Manierystyczne oprawy - Historia wersji

Ela: /* Manierystyczne oprawy */

2022-04-27T10:43:25Z

‎Manierystyczne oprawy

Vagnerus: /* Zobacz też */

2022-03-20T22:27:01Z

‎Zobacz też

Vagnerus o 22:26, 20 mar 2022

2022-03-20T22:26:44Z

Vagnerus o 22:18, 20 mar 2022

2022-03-20T22:18:59Z

Vagnerus: Utworzono nową stronę "===Manierystyczne oprawy=== ==Zobacz też== Indeks alfabetyczny
==Grafika== Plik:Manierystyczne oprawy, Oprawa mozaikowa, złocona i malowana,..."

2021-07-29T20:09:35Z

Utworzono nową stronę "===Manierystyczne oprawy=== ==Zobacz też== Indeks alfabetyczny <br> ==Grafika== <gallery> Plik:Manierystyczne oprawy, Oprawa mozaikowa, złocona i malowana,..."

Nowa strona

===Manierystyczne oprawy===

==Zobacz też==

[[Indeks alfabetyczny ]] <br>

==Grafika==

<gallery>
Plik:Manierystyczne oprawy, Oprawa mozaikowa, złocona i malowana, Francja, prawd. Lyon, poł. XVI w., BUMK, fot. P. Kurek.jpg | Oprawa manierystyczna - mozaikowa, złocona i malowana, Francja, prawdopodobnie Lyon, poł. XVI w., BUMK, Toruń, fot. P. Kurek

</gallery>

==Przypisy==

#

----
Autor: '''A.W.'''

