Inkunabułów oprawy - Historia wersji

Ela o 22:23, 1 sty 2021

2021-01-01T22:23:55Z

Vagnerus: /* Zobacz też */

2020-12-30T16:51:42Z

‎Zobacz też

Vagnerus o 16:50, 30 gru 2020

2020-12-30T16:50:58Z

Vagnerus o 16:50, 30 gru 2020

2020-12-30T16:50:00Z

Vagnerus: /* Zobacz też */

2020-12-17T19:36:21Z

‎Zobacz też

Vagnerus: Utworzono nową stronę "(właściwie: ery inkunabułów oprawy), umowne określnie opraw z 2 poł. XV w., chroniących inkunabuły, o strukturze i dekoracji odzwierciedlającej przemiany w prod..."

2020-12-17T19:32:43Z

Utworzono nową stronę "(właściwie: ery inkunabułów oprawy), umowne określnie opraw z 2 poł. XV w., chroniących inkunabuły, o strukturze i dekoracji odzwierciedlającej przemiany w prod..."

Nowa strona

(właściwie: ery inkunabułów oprawy), umowne określnie opraw z 2 poł. XV w., chroniących inkunabuły, o strukturze i dekoracji odzwierciedlającej przemiany w produkcji książki. Dynamicznie wzrastająca liczba książek w tym okresie wiązała się z koniecznością obniżenia kosztów i przyspieszenia produkcji opraw a jednocześnie zapewnienia efektownej dekoracji i ergonomiczności użytkowania takich wyrobów. W sferze materiałowej doprowadziło to do zmniejszenia grubości (a tym samym ciężaru) desek okładzin, na co pozwalała mniejsza niż w kodeksach pergaminowych tendencja do paczenia się papierowych kart bloku. Optyczne wrażenie grubości desek dodatkowo zmniejszano fazowaniem ich zewnętrznych krawędzi. Jednakże ze względu na delikatność papieru, upowszechniło się wysuwanie okładzin poza blok, co dodatkowo chroniło krawędzie bloku przed mechanicznymi uszkodzeniami. W kręgu środkowoeuropejskim dominującą przez całe średniowiecze dębinę coraz częściej wypierała tańsza buczyna. Z kolei w Italii spopularyzowanie na przełomie XV-XVI w. druków małoformatowych prowadziło do zastępowania desek miękką i lekką tekturą. Stopniowo odchodzono od – przeważnie odlewanych z brązu – zapięć bolcowych, mocowanych na długich paskach i zaciąganych na ok. połowę szerokości górnej okładziny. Ich miejsce zajmowały zapięcia seryjnie produkowane z mosiężnej blachy o sztancowanej dekoracji i montowane na zewnętrznych krawędziach okładzin, co przyspieszało zamykanie i otwieranie woluminów. Skóra zwierząt leśnych coraz częściej zastępowana była skórą zwierząt hodowlanych: głównie wołową (cielęcą) i świńską. W sferze dekoracji chętnie wzbogacano formę zdobień poprzez zwiększenie liczby motywów i ornamentów na okładzinach. Wobec faktu, że ich tłoczenie z osobnych narzędzi zdobniczych wymagało sporego nakładu pracy, od przełomu lat 60-70 XV w. zaczęto stosować radełko, które radykalnie przyspieszało pokrycie okładzin ornamentami. Podobne efekty dawało stosowanie plakiet metalowych (zob. plakietowe oprawy) i drewnianych klocków (zob. kobergerowskie oprawy), którymi szybko zapełniano zwierciadła kompozycji. Procesy te następowały w warsztatach introligatorskich, działających już niemal wyłącznie w miejskich strukturach cechowych. Ogniskowały się tym przemiany ekonomiczno-gospodarcze zachodnioeuropejskiej „jesieni średniowiecza” (na płn. od Alp) oraz rozkwitającego renesansu (we Włoszech).

==Zobacz też==

[[Deski]] 
[[Kobergerowskie oprawy]] 
[[Plakietowe oprawy]] 
[[Radełko]] 
[[Zapięcia]] 

==Grafika==

<gallery>
File:

