitologiczne wkomponowane w tondo, inspirowane lub kopiowane z dzieł medalierskich oraz renesansowych plakiet (plakietowe oprawy). Formę ''par excellence'' medalierską mają m-y z portretami ks. Albrechta Pruskiego i ks. Anny Marii na oprawach Srebrnej Biblioteki (po poł. XVI w.). Kształt m. w wieńcu lub otoku inskrypcyjnym nadawano też scenom religijnym (np. na krakowskich oprawach 1 poł. XVI w.) Najczęściej jednak formę okrągłego lub owalnego m. mają wizerunki i portrety postaci antycznych oraz współczesnych (np. królów, reformatorów kościoła) na radełkach w radełkowych oprawach na płn. od Alp (w Polsce np. radełka jagiellońskie). Od ok. poł. XVI w. popularność zyskiwały owalne (rzadziej okrągłe) m-y z jak również popiersiem Chrystusa Salwatora lub Matki Boskiej Apokaliptycznej oraz innymi motywami religijnymi. Na oprawach XVII-XVIII w. pojawiały się niekiedy jako m-y portretowe władców, eksponowane w centrum okładzin. W XIX w. chętnie rozwijano tradycję m. portretowego na oprawach rzemieślniczych (np. malowane miniatury lub ich introligatorskie imitacje) oraz na wydawniczych oprawach z podobiznami autorów dzieł. W XIX-pocz. XX w. osadzony w centrum okładziny, owalny m. z malowanym, graficznym lub emaliowanym motywem otoczonym metalową ramką, był popularny w dekoracji opraw ksiąg o szczególnej wartości dla ich posiadaczy(np. pamiętników i modlitewników). Kształt owalnego m. w ornamentalnej ramce często miały litograficzne scenki lub wizerunki na oprawach masowo drukowanych dzieł literatury popularnej. Wykwintną formą cechują się m-y z miniaturami na porcelanie wkomponowywane w tzw. ''Cosway bindings'' z pierwszych dekad XX w. Jako nawiązanie do dawniejszych form m. pojawia się też na współczesnych oprawach rzemieślniczych.
 * 2
@@ Linia 33: / Linia 33: @@
 [[Rusko-bizantyńskie oprawy]] <br>
 [[Schamsa]] <br>
 [[Tondo]] <br>
 [[Wieniec]] <br>

@@ Linia 8: / Linia 8: @@
 * 2
-Na islamskich oprawach oraz na europejskich orientalizujących oprawach od kon. XV do ok. poł. XVII w., a na rusko-bizantyńskich oprawach od XVI w. do współczesności: medalion centralny o zróżnicowanych kształtach (mandorli, podobnych do cytryny, zob. ''schamsa'', wielobocznych z charakterystycznymi, zaostrzonymi detalami konturów, owalnych i okrągłych, zob. ''pellegrino'', a także romboidalnych), najczęściej wypełniony ornamentami islamskimi lub islamizującymi, jak maureska i maureskowo-wstęgowy orn., niekiedy z detalami manierystycznymi (np. maszkaron). Najczęściej owalny kształt mają też m-y z motywem lilii w ornamentalnym obramieniu, popularne w Europie w 2 poł. XVI w. W baroku ornamentyka pochodzenia islamskiego była często zastępowana bujną floralną dekoracją, stosowaną np. na niderlandzkich oprawach atlasów; formy roślinne m. wywodzące się z opraw zachodnioeuropejskich znajdują się też na wielu oprawach rusko-bizantyńskich. Na oprawach XVII-XVIII w. oraz na oprawach historyzujących, ukazywano m-y o filigranowej formie naśladującej wyroby biżuteryjne (''pointillé'', znaczenie 2).
+Na islamskich oprawach oraz na europejskich orientalizujących oprawach od kon. XV do ok. poł. XVII w., a na rusko-bizantyńskich oprawach od XVI w. do współczesności: medalion centralny o zróżnicowanych kształtach (mandorli, podobnych do cytryny, zob. ''schamsa'', wielobocznych z charakterystycznymi, zaostrzonymi detalami konturów, owalnych i okrągłych, zob. ''pellegrino'', a także romboidalnych), najczęściej wypełniony ornamentami islamskimi lub islamizującymi, jak maureska i maureskowo-wstęgowy orn., niekiedy z detalami manierystycznymi (np. maszkaron). Najczęściej owalny kształt mają też m-y z motywem lilii w ornamentalnym obramieniu, popularne w Europie w 2 poł. XVI w. W baroku ornamentyka pochodzenia islamskiego była często zastępowana bujną floralną dekoracją, stosowaną np. na niderlandzkich oprawach atlasów; formy roślinne m. wywodzące się z opraw zachodnioeuropejskich znajdują się też na wielu oprawach rusko-bizantyńskich. Na oprawach XVII-XVIII w. oraz na oprawach historyzujących, ukazywano m-y o filigranowej formie naśladującej wyroby biżuteryjne (zob. ''pointillé'', znaczenie 2).
 ==Zobacz też==

