Maryja - Historia wersji

Ela o 11:25, 27 kwi 2022

2022-04-27T11:25:04Z

Urszula: /* Maryja */ uzupełn. term. ang.

2021-12-31T15:30:16Z

‎Maryja: uzupełn. term. ang.

Vagnerus: /* Przypisy */

2021-10-01T20:42:35Z

‎Przypisy

Vagnerus: /* Grafika */

2021-07-04T22:53:24Z

‎Grafika

Vagnerus: /* Grafika */

2021-07-04T22:52:37Z

‎Grafika

Vagnerus: /* Grafika */

2021-07-04T14:16:02Z

‎Grafika

Vagnerus: /* Grafika */

2021-07-04T14:15:22Z

‎Grafika

Vagnerus: /* Grafika */

2021-07-04T14:10:38Z

‎Grafika

Vagnerus: /* Grafika */

2021-07-04T14:09:25Z

‎Grafika

Vagnerus: /* Grafika */

2021-07-04T14:07:44Z

‎Grafika

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 ==Maryja==
-(Matka Boska) (ang. Virgin Mary)
+(Matka Boska) (ang. Virgin Mary; fr. Marie, Sainte-Marie, Notre Dame; niem. Maria, Madonna, Gottesmutter)
 Jeden z najpowszechniejszych motywów biblijnych występujących w dekoracji opraw. Pojawiał się już na późnoantycznych i wczesnośredniowiecznych oprawach z kości słoniowej (np. dyptyki pięcioczęściowe), zwłaszcza jako centralny wizerunek tronującej M. z Dzieciątkiem, otoczony scenami z życia Chrystusa. W czasach ottońskich popularne na liturgicznych ksiąg oprawach były plakiety z kości słoniowej z wizerunkiem M. z Dzieciątkiem, otoczone dekoracją złotniczą. Niekiedy finezyjnie opracowane, plastyczne figurki M. z Dzieciątkiem widnieją na złotniczych oprawach gotyckich z XIII-pocz. XVI w. Nieliczne iluminowane przedstawienia M. z D. znajdują się na malowanych oprawach z XIII-XIV w. Skromną ikonografię maryjną na oprawach romańskich reprezentuje kilka tłoków z tronującą M. z Dzieciątkiem (ok. 1165-po 1200). Znacznie bogatszą ikonografią cechują się zaś ślepo wyciskane oprawy gotyckie z XV-pocz. XVI w.: dominują na nich romboidalne lub okrągłe tłoki z Madonny Apokaliptycznej – w glorii promienistej (np. Mistrz Marii w Królewcu, Matthias Hadeber w Toruniu), ponadto okrągłe tłoki ze Zwiastowaniem, a także oryginalne wizerunki M. z D. imitujące figury rzeźbiarskie na konsolach, ukazywane na oprawach krakowskich kon. XV – pocz. XVI w. (np. Monogramista HA, Jan z Litwy). Z 2 poł. XV-1 poł. XVI w. znane są też plakiety ze sceną Zwiastowania oraz Koronacji M. (Niderlandy, Francja, Włochy, Anglia), jak również radełka z M. z D. (np. Konrad Baumgart w Gdańsku). Pokaźne wizerunki M. z D. lub sceny Zwiastowania widnieją też na niektórych nacinanych oprawach XV w. Na oprawach renesansowych 1 poł. XVI w. wyróżniają się różne odmiany i warianty polskich i czeskich medalionów z wizerunkami M. z D. lub Św. Anny Samotrzeć. Wizerunki M. z D. lub sceny Zwiastowania znajdują się też na stosunkowo nielicznych radełkach (np. Melchior Nering w Poznaniu i Toruniu). W okresie kontrreformacji 3 ćw. XVI-picz. XVII w. rozpowszechniły się w Rzeczypospolitej owalne, medalionowe plakiety z wizerunkami M. z D. na półksiężycu, M. i św. Jana pod krzyżem w scenie Ukrzyżowania, Św. Anny Samotrzeć oraz Pietá, wyciskane najczęściej w centrum górnej okładziny orientalizujących opraw. Ok. 1600 popularność zyskały też niewielkie tłoki z M. z D. wyciskane zazwyczaj na skromnych oprawach pergaminowych. Generalnie jednak w zdobnictwie opraw XVII-XVIII w. motyw M. stracił na znaczeniu. Niemniej okazałe wizerunki M. z D., Mater Dolorosa itp. widnieją na wielu złotniczych oraz haftowanych oprawach. W XIX w. różnorakie wizerunki M. (np. Immaculata, M. Boska Bolesna) widnieją na modlitewników oprawach. Nierzadko wykonano je w szlachetnych i oryginalnych technikach, jak malowidło na porcelanowym medalionie lub haft koralikowy. Wizerunki sceny z M. były też powszechne na wydawniczych oprawach XIX-pocz. XX w. Obecnie spotyka się je na nielicznych, artystycznych oprawach ksiąg religijnych.

