Kleje introligatorskie - Historia wersji

Ela: /* Zobacz też */

2022-02-24T09:05:05Z

‎Zobacz też

Ela: /* Kleje pochodzenia roślinnego */

2022-02-24T09:04:36Z

‎Kleje pochodzenia roślinnego

Ela: /* Inne kleje */

2022-02-24T09:03:30Z

‎Inne kleje

Ela: /* Kleje syntetyczne */

2022-02-24T09:02:02Z

‎Kleje syntetyczne

Ela: /* Kleje syntetyczne */

2022-02-24T09:01:21Z

‎Kleje syntetyczne

Ela: /* Kleje syntetyczne */

2022-02-24T09:00:26Z

‎Kleje syntetyczne

Ela: /* Kleje pochodzenia zwierzęcego */

2022-02-24T08:58:37Z

‎Kleje pochodzenia zwierzęcego

Ela: /* Kleje pochodzenia roślinnego */

2022-02-24T08:52:59Z

‎Kleje pochodzenia roślinnego

Meg o 16:07, 18 lut 2022

2022-02-18T16:07:22Z

Ela: /* Kleje syntetyczne */

2022-02-15T22:03:39Z

‎Kleje syntetyczne

@@ Linia 79: / Linia 79: @@
 ==Zobacz też==
 [[Estry celulozy]] <br>
 [[Etery celulozy]] <br>

@@ Linia 27: / Linia 27: @@
 Ze względu na powolne schnięcie, klej jest odpowiedni do prac ręcznych, pozwala na korygowanie pozycji sklejanych elementów. Siłę spojenia znacznie wzmacnia mocne ściśnięcie (sprasowanie) materiałów na cały czas schnięcia kleju.
-Dekstryna jest substancją łatwo rozpuszczalną w wodzie. Produkowany jest z niej klej biurowy, służy także do produkcji papierów gumowanych, czyli pokrytych klejem od spodu. W introligatorstwie jest wykorzystywana do klejenia opakowań, przyklejania wyklejek.
+Dekstryna jest substancją łatwo rozpuszczalną w wodzie. Produkowany jest z niej klej biurowy, służy także do produkcji papierów gumowanych, czyli pokrytych klejem od spodu. W introligatorstwie jest wykorzystywana do klejenia opakowań, przyklejania wyklejek, gumowania znaczków pocztowych i brzegów kopert.
 Dla poprawienia własności środka klejącego sporządzane są kleje z pochodnych celulozy:

@@ Linia 76: / Linia 76: @@
 ===Inne kleje===
 W pracowniach introligatorskich stosowane są także inne kleje.
-Klej dekstrynowy pochodzenia roślinnego jest stosowany do gumowania znaczków pocztowych i brzegów kopert.
+Kleje kazeinowe pochodzenia zwierzęcego są używane do naklejania papieru na szkło i metal (np. etykiety). Klej kauczukowy (lateksowy, tzw. gutaperka) już w końcu XVIII był stosowany do oprawy bezszyciowej, w 1838 angielski chemik Thomas Hancock zgłosił patent na klej i oprawę bezszyciową. Ponadto do różnych prac z nietypowymi materiałami introligatorzy używają wszelkich możliwych rodzajów klejów.
 Kleje kazeinowe pochodzenia zwierzęcego są używane do naklejania papieru na szkło i metal (np. etykiety).
-−
 Klej kauczukowy (lateksowy, tzw. gutaperka) już w końcu XVIII był stosowany do oprawy bezszyciowej, w 1838 angielski chemik Thomas Hancock zgłosił patent na klej i oprawę bezszyciową.
-−
 Ponadto do różnych prac z nietypowymi materiałami introligatorzy używają wszelkich możliwych rodzajów klejów.
 ==Zobacz też==

@@ Linia 68: / Linia 68: @@
 Kleje topliwe są bezrozpuszczalnikowe, składają się w 100% z ciała stałego. Są mieszanką związków wielkocząsteczkowych (octanu etylenowo-winylowego EVA), wosków i żywic naturalnych lub syntetycznych. Mają postać granulek, pastylek, lasek lub bloków. Kleje topliwe uzyskują własności adhezyjne oraz lepkość po podgrzaniu do temperatury 140-190°C i przejściu w stan ciekły. Po nałożeniu na materiał i ostygnięciu natychmiast zastygają; nie wymagają suszenia.
-Kleje poliuretanowe działają dwuetapowo: po ostygnięciu następuje zestalenie, w drugim etapie, który trwa 24-48 godzin przebiega reakcja utwardzania wilgocią po której klej osiąga końcową wytrzymałość strukturalną
+Kleje poliuretanowe działają dwuetapowo: po ostygnięciu następuje zestalenie, w drugim etapie, który trwa 24-48 godzin przebiega reakcja utwardzania wilgocią po której klej osiąga końcową wytrzymałość strukturalną.
 Kleje topliwe i poliuretanowe są stosowane wyłącznie w pracy maszynowej, szczególnie do zaklejania grzbietów w oprawie bezszyciowej.

