Makulatura w oprawach - Historia wersji

Ela: /* Przypisy */

2022-04-27T08:41:23Z

‎Przypisy

Ela: /* Znaczenie historyczne */

2022-04-27T08:34:38Z

‎Znaczenie historyczne

Ela o 08:32, 27 kwi 2022

2022-04-27T08:32:23Z

Meg o 17:45, 19 lut 2022

2022-02-19T17:45:39Z

Meg o 16:52, 18 lut 2022

2022-02-18T16:52:54Z

Meg o 10:05, 10 sty 2022

2022-01-10T10:05:05Z

Urszula: /* Makulatura w oprawach */ korekta term ang.

2021-12-31T20:35:30Z

‎Makulatura w oprawach: korekta term ang.

Meg o 13:48, 29 lis 2021

2021-11-29T13:48:16Z

Vagnerus: /* Przypisy */

2021-09-28T18:52:46Z

‎Przypisy

Meg: /* Przypisy */

2021-09-21T19:08:14Z

‎Przypisy

@@ Linia 51: / Linia 51: @@
 # Radau S., Makulatur im Grenzbereich zwischen Spielkarten- und Einbabdforschung, "Einband Forschung", H. 37, 2015, s. 20-27
 # Szulc A., Tegumina de chartis. Oprawy z kart pergaminowych rękopisów średniowiecznych w zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu. Rekonesans, [w:] Zbiory polskie, red. A. Wagner, współpr. D. Ryszkowska-Mirowska, A. Wronka, Toruń 2021, s. 27-49
 ----
 Autor: '''E.P., M.P.B.'''

@@ Linia 18: / Linia 18: @@
 ===Znaczenie historyczne===
-Na makulaturę znajdująca się w książkach należy zwracać szczególną uwagę. Były to elementy użyte wtórnie, pochodzące z wcześniejszych rękopisów, wówczas już bezużytecznych lub niszczonych celowo, które dziś mogą być szczególnie ważne. Jeden z najstarszych roczników polskich, tzw. Rocznik Lubiński z XIII/XIV w. ocalał dzięki temu, że użyto go jako okładziny w późniejszym rękopisie opactwa benedyktyńskiego w Lubiniu.  Podobnie "Kazania świętokrzyskie" z końca XIII lub z pocz. XIV wieku, uznawane za najstarszy dokument prozatorski stworzony w języku polskim, zostały one odnalezione przez A. Brücknera w 1890 roku w oprawie kodeksu, zawierającego Dzieje Apostolskie i Apokalipsę. Warto wspomnieć jeszcze wyjęty z oprawy królewieckiego woluminu przez P. Schwenkiego, malborski druk z 1491 r. "Ein passien Buchlein", który jest jedynym unikatem wśród inkunabułów przechowywanych w Bibliotece Uniwersyteckiej w Toruniu. Sporo znalezisk makulaturowych miał na swoim koncie K. Piekarski, jeden z najwybitniejszych księgoznawców i filigranistów międzywojnia.
+Na makulaturę znajdująca się w książkach należy zwracać szczególną uwagę. Były to elementy użyte wtórnie, pochodzące z wcześniejszych rękopisów, wówczas już bezużytecznych lub niszczonych celowo, które dziś mogą być szczególnie ważne. Jeden z najstarszych roczników polskich, tzw. Rocznik Lubiński z XIII/XIV w. ocalał dzięki temu, że użyto go jako okładziny w późniejszym rękopisie opactwa benedyktyńskiego w Lubiniu.  Podobnie "Kazania świętokrzyskie" z końca XIII lub z pocz. XIV wieku, uznawane za najstarszy dokument prozatorski stworzony w języku polskim, zostały odnalezione przez A. Brücknera w 1890 roku w oprawie kodeksu, zawierającego Dzieje Apostolskie i Apokalipsę. Warto wspomnieć jeszcze wyjęty z oprawy królewieckiego woluminu przez P. Schwenkiego, malborski druk z 1491 r. "Ein passien Buchlein", który jest jedynym unikatem wśród inkunabułów przechowywanych w Bibliotece Uniwersyteckiej w Toruniu. Sporo znalezisk makulaturowych miał na swoim koncie K. Piekarski, jeden z najwybitniejszych księgoznawców i filigranistów międzywojnia.
 ==Zobacz też==