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 ===Manierystyczne oprawy===
 Oprawy o dekoracji reprezentującej charakterystyczne tendencje zdobnictwa europejskiego między l. 20. XVI w. a początkiem XVII w. Mimo długotrwałej dyskusji badawczej nt. kryteriów m-u, za typową dla niego uważa się dążność do doskonałości formy oraz techniki, co jest tożsame z formalnym skomplikowaniem dzieł, mającym wywołać u widza zachwyt. Na repertuar m-o zdobnictwa składają się takie ornamenty, jak rollwerk, okuciowy o., schweifwerk, maureska i maureskowo-wstęgowy o. Pierwszym trzem zazwyczaj towarzyszą motywy dekoracyjne, jak maski, maszkarony, hermy, kaboszony, rauty oraz girlandy i festony. Wywarły one znaczący wpływ na dekorację opraw europejskich, w tym polskich, w wielu przypadkach stanowiąc wybitne kreacje introligatorstwa i złotnictwa.
-	Najwcześniejsze przejawy m-o języka formalnego ujawniły się w l. 20.-30. XVI w. w rollwerkowym kroju tarcz i kartuszy herbowych superekslibrisów. Od lat 40. XVI w. następował na oprawach z francuskiej introligatorni królewskiej w Fontainebleau rozwój wyrafinowanych, często barwnych, →kartuszowych dekoracji na okładzinach, składających się z arabesek, mauresek i rollwerków skupionych wokół centralnego motywu. Odbiorcami takich dzieł ok. poł. XVI w. stali się najwytrawniejsi bibliofile, jak król Henryk II, Jean Grolier (grolierowskie oprawy) i Thomas Mahieu. Dekoracje tego rodzaju stały się przed poł. XVI w. jednym z determinantów rozwoju ''à la fanfare'' opraw, przebiegającym od relatywnie prostych form geometryczno-floralnych ku skomplikowanym wzorom z wstęg i bogatych ornamentów. W podobnym okresie nastąpił we Francji, a następnie w innych krajach zachodnioeuropejskich, rozwój orientalizujących opraw o charakteryzujących kompozycjach z wielobocznym, owalnym lub okrągłym medalionem w centrum zwierciadła i czterema medalionami (ćwierćmedalionami) w jego narożach. Wnętrze medalionów wypełniano najczęściej maureską lub ornamentem maureskowo-wstęgowym (''pellegrino''), nierzadko wzbogaconym kaboszonem lub rautem. Obok nich stosowano medaliony i ćwierćmedaliony, w których ornamentykę wschodnią zdominowały rollwerki, elementy okuciowe, a nawet groteski, w czym ujawniały się nowatorskie rozwiązania m-u niderlandzkiego. Od lat 70. XVI w. oprawy z takimi dekoracjami zyskały ogromną popularność w Polsce, gdzie maureska o genezie perskiej i otomańskiej występowała obok ornamentu maureskowo-wstęgowego wzorowanego głównie na zdobieniach opraw zachodnich. W latach 80. XVI w. doszły do nich ćwierćmedaliony z dekoracją maureskowo-wstęgową, w którą wkomponowano maszkaronowy profil i perforowany rollwerk, co stanowiło syntezę zdobnictwa orientalnego z północnoeuropejskim. Równocześnie popularność zyskały w Polsce charakterystyczne plakiety narożnikowe z uskrzydloną główkę anielską o manierystycznej stylizacji (z wydatnym puklem nad wysokim czołem), widniejącą w otoku połączonym z prostą dekoracją maureskowo-wstęgową. Pod wpływem opraw francuskich w rodzimym introligatorstwie 4. ćw. XVI w., spopularyzowały się też narożne medaliony o wklęsło-wypukłych krawędziach z „dzióbkiem” pośrodku, wypełnione symetrycznie splecionymi wstęgami i motywami floralnymi. Na niemieckich i polskich oprawach ze schyłku XVI i pocz. XVII w. obserwuje się też niekiedy transformację orientalnych form w narożne medaliony złożone z rollwerku, ornamentu okuciowego, a