Groteska - Historia wersji

Ela o 22:21, 21 lut 2022

2022-02-21T22:21:06Z

Vagnerus o 19:51, 1 paź 2021

2021-10-01T19:51:13Z

Vagnerus: Utworzono nową stronę "===Groteska=== (ang. grotesque; fr. grotesque; niem. Groteske) Ornament składający się z wici roślinnej, połączonej z realistycznymi i fantastycznymi motywami f..."

2021-06-02T15:01:00Z

Utworzono nową stronę "===Groteska=== (ang. grotesque; fr. grotesque; niem. Groteske) Ornament składający się z wici roślinnej, połączonej z realistycznymi i fantastycznymi motywami f..."

Nowa strona

===Groteska===

(ang. grotesque; fr. grotesque; niem. Groteske)

Ornament składający się z wici roślinnej, połączonej z realistycznymi i fantastycznymi motywami figuralnymi i animalistycznymi oraz przedmiotami, jak wazy, kandelabry, panoplia, detale architektoniczne itp. Wywodzi się z rzymskiej sztuki I w. n.e., w sztuce nowożytnej spopularyzowana po odkryciu w 1480 r. malowideł w podziemiach (stąd ówczesne włoska nazwa ornamentu: ''grottesche'') Złotego Domu Nerona w Rzymie. W plastyce renesansowej występowała przeważnie w układzie kandelabrowym (kandelabrowy ornament), wzbogacona arabeską, jako wypełnienie płaskich powierzchni, np. pilastrów. Przeniknęła do ornamentyki manieryzmu (w kompozycjach z rollwerkiem i schweifwerkiem) a później rokoka i klasycyzmu. W zdobnictwie renesansowych opraw skórzanych (kon. XV-XVI w.) klasyczna, wieloelementowa g. nie występowała. Jednakże elementy groteskowe, jak putta i aniołki, wkomponowane w wić arabeskową, były dość częste w dekoracjach radełkowych. W 2 poł. XVI w. bardziej złożone formy g. ukazywano w obrębie manierystycznych medalionów i ćwierćmedalionów. G. pojawia się też na renesansowych i manierystycznych złotniczych oprawach. (np. jedna z opraw →Srebrnej Biblioteki). W zdobnictwie opraw barokowych nie występowała. Na oprawach rokokowych pojawia się niekiedy w kompozycjach →chinoiserie. Ze względu na formalne bogactwo g. była chętnie ukazywana na historyzujących, neomanierystycznych oprawach z XIX w.

==Zobacz też==

[[Indeks alfabetyczny ]] 
[[Arabeska]] 
[[Ćwierćmedalion]] 
[[Kandelabrowy ornament]] 
[[Medalion]] 
[[Rollwerk]] 
[[Schweifwerk]] 

==Grafika==

<gallery>
Plik:Groteska, Groteska, sztych ornamentalny, Agostino Veneziano, 1520, fot. wg Victoria and Albert Museum, Londyn.jpg | Groteska na sztychu ornamentalnym, Agostino Veneziano, 1520, fot. wg: Victoria & Albert Museum, Londyn
Plik:Groteska, Elementy groteskowe w dekoracji oprawy ze Srebrnej Biblioteki, Muenden lub Królewiec, między 1545 a 1550, fot. wg Tondel, Wagner 2019.jpg | Elementy groteskowe w dekoracji oprawy ze Srebrnej Biblioteki, Muenden lub Królewiec, między 1545 a 1550, fot. wg: Tondel, Wagner 2019
Plik:Groteska, Eementy groteskowe w dekoracji radełkowej na renesansowej oprawie wrocławskiej, 1529, fot. wg Wagner, Madajewska, Mazerska 2018.jpg | Elementy groteskowe w dekoracji radełkowej na renesansowej oprawie wrocławskiej, 1529, fot. wg: Wagner, Madajewska, Mazerska 2018
Plik:Groteska, Elementy groteskowe w dekoracji radełkowej na oprawie wrocławskiej, 1531, fot. wg Wagner, Madajewska, Mazerska 2018.jpg | Elementy groteskowe w dekoracji radełkowej na oprawie wrocławskiej, 1531, fot. wg: Wagner, Madajewska, Mazerska 2018
Plik:Groteska, Groteska w neomanierystycznej oprawie wydawniczej, Niemcy, 1881, fot. wg Jaeger 2002.jpg | Groteska w neomanierystycznej oprawie wydawniczej, Niemcy, 1881, fot. wg: Jaeger 2002

</gallery>

==Przypisy==

# Haebler…;
# EWOK 1971, szp. 842;
# Rządek, Tomaszewski, Żuchowski 1991, s. 18-19;
# Nixon, Foot 1992, il. 98-99;
# Jäger 2002, nr kat./il. 22-23, 78;
# Kłysz-Hackbarth 2014, s. 36-41;
# Wagner, Madajewska, Mazerska 2018, nr kat./tabl. 12-14, 26, 35;
# Tondel, Wagner 2019, tabl. 250-253.