@@ Linia 60: / Linia 60: @@
 W introligatorstwie na szeroką skalę stosowane są dwa typy klejów syntetycznych:
-* kleje dysperyjne (PVA)
+* kleje dysperyjne (PVA);
-* kleje topliwe i poliuretanowe (PUR).
+* kleje topliwe;
 Kleje dyspersyjne oparte są na polioctanie winylu. Klej ma postać wodnej dyspersji, w miarę odparowania wody dochodzi do aglomeracji, cząstki polimeru zbliżają się do siebie i tworzą jednolitą błonę. Proces jest nieodwracalny, pod wpływem wilgoci błona klejowa ulega jedynie spęcznieniu. Kleje oparte na polioctanie winylu zawierają domieszki plastyfikatorów, nadających spoinie elastyczność. Kleje te są odporne na starzenie, jako produkt nieużywany, szczelnie zamknięte nie tracą właściwości przez długi czas.  Natomiast użyte ulegają z czasem degradacji wydzielając kwasy, są wytrzymałe, mają wysoką adhezję. Mają odczyn kwaśny. Mogą być stosowane zarówno do prac ręcznych, jak i maszynowych. W maszynach o szybkim tempie pracy wymagane jest ich suszenie (np. przez nagrzewanie, promieniowanie podczerwone lub prądami wysokiej częstotliwości). Produkowane są w postaci białej gęstej pasty o konsystencji śmietany. Ich zalety spowodowały, że są obecnie powszechnie stosowane, wyparły klej kostny, bywają używane zamiast klajstru (w rozcieńczeniu), są też mieszane z klajstrem.

@@ Linia 54: / Linia 54: @@
 Kleje glutynowe były wykonywane także ze skór, jednak klej skórny był rzadko stosowany w introligatorstwie ze względu na dużą lepkość i trudności w nakładaniu.
-Ponadto używano wszelkiego rodzaju żelatyny otrzymywane z różnych odpadów zwierzęcych: ryb, baranich nóżek,  skór. Były on stosowany w papierniach do zaklejania papieru. W ostatnich latach pojawił się klej króliczy o podobnych właściwościach, cechuje się jednak odczynem obojętnym.
+Ponadto używano wszelkiego rodzaju żelatyny otrzymywane z różnych odpadów zwierzęcych: ryb, baranich nóżek,  skór. Były on stosowany w papierniach do zaklejania papieru. W ostatnich latach pojawił się klej króliczy o podobnych właściwościach, cechuje się odczynem obojętnym.
 ===Kleje syntetyczne===

@@ Linia 21: / Linia 21: @@
 * kleje otrzymywane z pochodnych celulozy.
-Tradycyjnym klejem skrobiowym był klajster (ang. paste), spoiwo ugotowane z mąki żytniej, pszennej, kukurydzianej lub ziemniaczanej. Lepsze własności ma klej otrzymany z krochmalu. W introligatorstwie stosowany jest krochmal pszenny i ryżowy.
+Tradycyjnym klejem skrobiowym był klajster, spoiwo ugotowane z mąki żytniej, pszennej, kukurydzianej lub ziemniaczanej. Lepsze własności ma klej otrzymany z krochmalu. W introligatorstwie stosowany jest krochmal pszenny i ryżowy.
 Przygotowanie klajstru polega na rozrobieniu mąki (krochmalu) w wodzie, a następnie podgrzaniu zawiesiny, która w 70°C pęcznieje, tworząc roztwór koloidowy. Aktualnie produkowany jest także klajster w postaci gotowej pasty.