@@ Linia 8: / Linia 8: @@
 * 2
-Na →islamskich oprawach oraz na europejskich →orientalizujących oprawach od kon. XV do ok. poł. XVII w., a na →rusko-bizantyńskich oprawach od XVI w. do współczesności: medalion centralny o zróżnicowanych kształtach (mandorli, podobnych do cytryny, zob. →schamsa, wielobocznych z charakterystycznymi, zaostrzonymi detalami konturów, owalnych i okrągłych, zob. →pellegrino, a także romboidalnych), najczęściej wypełniony ornamentami islamskimi lub islamizującymi, jak →maureska i →maureskowo-wstęgowy orn., niekiedy z detalami manierystycznymi (np. maszkaron). Najczęściej owalny kształt mają też m-y z motywem →lilii w ornamentalnym obramieniu, popularne w Europie w 2 poł. XVI w. W baroku ornamentyka pochodzenia islamskiego była często zastępowana bujną →floralną dekoracją, stosowaną np. na niderlandzkich oprawach atlasów; formy roślinne m. wywodzące się z opraw zachodnioeuropejskich znajdują się też na wielu oprawach rusko-bizantyńskich. Na oprawach XVII-XVIII w. oraz na oprawach historyzujących, ukazywano m-y o filigranowej formie naśladującej wyroby biżuteryjne (→pointillé, znaczenie 2). Zob. też: →ćwierćmedalion.
+Na islamskich oprawach oraz na europejskich orientalizujących oprawach od kon. XV do ok. poł. XVII w., a na rusko-bizantyńskich oprawach od XVI w. do współczesności: medalion centralny o zróżnicowanych kształtach (mandorli, podobnych do cytryny, zob. ''schamsa'', wielobocznych z charakterystycznymi, zaostrzonymi detalami konturów, owalnych i okrągłych, zob. ''pellegrino'', a także romboidalnych), najczęściej wypełniony ornamentami islamskimi lub islamizującymi, jak maureska i maureskowo-wstęgowy orn., niekiedy z detalami manierystycznymi (np. maszkaron). Najczęściej owalny kształt mają też m-y z motywem lilii w ornamentalnym obramieniu, popularne w Europie w 2 poł. XVI w. W baroku ornamentyka pochodzenia islamskiego była często zastępowana bujną floralną dekoracją, stosowaną np. na niderlandzkich oprawach atlasów; formy roślinne m. wywodzące się z opraw zachodnioeuropejskich znajdują się też na wielu oprawach rusko-bizantyńskich. Na oprawach XVII-XVIII w. oraz na oprawach historyzujących, ukazywano m-y o filigranowej formie naśladującej wyroby biżuteryjne (''pointillé'', znaczenie 2).
 ==Zobacz też==
@@ Linia 16: / Linia 16: @@
 [[Baranek Boży]] <br>
 [[Cosway binding]] <br>
 [[Ewangelistów symbole]] <br>
 [[Gemma]] <br>
 [[Kameowe oprawy]] <br>
-[[Miniatura]] <br>
+[[Maureska]] <br>
 [[Modlitewników oprawy]] <br>
 [[Napis]] <br>
 [[Plakietowe oprawy]] <br>
 [[Portret]] <br>
 [[Radełka jagiellońskie]] <br>
 [[Radełkowe oprawy]] <br>
 [[Tondo]] <br>
 [[Wieniec]] <br>
@@ Linia 68: / Linia 75: @@
 ==Przypisy==
 # Nuska 1964, il. 2-4, 6-9, 11-13;
 # Krynicka 1975, il. 23-24, 27, 29-30;