----
Autor: '''A.W.'''

@@ Linia 3: / Linia 3: @@
 (ang. grotesque; fr. grotesque; niem. Groteske)
-Ornament składający się z wici roślinnej, połączonej z realistycznymi i fantastycznymi motywami figuralnymi i animalistycznymi oraz przedmiotami, jak wazy, kandelabry, panoplia, detale architektoniczne itp. Wywodzi się z rzymskiej sztuki I w. n.e., w sztuce nowożytnej spopularyzowana po odkryciu w 1480 r. malowideł w podziemiach (stąd ówczesne włoska nazwa ornamentu: ''grottesche'') Złotego Domu Nerona w Rzymie. W plastyce renesansowej występowała przeważnie w układzie kandelabrowym (kandelabrowy ornament), wzbogacona arabeską, jako wypełnienie płaskich powierzchni, np. pilastrów. Przeniknęła do ornamentyki manieryzmu (w kompozycjach z rollwerkiem i schweifwerkiem) a później rokoka i klasycyzmu. W zdobnictwie renesansowych opraw skórzanych (kon. XV-XVI w.) klasyczna, wieloelementowa g. nie występowała. Jednakże elementy groteskowe, jak putta i aniołki, wkomponowane w wić arabeskową, były dość częste w dekoracjach radełkowych. W 2 poł. XVI w. bardziej złożone formy g. ukazywano w obrębie manierystycznych medalionów i ćwierćmedalionów. G. pojawia się też na renesansowych i manierystycznych złotniczych oprawach. (np. jedna z opraw →Srebrnej Biblioteki). W zdobnictwie opraw barokowych nie występowała. Na oprawach rokokowych pojawia się niekiedy w kompozycjach →''chinoiserie'', zaś na oprawach klasycystycznych – wewnątrz ram zwierciadła lub na grzbiecie. Ze względu na formalne bogactwo g. była chętnie ukazywana na historyzujących, neomanierystycznych oprawach z XIX w.
+Ornament składający się z wici roślinnej, połączonej z realistycznymi i fantastycznymi motywami figuralnymi i animalistycznymi oraz przedmiotami, jak wazy, kandelabry, panoplia, detale architektoniczne itp. Wywodzi się z rzymskiej sztuki I w. n.e., w sztuce nowożytnej spopularyzowana po odkryciu w 1480 r. malowideł w podziemiach (stąd ówczesne włoska nazwa ornamentu: ''grottesche'') Złotego Domu Nerona w Rzymie. W plastyce renesansowej występowała przeważnie w układzie kandelabrowym (kandelabrowy ornament), wzbogacona arabeską, jako wypełnienie płaskich powierzchni, np. pilastrów. Przeniknęła do ornamentyki manieryzmu (w kompozycjach z rollwerkiem i schweifwerkiem) a później rokoka i klasycyzmu. W zdobnictwie renesansowych opraw skórzanych (kon. XV-XVI w.) klasyczna, wieloelementowa g. nie występowała. Jednakże elementy groteskowe, jak putta i aniołki, wkomponowane w wić arabeskową, były dość częste w dekoracjach radełkowych. W 2 poł. XVI w. bardziej złożone formy g. ukazywano w obrębie manierystycznych medalionów i ćwierćmedalionów. G. pojawia się też na renesansowych i manierystycznych złotniczych oprawach (np. jedna z opraw →Srebrnej Biblioteki). W zdobnictwie opraw barokowych nie występowała. Na oprawach rokokowych pojawia się niekiedy w kompozycjach →''chinoiserie'', zaś na oprawach klasycystycznych – wewnątrz ram zwierciadła lub na grzbiecie. Ze względu na formalne bogactwo g. była chętnie ukazywana na historyzujących, neomanierystycznych oprawach z XIX w.
 ==Zobacz też==