w końcu schweifwerku, wzbogaconego m.in. rogiem obfitości, lambrekinowymi wstęgami, oraz półpostacią fauna lub chimery o maszkaronowej głowie. Analogie do niektórych z takich kompozycji widnieją w typograficznych winietach ''cul de lampe'' autorstwa Josta Ammana. Wpływ ornamentyki rollwerkowej i okuciowej obejmował też romboidalne medaliony centralne o formach naśladujących wyroby biżuteryjne, w których zagęszczone wygięcia blach wzbogacają kaboszony, girlandy i motywy floralne, otaczające np.  przedstawienie Tronu Łaski lub Maryi z Dzieciątkiem. Przez całą 2 poł. XVI i pocz. XVII w. rozwijały się też formy rollwerkowych kartuszy i tarcz herbowych w superekslibrisach. Wraz z owalnymi bądź okrągłymi wieńcami o rollwerkowych przewiązkach, tworzyły one niekiedy efektowne kompozycje. W 1 ćw. XVII w. doszły do nich elementy schweifwerkowe, znane m.in. z superekslibrisów gdańskich.
+Najwcześniejsze przejawy m-o języka formalnego ujawniły się w l. 20.-30. XVI w. w rollwerkowym kroju tarcz i kartuszy herbowych superekslibrisów. Od lat 40. XVI w. następował na oprawach z francuskiej introligatorni królewskiej w Fontainebleau rozwój wyrafinowanych, często barwnych, →kartuszowych dekoracji na okładzinach, składających się z arabesek, mauresek i rollwerków skupionych wokół centralnego motywu. Odbiorcami takich dzieł ok. poł. XVI w. stali się najwytrawniejsi bibliofile, jak król Henryk II, Jean Grolier (grolierowskie oprawy) i Thomas Mahieu. Dekoracje tego rodzaju stały się przed poł. XVI w. jednym z determinantów rozwoju ''à la fanfare'' opraw, przebiegającym od relatywnie prostych form geometryczno-floralnych ku skomplikowanym wzorom z wstęg i bogatych ornamentów. W podobnym okresie nastąpił we Francji, a następnie w innych krajach zachodnioeuropejskich, rozwój orientalizujących opraw o charakteryzujących kompozycjach z wielobocznym, owalnym lub okrągłym medalionem w centrum zwierciadła i czterema medalionami (ćwierćmedalionami) w jego narożach. Wnętrze medalionów wypełniano najczęściej maureską lub ornamentem maureskowo-wstęgowym (''pellegrino''), nierzadko wzbogaconym kaboszonem lub rautem. Obok nich stosowano medaliony i ćwierćmedaliony, w których ornamentykę wschodnią zdominowały rollwerki, elementy okuciowe, a nawet groteski, w czym ujawniały się nowatorskie rozwiązania m-u niderlandzkiego. Od lat 70. XVI w. oprawy z takimi dekoracjami zyskały ogromną popularność w Polsce, gdzie maureska o genezie perskiej i otomańskiej występowała obok ornamentu maureskowo-wstęgowego wzorowanego głównie na zdobieniach opraw zachodnich. W latach 80. XVI w. doszły do nich ćwierćmedaliony z dekoracją maureskowo-wstęgową, w którą wkomponowano maszkaronowy profil i perforowany rollwerk, co stanowiło syntezę zdobnictwa orientalnego z północnoeuropejskim. Równocześnie popularność zyskały w Polsce charakterystyczne plakiety narożnikowe z uskrzydloną główkę anielską o manierystycznej stylizacji (z wydatnym puklem nad wysokim czołem), widniejącą w otoku połączonym z prostą dekoracją maureskowo-wstęgową. Pod wpływem opraw francuskich w rodzimym introligatorstwie 4. ćw. XVI w., spopularyzowały się też narożne medaliony o wklęsło-wypukłych krawędziach z „dzióbkiem” pośrodku, wypełnione symetrycznie splecionymi wstęgami i motywami floralnymi. Na niemieckich i polskich oprawach ze schyłku XVI i pocz. XVII w. obserwuje się też niekiedy transformację orientalnych form w narożne medaliony