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 ==Makulatura w oprawach==
-Materiały użyte wtórnie (ang. re-used/reused materials). Makulatura może pochodzić z druków (ang. reused printed leaves, printer's waste) lub rękopisów (ang. reused manuscript leaves, manuscipt waste). Pod względem materiałowym jest to papier, pergamin a w najdawniejszych oprawach papirus. Ze względu na miejsce występowania w kodeksach rozróżnia się:
+(ang. re-used/reused materials, reused printed leaves, printer's waste, reused manuscript leaves, manuscipt waste)
 * Paski wzmacniające składki i wyklejki
-** paski, tzw. zszywki (ang. guards) wąski pasek, który podkłada się pod grzbiety na zewnątrz lub wewnątrz składek,
+** paski, tzw. zszywki, falce (ang. guards) – wąskie paski podkładane pod grzbiety na zewnątrz lub wewnątrz składek,
 ** scezury - szerokie paski pergaminu lub papieru z falcem (zagięciem) podkładane pod wyklejki.
+* Paski wyklejające grzbiet i jego połączenie z oprawą ([[wyklejenie grzbietu]]):
-* Paski wyklejające grzbiet i jego połączenie z oprawą: szerokie paski wklejane w miedzyzwięźla pełniące funkcję stabilizującą blok, wzmacniające jego zawieszenie w oprawie i wzmacniające zawieszenie bloku w oprawie ([[wyklejenie grzbietu]]).
+** w oprawach szytych na zwięzy wypukłe – szerokie paski (zwykle pergaminowe) wklejane w miedzyzwięźla pełniące funkcję stabilizującą blok i wzmacniające zawieszenie bloku w oprawie;
-* Kompaturki: Sklejki z papierowych (czasem też pergaminowych) arkuszy niepotrzebnych druków lub rękopisów, używane jako materiał usztywniający okładkę, pełniący rolę tektury.
+** w oprawach szytych na płaskie lub kryte zwięzy – paski pokrywające cały grzbiet; rzadziej mają skrzydełka służące polączeniu bloku z oprawą, częściej są to →woreczki, ruloniki łączące grzbiet bloku z grzbietową partią obleczenia.
-* Arkusze służące do kaszerowania okładzinówek pod wyklejką (→kontra) i grzbietówki.
+* Kompaturki: Sklejki z papierowych (rzadziej pergaminowych) arkuszy niepotrzebnych druków lub rękopisów, używane jako materiał usztywniający okładkę, pełniący rolę tektury.
-* Obleczenia: Arkusze zużytego papieru, głównie makulatura drukarska, wykorzystywane jako podłoże do dekoracji klajstrowej (→Papiery klajstrowe). Tak zabarwione, służyły jako obleczenia w tańszych oprawach użytkowych oraz w tymczasowych oprawach broszurowych, np. w broszurze francuskiej.
+* Arkusze służące do kaszerowania okładzinówek pod wyklejką ([[kontra]]).
 * Wyklejki.