@@ Linia 8: / Linia 8: @@
 * 2
-medalion centralny oraz narożne →ćwierćmedaliony na oprawach z kręgu islamskiego – zob. →schamsa
+Na →islamskich oprawach oraz na europejskich →orientalizujących oprawach od kon. XV do ok. poł. XVII w., a na →rusko-bizantyńskich oprawach od XVI w. do współczesności: medalion centralny o zróżnicowanych kształtach (mandorli, podobnych do cytryny, zob. →schamsa, wielobocznych z charakterystycznymi, zaostrzonymi detalami konturów, owalnych i okrągłych, zob. →pellegrino, a także romboidalnych), najczęściej wypełniony ornamentami islamskimi lub islamizującymi, jak →maureska i →maureskowo-wstęgowy orn., niekiedy z detalami manierystycznymi (np. maszkaron). Najczęściej owalny kształt mają też m-y z motywem →lilii w ornamentalnym obramieniu, popularne w Europie w 2 poł. XVI w. W baroku ornamentyka pochodzenia islamskiego była często zastępowana bujną →floralną dekoracją, stosowaną np. na niderlandzkich oprawach atlasów; formy roślinne m. wywodzące się z opraw zachodnioeuropejskich znajdują się też na wielu oprawach rusko-bizantyńskich. Na oprawach XVII-XVIII w. oraz na oprawach historyzujących, ukazywano m-y o filigranowej formie naśladującej wyroby biżuteryjne (→pointillé, znaczenie 2). Zob. też: →ćwierćmedalion.
-−
-* 3
-−
-* 4
 ==Zobacz też==

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 ==Medalion==
-(ang. medallion; fr. médaillon)
+(ang. medallion; fr. médaillon; niem. Medaillon)
 W zdobnictwie introligatorskim pojęcie o różnych znaczeniach:
@@ Linia 13: / Linia 13: @@
 * 4
 ==Zobacz też==

@@ Linia 18: / Linia 18: @@
 [[Indeks alfabetyczny ]] <br>
-[[All'antica dekoracje]] <br>
+[[All'antica wizerunki]] <br>
 [[Baranek Boży]] <br>
 [[Cosway bindings]] <br>

@@ Linia 2: / Linia 2: @@
 (ang. medallion; fr. médaillon)
 ==Grafika==
@@ Linia 36: / Linia 69: @@
 Plik:Medalion, malowane oprawy, oprawa niem lub pol, po 1783 r. BCzart, POLONA2.jpg | Okrągły medalion z malowanym portretem na oprawie niemieckiej lub polskiej, po 1783 r., BCzart, MNK, fot. wg: ww.polona.pl
 Plik:Medalion dod..jpg

@@ Linia 34: / Linia 34: @@
 Plik:22 medalion 18.jpg
 Plik:23 medalion 25.jpg
-Plik:Medalion, malowane oprawy, oprawa niem lub pol, po 1783 r. BCzart, POLONA2.jpg | Malowany portret w okrągłym medalionie na oprawie, Niemcy lub Polska, po 1783 r., BCzart, MNK, fot. wg: ww.polona.pl
+Plik:Medalion, malowane oprawy, oprawa niem lub pol, po 1783 r. BCzart, POLONA2.jpg | Okrągły medalion z malowanym portretem na oprawie niemieckiej lub polskiej, po 1783 r., BCzart, MNK, fot. wg: ww.polona.pl
 Plik:Medalion dod..jpg