złożone z rollwerku, ornamentu okuciowego, a w końcu schweifwerku, wzbogaconego m.in. rogiem obfitości, lambrekinowymi wstęgami, oraz półpostacią fauna lub chimery o maszkaronowej głowie. Analogie do niektórych z takich kompozycji widnieją w typograficznych winietach ''cul de lampe'' autorstwa Josta Ammana. Wpływ ornamentyki rollwerkowej i okuciowej obejmował też romboidalne medaliony centralne o formach naśladujących wyroby biżuteryjne, w których zagęszczone wygięcia blach wzbogacają kaboszony, girlandy i motywy floralne, otaczające np.  przedstawienie Tronu Łaski lub Maryi z Dzieciątkiem. Przez całą 2 poł. XVI i pocz. XVII w. rozwijały się też formy rollwerkowych kartuszy i tarcz herbowych w superekslibrisach. Wraz z owalnymi bądź okrągłymi wieńcami o rollwerkowych przewiązkach, tworzyły one niekiedy efektowne kompozycje. W 1 ćw. XVII w. doszły do nich elementy schweifwerkowe, znane m.in. z superekslibrisów gdańskich.
-	Do wybitnych przykładów m. o. zaliczają się też złotnicze oprawy. Zwartą grupę realizacji w tym stylu reprezentuje większość dzieł ze Srebrnej Biblioteki ks. Albrechta Pruskiego, powstałych ok. poł. XVI w. (grawerowane oraz odlewane dekoracje rollwerkowe, maureskowe i maureskowo-wstęgowe oparte na grafice wzornikowej). Wykwintne kreacje w tym zakresie powstawały w różnych ośrodkach złotnictwa europejskiego, np. srebrna oprawa Mszału kolońskiego autorstwa Antona Eisenhoita (l. 80. XVI w.), o bogatej ornamentyce oraz charakterystycznym upozowaniu nagich personifikacji. Znakomite przykłady m. dekoracji wiążą się też ze złotniczymi okuciami (np oprawa Złotego Kodeksu Gnieźnieńskiego z centralną sceną Ukrzyżowania wśród maureskowych i rollwerkowych zdobień; oprawa jasnogórskiego Mszału Jagiellonów z pokaźnymi kartuszami herbowych o wycinanych i rytowanych obramieniach z okuciową i rollwerkową dekoracją).
+Do wybitnych przykładów m. o. zaliczają się też złotnicze oprawy. Zwartą grupę realizacji w tym stylu reprezentuje większość dzieł ze Srebrnej Biblioteki ks. Albrechta Pruskiego, powstałych ok. poł. XVI w. (grawerowane oraz odlewane dekoracje rollwerkowe, maureskowe i maureskowo-wstęgowe oparte na grafice wzornikowej). Wykwintne kreacje w tym zakresie powstawały w różnych ośrodkach złotnictwa europejskiego, np. srebrna oprawa Mszału kolońskiego autorstwa Antona Eisenhoita (l. 80. XVI w.), o bogatej ornamentyce oraz charakterystycznym upozowaniu nagich personifikacji. Znakomite przykłady m. dekoracji wiążą się też ze złotniczymi okuciami (np oprawa Złotego Kodeksu Gnieźnieńskiego z centralną sceną Ukrzyżowania wśród maureskowych i rollwerkowych zdobień; oprawa jasnogórskiego Mszału Jagiellonów z pokaźnymi kartuszami herbowych o wycinanych i rytowanych obramieniach z okuciową i rollwerkową dekoracją).
 Powolne gaśnięcie tradycji manierystycznej w zdobnictwie opraw następowało w 1 poł. XVII w. pod wpływem nowatorskich form dekoracji (np. wachlarzowe oprawy). Prostym kategoryzacjom stylowym wymykają się z kolei oprawy ''à la fanfare'', które wprawdzie ulegały pewnemu uspokojeniu schematów kompozycyjnych, ale z zachowaniem ich formalnego wyrafinowania. Na gruncie polskim ostatnim bastionem m. pozostały superekslibrisy, co wynikało długotrwałego stosowania starych otoków rollwerkowych zwłaszcza w tzw. składankach introligatorskich (np. w Gdańsku wzorzec manierystycznych plakiet herbowych powielano aż po schyłek XVII w.).
-−
 ==Zobacz też==