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 ==Maryja==
-(Matka Boska)
+(Matka Boska) (ang. Virgin Mary)
 Jeden z najpowszechniejszych motywów biblijnych występujących w dekoracji opraw. Pojawiał się już na późnoantycznych i wczesnośredniowiecznych oprawach z kości słoniowej (np. dyptyki pięcioczęściowe), zwłaszcza jako centralny wizerunek tronującej M. z Dzieciątkiem, otoczony scenami z życia Chrystusa. W czasach ottońskich popularne na liturgicznych ksiąg oprawach były plakiety z kości słoniowej z wizerunkiem M. z Dzieciątkiem, otoczone dekoracją złotniczą. Niekiedy finezyjnie opracowane, plastyczne figurki M. z Dzieciątkiem widnieją na złotniczych oprawach gotyckich z XIII-pocz. XVI w. Nieliczne iluminowane przedstawienia M. z D. znajdują się na malowanych oprawach z XIII-XIV w. Skromną ikonografię maryjną na oprawach romańskich reprezentuje kilka tłoków z tronującą M. z Dzieciątkiem (ok. 1165-po 1200). Znacznie bogatszą ikonografią cechują się zaś ślepo wyciskane oprawy gotyckie z XV-pocz. XVI w.: dominują na nich romboidalne lub okrągłe tłoki z Madonny Apokaliptycznej – w glorii promienistej (np. Mistrz Marii w Królewcu, Matthias Hadeber w Toruniu), ponadto okrągłe tłoki ze Zwiastowaniem, a także oryginalne wizerunki M. z D. imitujące figury rzeźbiarskie na konsolach, ukazywane na oprawach krakowskich kon. XV – pocz. XVI w. (np. Monogramista HA, Jan z Litwy). Z 2 poł. XV-1 poł. XVI w. znane są też plakiety ze sceną Zwiastowania oraz Koronacji M. (Niderlandy, Francja, Włochy, Anglia), jak również radełka z M. z D. (np. Konrad Baumgart w Gdańsku). Pokaźne wizerunki M. z D. lub sceny Zwiastowania widnieją też na niektórych nacinanych oprawach XV w. Na oprawach renesansowych 1 poł. XVI w. wyróżniają się różne odmiany i warianty polskich i czeskich medalionów z wizerunkami M. z D. lub Św. Anny Samotrzeć. Wizerunki M. z D. lub sceny Zwiastowania znajdują się też na stosunkowo nielicznych radełkach (np. Melchior Nering w Poznaniu i Toruniu). W okresie kontrreformacji 3 ćw. XVI-picz. XVII w. rozpowszechniły się w Rzeczypospolitej owalne, medalionowe plakiety z wizerunkami M. z D. na półksiężycu, M. i św. Jana pod krzyżem w scenie Ukrzyżowania, Św. Anny Samotrzeć oraz Pietá, wyciskane najczęściej w centrum górnej okładziny orientalizujących opraw. Ok. 1600 popularność zyskały też niewielkie tłoki z M. z D. wyciskane zazwyczaj na skromnych oprawach pergaminowych. Generalnie jednak w zdobnictwie opraw XVII-XVIII w. motyw M. stracił na znaczeniu. Niemniej okazałe wizerunki M. z D., Mater Dolorosa itp. widnieją na wielu złotniczych oraz haftowanych oprawach. W XIX w. różnorakie wizerunki M. (np. Immaculata, M. Boska Bolesna) widnieją na modlitewników oprawach. Nierzadko wykonano je w szlachetnych i oryginalnych technikach, jak malowidło na porcelanowym medalionie lub haft koralikowy. Wizerunki sceny z M. były też powszechne na wydawniczych oprawach XIX-pocz. XX w. Obecnie spotyka się je na nielicznych, artystycznych oprawach ksiąg religijnych.
 ==Zobacz też==

@@ Linia 40: / Linia 40: @@
 # Loubier 1926, il. 52, 54, 62 i in.;
 # Steenbock 1965, il. 14, 22, 162 i in.;
 # Goldschmidt 1967, t. 2, tabl. XXV, XLVIII, CI/il. 32, 39 i in.;
 # Laucevičius 1976, il. 15-16, 259-260, 289-310 i in.;
 # Ziesche, Becker 1977, s. 47;