@@ Linia 13: / Linia 13: @@
 ===Znaczenie historyczne===
-Na makulaturę znajdująca się w książkach należy zwracać szczególną uwagę. Były to elementy użyte wtórnie, pochodzące z wcześniejszych rękopisów, wówczas już bezużytecznych lub niszczonych celowo, które dziś mogą być szczególnie ważne. Jeden z najstarszych roczników polskich, tzw. Rocznik Lubiński z XIII/XIV w. ocalał dzięki temu, że użyto go jako okładziny w późniejszym rękopisie opactwa benedyktyńskiego w Lubiniu.
+Na makulaturę znajdująca się w książkach należy zwracać szczególną uwagę. Były to elementy użyte wtórnie, pochodzące z wcześniejszych rękopisów, wówczas już bezużytecznych lub niszczonych celowo, które dziś mogą być szczególnie ważne. Jeden z najstarszych roczników polskich, tzw. Rocznik Lubiński z XIII/XIV w. ocalał dzięki temu, że użyto go jako okładziny w późniejszym rękopisie opactwa benedyktyńskiego w Lubiniu.  Podobnie "Kazania świętokrzyskie" z końca XIII lub z pocz. XIV wieku, uznawane za najstarszy dokument prozatorski stworzony w języku polskim, zostały one odnalezione przez A. Brücknera w 1890 roku w oprawie kodeksu, zawierającego Dzieje Apostolskie i Apokalipsę. Warto wspomnieć jeszcze wyjęty z oprawy królewieckiego woluminu przez P. Schwenkiego, malborski druk z 1491 r. "Ein passien Buchlein", który jest jedynym unikatem wśród inkunabułów przechowywanych w Bibliotece Uniwersyteckiej w Toruniu. Sporo znalezisk makulaturowych miał na swoim koncie K. Piekarski, jeden z najwybitniejszych księgoznawców i filigranistów międzywojnia.
 ==Zobacz też==

@@ Linia 13: / Linia 13: @@
 ===Znaczenie historyczne===
-Na makulaturę znajdująca się w książkach należy zwracać szczególną uwagę. Były to elementy użyte wtórnie, pochodzące z wcześniejszych rękopisów, wówczas już bezużytecznych, które dziś mogą być szczególnie ważne. Jeden z najstarszych roczników polskich, tzw. Rocznik Lubiński z XIII/XIV w. ocalał dzięki temu, że użyto go jako okładziny w późniejszym rękopisie opactwa benedyktyńskiego w Lubiniu.
+Na makulaturę znajdująca się w książkach należy zwracać szczególną uwagę. Były to elementy użyte wtórnie, pochodzące z wcześniejszych rękopisów, wówczas już bezużytecznych lub niszczonych celowo, które dziś mogą być szczególnie ważne. Jeden z najstarszych roczników polskich, tzw. Rocznik Lubiński z XIII/XIV w. ocalał dzięki temu, że użyto go jako okładziny w późniejszym rękopisie opactwa benedyktyńskiego w Lubiniu.
 ==Zobacz też==

@@ Linia 34: / Linia 34: @@
 File:Obłóczka makulaturowa.jpg|Makulatura papierowa zabarwiona klajstrowo i wykorzystana jako obleczenie okładki
 Plik:Makulatura introligatorska 2.jpg|Wyklejka z makulatury drukarskiej
 </gallery>

@@ Linia 39: / Linia 39: @@
 ==Przypisy==
-# Anna Zawisza, Kompaturki - nowe podejście do problemu, Notes konserwatorski 15, 2012, s. 149-155, http://ksiegarnia.bn.org.pl/pdf/Notes%20konserwatorski%2015.pdf
+# Zawisza A., Kompaturki - nowe podejście do problemu, Notes konserwatorski 15, 2012, s. 149-155, http://ksiegarnia.bn.org.pl/pdf/Notes%20konserwatorski%2015.pdf
-# Karol Estreicher jr., Nie od razu Kraków zbudowano, Warszawa 1956, s. 79-80.
+# Estreicher K. jr., Nie od razu Kraków zbudowano, Warszawa 1956, s. 79-80.
-# Sigmar Radau, Makulatur im Grenzbereich zwischen Spielkarten- und Einbabdforschung, "Einband Forschung", H. 37, 2015, s. 20-27
+# Radau S., Makulatur im Grenzbereich zwischen Spielkarten- und Einbabdforschung, "Einband Forschung", H. 37, 2015, s. 20-27
 ----
 Autor: '''E.P., M.P.B.'''