@@ Linia 17: / Linia 17: @@
 [[Girlanda]] <br>
 [[Grolierowskie oprawy]] <br>
-[[Herma] <br>
+[[Herma]] <br>
 [[Kaboszon]] <br>
 [[Maska]] <br>
@@ Linia 31: / Linia 31: @@
 [[Srebrna Biblioteka]] <br>
 [[Złotnicze oprawy]] <br>
 ==Grafika==

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 ===Manierystyczne oprawy===
-Oprawy o dekoracji reprezentującej charakterystyczne tendencje zdobnictwa europejskiego między l. 20. XVI w. a początkiem XVII w. Mimo długotrwałej dyskusji badawczej nt. kryteriów m-u, za typową dla niego uważa się dążność do doskonałości formy oraz techniki, co jest tożsame z formalnym skomplikowaniem dzieł, mającym wywołać u widza zachwyt. Na repertuar m-o zdobnictwa składają się takie ornamenty, jak →rollwerk, →okuciowy o., →schweifwerk, →maureska i →maureskowo-wstęgowy o. Pierwszym trzem zazwyczaj towarzyszą motywy dekoracyjne, jak →maski, →maszkarony, →hermy, →kaboszony, →rauty oraz →girlandy i →festony. Wywarły one znaczący wpływ na dekorację opraw europejskich, w tym polskich, w wielu przypadkach stanowiąc wybitne kreacje introligatorstwa i złotnictwa.
+Oprawy o dekoracji reprezentującej charakterystyczne tendencje zdobnictwa europejskiego między l. 20. XVI w. a początkiem XVII w. Mimo długotrwałej dyskusji badawczej nt. kryteriów m-u, za typową dla niego uważa się dążność do doskonałości formy oraz techniki, co jest tożsame z formalnym skomplikowaniem dzieł, mającym wywołać u widza zachwyt. Na repertuar m-o zdobnictwa składają się takie ornamenty, jak rollwerk, okuciowy o., schweifwerk, maureska i maureskowo-wstęgowy o. Pierwszym trzem zazwyczaj towarzyszą motywy dekoracyjne, jak maski, maszkarony, hermy, kaboszony, rauty oraz girlandy i festony. Wywarły one znaczący wpływ na dekorację opraw europejskich, w tym polskich, w wielu przypadkach stanowiąc wybitne kreacje introligatorstwa i złotnictwa.
-	Najwcześniejsze przejawy m-o języka formalnego ujawniły się w l. 20.-30. XVI w. w rollwerkowym kroju tarcz i kartuszy herbowych superekslibrisów. Od lat 40. XVI w. następował na oprawach z francuskiej introligatorni królewskiej w Fontainebleau rozwój wyrafinowanych, często barwnych, →kartuszowych dekoracji na okładzinach, składających się z arabesek, mauresek i rollwerków skupionych wokół centralnego motywu. Odbiorcami takich dzieł ok. poł. XVI w. stali się najwytrawniejsi bibliofile, jak król Henryk II, Jean Grolier (→grolierowskie oprawy) i Thomas Mahieu. Dekoracje tego rodzaju stały się przed poł. XVI w. jednym z determinantów rozwoju →à la fanfare opraw, przebiegającym od relatywnie prostych form geometryczno-floralnych ku skomplikowanym wzorom z wstęg i bogatych ornamentów. W podobnym okresie nastąpił we Francji, a następnie w innych krajach zachodnioeuropejskich, rozwój →orientalizujących opraw o charakteryzujących kompozycjach z wielobocznym, owalnym lub okrągłym medalionem w centrum zwierciadła i czterema medalionami (ćwierćmedalionami) w jego narożach. Wnętrze medalionów wypełniano najczęściej maureską lub ornamentem maureskowo-wstęgowym (→pellegrino), nierzadko wzbogaconym kaboszonem lub rautem. Obok nich stosowano medaliony i ćwierćmedaliony, w których ornamentykę wschodnią zdominowały rollwerki, elementy okuciowe, a nawet groteski, w czym ujawniały się nowatorskie rozwiązania m-u niderlandzkiego. Od lat 70. XVI w. oprawy z takimi dekoracjami zyskały ogromną popularność w Polsce, gdzie maureska o genezie perskiej i otomańskiej występowała obok ornamentu maureskowo-wstęgowego wzorowanego głównie na zdobieniach opraw zachodnich. W latach 80. XVI w. doszły do nich ćwierćmedaliony z dekoracją maureskowo-wstęgową, w którą wkomponowano maszkaronowy profil i perforowany rollwerk, co stanowiło syntezę zdobnictwa orientalnego z północnoeuropejskim. Równocześnie popularność zyskały w Polsce charakterystyczne plakiety narożnikowe z uskrzydloną główkę anielską o manierystycznej stylizacji (z wydatnym puklem nad wysokim czołem), widniejącą w otoku połączonym z prostą dekoracją