Fantastyczne motywy - Historia wersji

Vagnerus: /* Przypisy */

2021-10-01T19:39:26Z

‎Przypisy

Ela o 19:30, 17 sty 2021

2021-01-17T19:30:35Z

Vagnerus: /* Grafika */

2021-01-10T21:15:25Z

‎Grafika

Vagnerus: /* Grafika */

2021-01-10T17:52:51Z

‎Grafika

Vagnerus: /* Zobacz też */

2021-01-10T14:58:01Z

‎Zobacz też

Vagnerus: Utworzono nową stronę "===Fantastyczne motywy=== Motywy wywodzące się z mitów i baśni, będące wytworami fantazji. odgrywały ważną rolę w zdobnictwie opraw średniowiecza i renesansu..."

2021-01-10T14:57:49Z

Utworzono nową stronę "===Fantastyczne motywy=== Motywy wywodzące się z mitów i baśni, będące wytworami fantazji. odgrywały ważną rolę w zdobnictwie opraw średniowiecza i renesansu..."

Nowa strona

===Fantastyczne motywy===

Motywy wywodzące się z mitów i baśni, będące wytworami fantazji. odgrywały ważną rolę w zdobnictwie opraw średniowiecza i renesansu, na których pełniły funkcje symboliczne i dekoracyjne. Na niektórych wczesnośredniowiecznych oprawach złotniczych motywy f. zwierząt widnieją w obramieniach okładzin. F. m. są istotnymi elementami wyciskanej z tłoków dekoracji opraw romańskich (XII-pocz. XIII w.): liczne wyobrażenia fantastycznych postaci, stworzeń oraz scen z bestiariuszy, w tym słynnego Physiologusa (smoki, bazyliszki, gryfy, chimery, syreny, centaury, nadzy wojownicy z tarczami i maczugami, trytony, monopody). Smok oraz inne monstra (często wkomponowane w wici roślinne) widnieją na tłokach bizantyńskich. Motywy te przeniknęły do dekoracji opraw gotyckich w kręgu łacińskim, w wielu przypadkach podlegając zmianom formalno-stylowym, obejmującym morfologię ukazywanych stworzeń. Najliczniejsze i najszerzej rozpowszechnione przedstawienia f. m. znajdują się na gotyckich tłokach z XV-pocz. XVI w. Rozbudowanymi układami kompozycyjnymi wici z wkomponowanymi w nie chimerami cechują się dekoracje zwierciadeł niektórych nacinanych opraw z kon. XIV-XV w. Na pokrewnej koncepcji wici z wizerunkami m.in. fantastycznych zwierząt (smok), oparte są dekoracje licznych plakiet niderlandzkich XV-1 poł. XVI w. F. m. spotyka się też na pokaźnych, brązowych okuciach chorałowych ksiąg (XIV-XV w.) oraz okuciach mosiężnych (XV-pocz. XVI w.). Niektóre z f. zwierząt typowych dla opraw gotyckich przetrwały w zdobnictwie opraw renesansowych, głównie jako motywy godeł i klejnotów herbowych oraz trzymacze heraldyczne (gryfy). Wraz z ugruntowywaniem się humanizmu, od przełomu XV-XVI w. na oprawach włoskich popularność zyskały motywy i sceny z mitologii grecko-rzymskiej. Stanowiły one dominującą sferę ikonografii medalionów na kameowych oprawach (np. Sąd Parysa, Orfeusz grający zwierzętom) oraz jako emblematy bibliofilów (np. Pegaz i Apollo na rydwanie, feniks). Na płn. od Alp niezwykłą popularność zyskało w XVI w. radełko z wizerunkami Apolla i muz. Jako emblematy w superekslibrisach wykorzystywano też sceny mitologiczne (np. Ganimedes lecący na orle-Zeusie w superekslibrisie Jana Leopolity młodszego). Od renesansu przez cały okres nowożytny chętnie ukazywaną postacią mitologiczną był amorek. Jednakże z nastaniem baroku znaczenie f. m. wyraźnie zmalało (np. plakietowe wizerunki Ateny na oprawach amsterdamskich XVII-XVIII w.)