@@ Linia 30: / Linia 30: @@
 Dla poprawienia własności środka klejącego sporządzane są kleje z pochodnych celulozy:
-* metyloceluloza (tyloza)
+* metyloceluloza
 * acetyloceluloza
 * karboksymetyloceluloza.
-Metyloceluloza ma podobne właściwości klejące do klajstru, jest jednak odporna na działanie mikroorganizmów. Jest rozpuszczalna w zimnej wodzie, tworzy elastyczną spoinę klejową i dlatego nadaje się do sklejania papierów. Jest używana w pracach konserwatorskich do laminowania papieru bibułką japońską, zaklejania papieru po kąpielach wodnych. Śluzowaty roztwór nadaje się także na grunt do marmoryzowania papieru.
+Metyloceluloza ma podobne właściwości klejące do klajstru, jest jednak względnie odporna na działanie mikroorganizmów. Jest rozpuszczalna w zimnej wodzie, tworzy elastyczną spoinę klejową i dlatego nadaje się do sklejania papierów. Jest używana w pracach konserwatorskich do dublowania papieru bibułką japońską, zaklejania papieru po kąpielach wodnych. Śluzowaty roztwór nadaje się także na grunt do marmoryzowania papieru.
-Acetyloceluloza jest klejem rozpuszczalnym w acetonie, ma krótki czas schnięcia, po wyschnięciu jest przezroczysta, ale dość sztywna. Ze względu na odporność na ataki mikroelementów była polecana i stosowana w pracowniach konserwatorskich do wzmacniania papieru bibułką japońską.
+Acetyloceluloza jest klejem rozpuszczalnym w acetonie, ma krótki czas schnięcia, po wyschnięciu jest przezroczysta, ale dość sztywna. Ze względu na odporność na ataki mikroorganizmów była polecana i stosowana w pracowniach konserwatorskich do wzmacniania papieru bibułką japońską.
-Karboksymetyloceluloza produkowana pod nazwa handlową glikocel cechuje się zasadowością. Dodawana do klejów dyspersyjnych modyfikuje ich właściwości - obniża kwasowość oraz wydłuża czas chwytania i poprawia smarowność.
+Karboksymetyloceluloza produkowana pod nazwa handlową Glikocel, cechuje się zasadowością. Dodawana do klejów dyspersyjnych modyfikuje ich właściwości - obniża kwasowość oraz wydłuża czas chwytania i poprawia smarowność.
 ===Kleje pochodzenia zwierzęcego===
 (klej glutynowy, syndetikon) (ang. glue, animal glue)
-W introligatorstwie wykorzystywany jest klej glutynowy, uzyskiwany z kolagenu zawartego w kościach, kopytach oraz rogach zwierzęcych. Był wykonywany z odpadków zwierzęcych, miał postać tabliczek lub perełek.
+W introligatorstwie wykorzystywany jest klej glutynowy, uzyskiwany z kolagenu zawartego w kościach, kopytach, rogach, skórach, ścięgnach, chrząstkach zwierzęcych. Był otrzymywany z odpadków zwierzęcych, miał postać tabliczek lub perełek.
-Klej kostny był używany do prac ręcznych. Jego przygotowanie polegało na namoczeniu, od którego stawał się galaretowaty, następnie podczas ogrzewania przybierał postać płynną. W miarę studzenia klej szybko zastygał. Był wykorzystywany do zaklejania grzbietów, a także wykonywania różnych innych prac, takich jak oklejanie okładek, sklejanie i oklejanie pudełek.
+Klej kostny był używany do prac ręcznych. Jego przygotowanie polegało na namoczeniu w wodzie, od którego stawał się galaretowaty, następnie podczas ogrzewania przybierał postać płynną. W miarę studzenia klej szybko zastygał. Był wykorzystywany do zaklejania grzbietów, a także wykonywania różnych innych prac, takich jak oklejanie okładek, sklejanie i oklejanie pudełek.
 Do przygotowania kleju służyły specjalne kociołki z płaszczem wodnym, pozwalające na stałe ogrzewanie bez przypalania. Aby jednocześnie dysponować klejem gęstszym (używanym do zaklejania grzbietów) oraz rzadszym (do przyklejania papieru lub płótna), kociołki były podzielone na dwie komory.
-Klej jest koloru brązowego, po jego zaschnięciu pozostaje ciemna błona; ma odczyn kwaśny, od którego papier dodatkowo żółknie. Klejenie klejem kostnym jest odwracalne, po nawilżeniu klej ponownie przybiera postać galarety (zol) i pozwala się usunąć.
+Klej jest koloru brązowego, po jego zaschnięciu pozostaje ciemna błona; ma odczyn kwasowy, od którego papier dodatkowo żółknie. Klejenie klejem kostnym jest odwracalne, po nawilżeniu klej ponownie przybiera postać galarety (zol) i pozwala się usunąć.