@@ Linia 31: / Linia 31: @@
 Plik:Maryja 2.jpg | Wycisk tłoka z wizerunkiem Maryi z Dzieciątkiem (Madonny Apokaliptycznej), Polska, kon. XVI - pocz. XVII w.
 Plik:Maryja 1.jpg | Maryja z Dzieciątkiem (Madonna Apokaliptyczna), medalion złotniczy na oprawie barokowej, Polska, XVII w.
-Plik:Zapięcia, ok. 1700 Baworovianum.jpg | Odlewane w mosiądzu wizerunki Maryi z Dzieciątkiem na zapięciach, prawdopodobnie Polska, ok. 1700 r.
+Plik:Zapięcia, ok. 1700 Baworovianum.jpg | Odlewane w mosiądzu wizerunki Maryi z Dzieciątkiem (prawdopodobnie Madonny Apokaliptycznej) na zapięciach, Polska, ok. 1700 r.
 Plik:Maryja, Wizerunek Maryi z Dzieciątkiem na haftowanej oprawie modlitewnika, Polska, przed 1850, fot. wg Tomaszewski 2013, t. 2.jpg | Wizerunek Maryi z Dzieciątkiem na haftowanej oprawie modlitewnika, Polska, przed 1850, fot. wg: Tomaszewski 2013, t. 2

@@ Linia 31: / Linia 31: @@
 Plik:Maryja 2.jpg | Wycisk tłoka z wizerunkiem Maryi z Dzieciątkiem (Madonny Apokaliptycznej), Polska, kon. XVI - pocz. XVII w.
 Plik:Maryja 1.jpg | Maryja z Dzieciątkiem (Madonna Apokaliptyczna), medalion złotniczy na oprawie barokowej, Polska, XVII w.
 Plik:Maryja, Wizerunek Maryi z Dzieciątkiem na haftowanej oprawie modlitewnika, Polska, przed 1850, fot. wg Tomaszewski 2013, t. 2.jpg | Wizerunek Maryi z Dzieciątkiem na haftowanej oprawie modlitewnika, Polska, przed 1850, fot. wg: Tomaszewski 2013, t. 2

@@ Linia 22: / Linia 22: @@
 Plik:Maryja, Ścena Zwiastowania na plakiecie niderlandzkiej, 1 poł. XVI w., fot. wg Fogelmark 1900.jpg | Postać Maryi w scenie Zwiastowania na plakiecie niderlandzkiej, 1 poł. XVI w., fot. wg: Fogelmark 1990
 Plik:Maryja, Futerał na książkę ze sceną Żwiastowania wyk. w technice nacinanej, płn. Włochy, 4 ćw. XV w., fot. wg Mazal 1990.jpg | Futerał na książkę ze sceną Zwiastowania wykonaną w technice nacinanej, płn. Włochy, 4 ćw. XV w., fot. wg: Mazal 1990
 Plik:Maryja 5.jpg | Medalion z wizerunkiem Maryi z Dzieciątkiem na oprawie renesansowej, Kraków, lata 20. XVI w., BJ Kraków
 Plik:Maryja, Medalion z wizerunkiem Maryi z Dzieciątkiem na oprawie renesansowej, Praga, 1528, fot. wg Voit 2020.jpg | Medalion z wizerunkiem Maryi z Dzieciątkiem na oprawie renesansowej, Praga, 1528, fot. wg: Voit 2020
 Plik:Maryja, Scena Zwiastowania w radełkowaniu na oprawie Melchiora Neringa, lata 60. XVI w., fot. wg Muraszko 2017.jpg | Postać Maryi w scenie Zwiastowania jako detalu dekoracji radełkowania na oprawie Melchiora Neringa, lata 60. XVI w., fot. wg: Muraszko 2017
 Plik:Maryja 3.jpg | Wycisk plakiety medalionowej z wizerunkiem Maryi z Dzieciątkiem (Madonny Apokaliptycznej), Polska, 3-4 ćw. XVI w.
 Plik:Maryja 4.jpg | Wycisk plakiety medalionowej z wizerunkiem Maryi z Dzieciątkiem (Madonny Apokaliptycznej), Polska, 3-4 ćw. XVI w.
-Plik:Maryja 1b.jpg |
+Plik:Maryja 2b.jpg | Wycisk plakiety medalionowej z wizerunkiem Maryi z Dzieciątkiem (Madonny Apokaliptycznej), Polska, lata 80. XVI w.
-Plik:Maryja 1.jpg
+Plik:Maryja 1b.jpg | Wycisk manierystycznej plakiety medalionowej ze sceną Zwiastowania, prawdopodobnie Czechy, 4 ćw. XVI w.
-Plik:Maryja 2b.jpg
+Plik:Maryja 2.jpg | Wycisk tłoka z wizerunkiem Maryi z Dzieciątkiem (Madonny Apokaliptycznej), Polska, kon. XVI - pocz. XVII w.
 Plik:Maryja, Wizerunek Maryi z Dzieciątkiem na haftowanej oprawie modlitewnika, Polska, przed 1850, fot. wg Tomaszewski 2013, t. 2.jpg | Wizerunek Maryi z Dzieciątkiem na haftowanej oprawie modlitewnika, Polska, przed 1850, fot. wg: Tomaszewski 2013, t. 2