maureskowo-wstęgową. Pod wpływem opraw francuskich w rodzimym introligatorstwie 4. ćw. XVI w., spopularyzowały się też narożne medaliony o wklęsło-wypukłych krawędziach z „dzióbkiem” pośrodku, wypełnione symetrycznie splecionymi wstęgami i motywami floralnymi. Na niemieckich i polskich oprawach ze schyłku XVI i pocz. XVII w. obserwuje się też niekiedy transformację orientalnych form w narożne medaliony złożone z rollwerku, ornamentu okuciowego, a w końcu schweifwerku, wzbogaconego m.in. rogiem obfitości, lambrekinowymi wstęgami, oraz półpostacią fauna lub chimery o maszkaronowej głowie. Analogie do niektórych z takich kompozycji widnieją w typograficznych winietach cul de lampe autorstwa Josta Ammana. Wpływ ornamentyki rollwerkowej i okuciowej obejmował też romboidalne medaliony centralne o formach naśladujących wyroby biżuteryjne, w których zagęszczone wygięcia blach wzbogacają kaboszony, girlandy i motywy floralne, otaczające np.  przedstawienie Tronu Łaski lub Maryi z Dzieciątkiem. Przez całą 2 poł. XVI i pocz. XVII w. rozwijały się też formy rollwerkowych kartuszy i tarcz herbowych w superekslibrisach. Wraz z owalnymi bądź okrągłymi wieńcami o rollwerkowych przewiązkach, tworzyły one niekiedy efektowne kompozycje. W 1 ćw. XVII w. doszły do nich elementy schweifwerkowe, znane m.in. z superekslibrisów gdańskich.
+	Najwcześniejsze przejawy m-o języka formalnego ujawniły się w l. 20.-30. XVI w. w rollwerkowym kroju tarcz i kartuszy herbowych superekslibrisów. Od lat 40. XVI w. następował na oprawach z francuskiej introligatorni królewskiej w Fontainebleau rozwój wyrafinowanych, często barwnych, →kartuszowych dekoracji na okładzinach, składających się z arabesek, mauresek i rollwerków skupionych wokół centralnego motywu. Odbiorcami takich dzieł ok. poł. XVI w. stali się najwytrawniejsi bibliofile, jak król Henryk II, Jean Grolier (grolierowskie oprawy) i Thomas Mahieu. Dekoracje tego rodzaju stały się przed poł. XVI w. jednym z determinantów rozwoju ''à la fanfare'' opraw, przebiegającym od relatywnie prostych form geometryczno-floralnych ku skomplikowanym wzorom z wstęg i bogatych ornamentów. W podobnym okresie nastąpił we Francji, a następnie w innych krajach zachodnioeuropejskich, rozwój orientalizujących opraw o charakteryzujących kompozycjach z wielobocznym, owalnym lub okrągłym medalionem w centrum zwierciadła i czterema medalionami (ćwierćmedalionami) w jego narożach. Wnętrze medalionów wypełniano najczęściej maureską lub ornamentem maureskowo-wstęgowym (''pellegrino''), nierzadko wzbogaconym kaboszonem lub rautem. Obok nich stosowano medaliony i ćwierćmedaliony, w których ornamentykę wschodnią zdominowały rollwerki, elementy okuciowe, a nawet groteski, w czym ujawniały się nowatorskie rozwiązania m-u niderlandzkiego. Od lat 70. XVI w. oprawy z takimi dekoracjami zyskały ogromną popularność w Polsce, gdzie maureska o genezie perskiej i otomańskiej występowała obok ornamentu maureskowo-wstęgowego wzorowanego głównie na zdobieniach opraw zachodnich. W latach 80. XVI w. doszły do nich ćwierćmedaliony z dekoracją maureskowo-wstęgową, w którą wkomponowano maszkaronowy profil i perforowany rollwerk, co stanowiło syntezę zdobnictwa orientalnego z północnoeuropejskim. Równocześnie popularność zyskały w Polsce charakterystyczne plakiety narożnikowe z uskrzydloną główkę anielską o manierystycznej stylizacji (z wydatnym puklem nad wysokim czołem), widniejącą w otoku połączonym z prostą dekoracją maureskowo-wstęgową. Pod wpływem opraw francuskich w rodzimym introligatorstwie 4. ćw. XVI w., spopularyzowały się też narożne medaliony o wklęsło-wypukłych krawędziach z „dzióbkiem” pośrodku, wypełnione symetrycznie splecionymi wstęgami i motywami floralnymi. Na niemieckich i polskich oprawach ze schyłku XVI i pocz. XVII w. obserwuje się też niekiedy transformację orientalnych form w narożne medaliony złożone z rollwerku, ornamentu okuciowego, a w końcu schweifwerku, wzbogaconego m.in. rogiem obfitości, lambrekinowymi