 Klej jest nieelastyczny, zaklejone nim grzbiety są narażone na pękanie. Szczególnie nietrwałe są oprawy bezszyciowe sklejane klejem kostnym. W celu uelastycznienia dodawano do kleju glicerynę, jednak z czasem gliceryna traci swe higroskopijne właściwości, a spoina twardnieje. Wzbogacany gliceryną klej kostny przeznaczony do użytku maszynowego był dostarczany w postaci żelowej. Klej do zestawiania okładek miał 1% domieszkę gliceryny (Rodas), zaś klej do zaklejania grzbietów - 32% (Sheridan).
@@ Linia 54: / Linia 54: @@
 Kleje glutynowe były wykonywane także ze skór, jednak klej skórny był rzadko stosowany w introligatorstwie ze względu na dużą lepkość i trudności w nakładaniu.
-Ponadto wykonywano klej z odpadków ryb. Był on stosowany w papierniach do zaklejania papieru. W ostatnich latach pojawił się także klej króliczy o podobnych właściwościach, cechuje się jednak odczynem obojętnym.
+Ponadto używano wszelkiego rodzaju żelatyny otrzymywane z różnych odpadów zwierzęcych: ryb, baranich nóżek,  skór. Były on stosowany w papierniach do zaklejania papieru. W ostatnich latach pojawił się klej króliczy o podobnych właściwościach, cechuje się jednak odczynem obojętnym.
 ===Kleje syntetyczne===
@@ Linia 63: / Linia 63: @@
 * kleje topliwe i poliuretanowe (PUR).
-Kleje dyspersyjne oparte są na polioctanie winylu. Klej ma postać wodnej zawiesiny, w miarę odparowania wody dochodzi do aglomeracji, cząstki polimeru zbliżają się do siebie i tworzą jednolitą błonę. Proces jest nieodwracalny, pod wpływem wilgoci błona klejowa ulega jedynie spęcznieniu. Kleje oparte na polioctanie winylu zawierają domieszki plastyfikatorów, nadających spoinie elastyczność. Kleje te są odporne na starzenie, wytrzymałe, mają wysoką adhezję. Szczelnie zamknięte nie tracą właściwości przez długi czas. Mają odczyn kwaśny. Mogą być stosowane zarówno do prac ręcznych, jak i maszynowych. W maszynach o szybkim tempie pracy wymagane jest ich suszenie (np. przez nagrzewanie, promieniowanie podczerwone lub prądami wysokiej częstotliwości). Produkowane są w postaci białej gęstej pasty o konsystencji śmietany. Ich zalety spowodowały, że są obecnie powszechnie stosowane , wyparły klej kostny, bywają używane zamiast klajstru (w rozcieńczeniu), są też mieszane z klajstrem.
+Kleje dyspersyjne oparte są na polioctanie winylu. Klej ma postać wodnej dyspersji, w miarę odparowania wody dochodzi do aglomeracji, cząstki polimeru zbliżają się do siebie i tworzą jednolitą błonę. Proces jest nieodwracalny, pod wpływem wilgoci błona klejowa ulega jedynie spęcznieniu. Kleje oparte na polioctanie winylu zawierają domieszki plastyfikatorów, nadających spoinie elastyczność. Kleje te są odporne na starzenie, jako produkt nieużywany, szczelnie zamknięte nie tracą właściwości przez długi czas.  Natomiast użyte ulegają z czasem degradacji wydzielając kwasy, są wytrzymałe, mają wysoką adhezję. Mają odczyn kwaśny. Mogą być stosowane zarówno do prac ręcznych, jak i maszynowych. W maszynach o szybkim tempie pracy wymagane jest ich suszenie (np. przez nagrzewanie, promieniowanie podczerwone lub prądami wysokiej częstotliwości). Produkowane są w postaci białej gęstej pasty o konsystencji śmietany. Ich zalety spowodowały, że są obecnie powszechnie stosowane , wyparły klej kostny, bywają używane zamiast klajstru (w rozcieńczeniu), są też mieszane z klajstrem.
 Kleje topliwe są bezrozpuszczalnikowe, składają się w 100% z ciała stałego. Są mieszanką związków wielkocząsteczkowych (octanu etylenowo-winylowego EVA), wosków i żywic naturalnych lub syntetycznych. Mają postać granulek, pastylek, lasek lub bloków. Kleje topliwe uzyskują własności adhezyjne oraz lepkość po podgrzaniu do temperatury 140-190°C i przejściu w stan ciekły. Po nałożeniu na materiał i ostygnięciu natychmiast zastygają; nie wymagają suszenia.
@@ Linia 83: / Linia 83: @@
 ==Zobacz też==
+[[Estry celulozy]] <br>
-[[Indeks alfabetyczny ]] <br>
+[[Etery celulozy]] <br>
 [[Klejenie]] <br>