← poprzednia wersja		Wersja z 22:23, 1 sty 2021
Linia 1:		Linia 1:
−	(właściwie: ery inkunabułów oprawy)~~, umowne określnie~~ opraw z 2 poł. XV w., chroniących inkunabuły, o strukturze i dekoracji odzwierciedlającej przemiany w produkcji książki. Dynamicznie wzrastająca liczba książek w tym okresie wiązała się z koniecznością obniżenia kosztów i przyspieszenia produkcji opraw a jednocześnie zapewnienia efektownej dekoracji i ergonomiczności użytkowania takich wyrobów. W sferze materiałowej doprowadziło to do zmniejszenia grubości (a tym samym ciężaru) desek okładzin, na co pozwalała mniejsza niż w kodeksach pergaminowych tendencja do paczenia się papierowych kart bloku. Optyczne wrażenie grubości desek dodatkowo zmniejszano fazowaniem ich zewnętrznych krawędzi. Jednakże ze względu na delikatność papieru, upowszechniło się wysuwanie okładzin poza blok, co dodatkowo chroniło krawędzie bloku przed mechanicznymi uszkodzeniami. W kręgu środkowoeuropejskim dominującą przez całe średniowiecze dębinę coraz częściej wypierała tańsza buczyna. Z kolei w Italii spopularyzowanie na przełomie XV-XVI w. druków małoformatowych prowadziło do zastępowania desek miękką i lekką tekturą. Stopniowo odchodzono od – przeważnie odlewanych z brązu – zapięć bolcowych, mocowanych na długich paskach i zaciąganych na ok. połowę szerokości górnej okładziny. Ich miejsce zajmowały zapięcia seryjnie produkowane z mosiężnej blachy o sztancowanej dekoracji i montowane na zewnętrznych krawędziach okładzin, co przyspieszało zamykanie i otwieranie woluminów. Skóra zwierząt leśnych coraz częściej zastępowana była skórą zwierząt hodowlanych: głównie wołową (cielęcą) i świńską. W sferze dekoracji chętnie wzbogacano formę zdobień poprzez zwiększenie liczby motywów i ornamentów na okładzinach. Wobec faktu, że ich tłoczenie z osobnych narzędzi zdobniczych wymagało sporego nakładu pracy, od przełomu lat 60-70 XV w. zaczęto stosować radełko, które radykalnie przyspieszało pokrycie okładzin ornamentami. Podobne efekty dawało stosowanie plakiet metalowych (zob. plakietowe oprawy) i drewnianych klocków (zob. kobergerowskie oprawy), którymi szybko zapełniano zwierciadła kompozycji. Procesy te następowały w warsztatach introligatorskich, działających już niemal wyłącznie w miejskich strukturach cechowych. Ogniskowały się tym przemiany ekonomiczno-gospodarcze zachodnioeuropejskiej „jesieni średniowiecza” (na płn. od Alp) oraz rozkwitającego renesansu (we Włoszech).	+	(właściwie: ery inkunabułów oprawy)
		+
		+	Umowne określenie opraw z 2 poł. XV w., chroniących inkunabuły, o strukturze i dekoracji odzwierciedlającej przemiany w produkcji książki. Dynamicznie wzrastająca liczba książek w tym okresie wiązała się z koniecznością obniżenia kosztów i przyspieszenia produkcji opraw a jednocześnie zapewnienia efektownej dekoracji i ergonomiczności użytkowania takich wyrobów. W sferze materiałowej doprowadziło to do zmniejszenia grubości (a tym samym ciężaru) desek okładzin, na co pozwalała mniejsza niż w kodeksach pergaminowych tendencja do paczenia się papierowych kart bloku. Optyczne wrażenie grubości desek dodatkowo zmniejszano fazowaniem ich zewnętrznych krawędzi. Jednakże ze względu na delikatność papieru, upowszechniło się wysuwanie okładzin poza blok, co dodatkowo chroniło krawędzie bloku przed mechanicznymi uszkodzeniami. W kręgu środkowoeuropejskim dominującą przez całe średniowiecze dębinę coraz częściej wypierała tańsza buczyna. Z kolei w Italii spopularyzowanie na przełomie XV-XVI w. druków małoformatowych prowadziło do zastępowania desek miękką i lekką tekturą. Stopniowo odchodzono od – przeważnie odlewanych z brązu – zapięć bolcowych, mocowanych na długich paskach i zaciąganych na ok. połowę szerokości górnej okładziny. Ich miejsce zajmowały zapięcia seryjnie produkowane z mosiężnej blachy o sztancowanej dekoracji i montowane na zewnętrznych krawędziach okładzin, co przyspieszało zamykanie i otwieranie woluminów. Skóra zwierząt leśnych coraz częściej zastępowana była skórą zwierząt hodowlanych: głównie wołową (cielęcą) i świńską. W sferze dekoracji chętnie wzbogacano formę zdobień poprzez zwiększenie liczby motywów i ornamentów na okładzinach. Wobec faktu, że ich tłoczenie z osobnych narzędzi zdobniczych wymagało sporego nakładu pracy, od przełomu lat 60-70 XV w. zaczęto stosować radełko, które radykalnie przyspieszało pokrycie okładzin ornamentami. Podobne efekty dawało stosowanie plakiet metalowych (zob. plakietowe oprawy) i drewnianych klocków (zob. kobergerowskie oprawy), którymi szybko zapełniano zwierciadła kompozycji. Procesy te następowały w warsztatach introligatorskich, działających już niemal wyłącznie w miejskich strukturach cechowych. Ogniskowały się tym przemiany ekonomiczno-gospodarcze zachodnioeuropejskiej „jesieni średniowiecza” (na płn. od Alp) oraz rozkwitającego renesansu (we Włoszech).

	==Zobacz też==		==Zobacz też==

@@ Linia 2: / Linia 2: @@
 ==Zobacz też==
+[[Indeks alfabetyczny]] <br>
 [[Deski]] <br>
 [[Kobergerowskie oprawy]] <br>

@@ Linia 9: / Linia 9: @@
 ==Grafika==
 Plik:Inkunabułów3, Tondel XXXVII.jpg | Oprawa inkunabułu, Lubeka, Heinrich Coster, 2 poł. XV w., repr. wg: Tondel 2007, tabl. XXXVII
 Plik:Inkunabułów7, Oprawa praska z lat 70.80 XV w., repr. wg. Voit 2020, kat. 4.jpg | Oprawa inkunabułu, Praga, lata 70-80 XV w., repr. wg: Voit 2020, nr kat. 4
@@ Linia 17: / Linia 18: @@
 Plik:Inkunabułów4, Tondel XXXIX.jpg | Oprawa inkunabułu, Lipsk, ok. 1500 r., repr. wg: Tondel 2007, tabl. XXXIX
-<gallery>
+==Przypisy==
-File:

@@ Linia 7: / Linia 7: @@
 [[Plakietowe oprawy]] <br>
 [[Radełko]] <br>
 ==Grafika==