wstęgami, oraz półpostacią fauna lub chimery o maszkaronowej głowie. Analogie do niektórych z takich kompozycji widnieją w typograficznych winietach ''cul de lampe'' autorstwa Josta Ammana. Wpływ ornamentyki rollwerkowej i okuciowej obejmował też romboidalne medaliony centralne o formach naśladujących wyroby biżuteryjne, w których zagęszczone wygięcia blach wzbogacają kaboszony, girlandy i motywy floralne, otaczające np.  przedstawienie Tronu Łaski lub Maryi z Dzieciątkiem. Przez całą 2 poł. XVI i pocz. XVII w. rozwijały się też formy rollwerkowych kartuszy i tarcz herbowych w superekslibrisach. Wraz z owalnymi bądź okrągłymi wieńcami o rollwerkowych przewiązkach, tworzyły one niekiedy efektowne kompozycje. W 1 ćw. XVII w. doszły do nich elementy schweifwerkowe, znane m.in. z superekslibrisów gdańskich.
-	Do wybitnych przykładów m. o. zaliczają się też →złotnicze oprawy. Zwartą grupę realizacji w tym stylu reprezentuje większość dzieł ze →Srebrnej Biblioteki ks. Albrechta Pruskiego, powstałych ok. poł. XVI w. (grawerowane oraz odlewane dekoracje rollwerkowe, maureskowe i maureskowo-wstęgowe oparte na grafice wzornikowej). Wykwintne kreacje w tym zakresie powstawały w różnych ośrodkach złotnictwa europejskiego, np. srebrna oprawa Mszału kolońskiego autorstwa Antona Eisenhoita (l. 80. XVI w.), o bogatej ornamentyce oraz charakterystycznym upozowaniu nagich personifikacji. Znakomite przykłady m. dekoracji wiążą się też ze złotniczymi okuciami (np oprawa Złotego Kodeksu Gnieźnieńskiego z centralną sceną Ukrzyżowania wśród maureskowych i rollwerkowych zdobień; oprawa jasnogórskiego Mszału Jagiellonów z pokaźnymi kartuszami herbowych o wycinanych i rytowanych obramieniach z okuciową i rollwerkową dekoracją).
+	Do wybitnych przykładów m. o. zaliczają się też złotnicze oprawy. Zwartą grupę realizacji w tym stylu reprezentuje większość dzieł ze Srebrnej Biblioteki ks. Albrechta Pruskiego, powstałych ok. poł. XVI w. (grawerowane oraz odlewane dekoracje rollwerkowe, maureskowe i maureskowo-wstęgowe oparte na grafice wzornikowej). Wykwintne kreacje w tym zakresie powstawały w różnych ośrodkach złotnictwa europejskiego, np. srebrna oprawa Mszału kolońskiego autorstwa Antona Eisenhoita (l. 80. XVI w.), o bogatej ornamentyce oraz charakterystycznym upozowaniu nagich personifikacji. Znakomite przykłady m. dekoracji wiążą się też ze złotniczymi okuciami (np oprawa Złotego Kodeksu Gnieźnieńskiego z centralną sceną Ukrzyżowania wśród maureskowych i rollwerkowych zdobień; oprawa jasnogórskiego Mszału Jagiellonów z pokaźnymi kartuszami herbowych o wycinanych i rytowanych obramieniach z okuciową i rollwerkową dekoracją).
-Powolne gaśnięcie tradycji manierystycznej w zdobnictwie opraw następowało w 1 poł. XVII w. pod wpływem nowatorskich form dekoracji (np. wachlarzowe oprawy). Prostym kategoryzacjom stylowym wymykają się z kolei oprawy à la fanfare, które wprawdzie ulegały pewnemu uspokojeniu schematów kompozycyjnych, ale z zachowaniem ich formalnego wyrafinowania. Na gruncie polskim ostatnim bastionem m. pozostały superekslibrisy, co wynikało długotrwałego stosowania starych otoków rollwerkowych zwłaszcza w tzw. składankach introligatorskich (np. w Gdańsku wzorzec manierystycznych plakiet herbowych powielano aż po schyłek XVII w.).
+Powolne gaśnięcie tradycji manierystycznej w zdobnictwie opraw następowało w 1 poł. XVII w. pod wpływem nowatorskich form dekoracji (np. wachlarzowe oprawy). Prostym kategoryzacjom stylowym wymykają się z kolei oprawy ''à la fanfare'', które wprawdzie ulegały pewnemu uspokojeniu schematów kompozycyjnych, ale z zachowaniem ich formalnego wyrafinowania. Na gruncie polskim ostatnim bastionem m. pozostały superekslibrisy, co wynikało długotrwałego stosowania starych otoków rollwerkowych zwłaszcza w tzw. składankach introligatorskich (np. w Gdańsku wzorzec manierystycznych plakiet herbowych powielano aż po schyłek XVII w.).
@@ Linia 13: / Linia 13: @@
 [[Indeks alfabetyczny ]] <br>
 ==Grafika==