==Zobacz też==

[[Indeks alfabetyczny ]] 
[[Amorek]] 
[[Bazyliszek]] 
[[Centaur]] 
[[Chimera]] 
[[chorałowych ksiąg oprawy]] 
[[Gryf]] 
[[Kameowe oprawy]] 
[[Monopod]] 
[[Smok]] 
[[Syrena]] 
[[Tryton] 

==Grafika==

<gallery>
Plik:Fantastyczne motywy1, romańskie tłoki, XII w., Komornicki 1925, tabl. XXVI.jpg | Fantastyczne motywy na romańskich tłokach z XII w., repr. wg: Komornicki 1925, tabl. XXVI
Plik:Fantastyczne motywy, Tondel il. na s. 156.jpg | Fantastyczna scena walczących "dzikich mężów" w dekoracji mosiężnego zapięcia oprawy gotyckiej, 2 poł. XV w., repr. wg: Tondel 2007, il. na s. 156.
Plik:Fantastyczne motywy 4, amorek, oprawa wenecka XVI w., Bologna 1998, s. 104.jpg | Motyw amorka na oprawie weneckiej z XVI w., repr wg: Bologna 1998, s. 104
Plik:Fantastyczne motywy, Apollo na rydwanie, oprawa rzymska ok. poł. XVI w., Bologna 1998, s. 108.jpg | Motyw Apolla na rydwanie, oprawa rzymska z ok. poł. XVI w., repr. wg: Bologna 1998, s. 108
Plik:Fantastyczne motywy,radełłko z Apollo i muzami, XVI w..jpg | Przerys radełka z wizerunkami Apolla i muz, XVI w.
Plik:Fantastyczne motywy, Atena na oprawie lejdejskiej, XVII w.,, wg Macchi, Popel Pozzo 2012.jpg | Plakieta z wizerunkiem Ateny na oprawie lejdejskiej, XVII w., repr. wg: Macchi, Popel Pozzo 2012
</gallery>

==Przypisy==

# Komornicki 1925, tabl. XXVI/il. 23-26;
# Nixon 1965, nr kat. 2-5;
# Hobson 1975, s. …;
# Schwenke, Schunke 1979, tabl. 22, 85-86, 90 i in.;
# Schmidt-Künsemüller 1985, s. 199-202, 205-206, 219-221 i in.;
# Sipayłło 1988, tabl. 27;
# von Arnim 1992, nr kat. 30-32;
# Mazal 1996, s. 172-199;
# Bologna 1998, s. 47, 93-95, 108;
# Hobson 1999, s. …;
# Macchi F. i L. 2007, tabl. 16, 56-58;
# Tondel 2007, il. na s. 156.

----
Autor: '''A.W.'''

← poprzednia wersja		Wersja z 19:30, 17 sty 2021
Linia 1:		Linia 1:
−	===Fantastyczne motywy===	+	==Fantastyczne motywy==

	Motywy wywodzące się z mitów i baśni, będące wytworami fantazji. odgrywały ważną rolę w zdobnictwie opraw średniowiecza i renesansu, na których pełniły funkcje symboliczne i dekoracyjne. Na niektórych wczesnośredniowiecznych oprawach złotniczych motywy f. zwierząt widnieją w obramieniach okładzin. F. m. są istotnymi elementami wyciskanej z tłoków dekoracji opraw romańskich (XII-pocz. XIII w.): liczne wyobrażenia fantastycznych postaci, stworzeń oraz scen z bestiariuszy, w tym słynnego Physiologusa (smoki, bazyliszki, gryfy, chimery, syreny, centaury, nadzy wojownicy z tarczami i maczugami, trytony, monopody). Smok oraz inne monstra (często wkomponowane w wici roślinne) widnieją na tłokach bizantyńskich. Motywy te przeniknęły do dekoracji opraw gotyckich w kręgu łacińskim, w wielu przypadkach podlegając zmianom formalno-stylowym, obejmującym morfologię ukazywanych stworzeń. Najliczniejsze i najszerzej rozpowszechnione przedstawienia f. m. znajdują się na gotyckich tłokach z XV-pocz. XVI w. Rozbudowanymi układami kompozycyjnymi wici z wkomponowanymi w nie chimerami cechują się dekoracje zwierciadeł niektórych nacinanych opraw z kon. XIV-XV w. Na pokrewnej koncepcji wici z wizerunkami m.in. fantastycznych zwierząt (smok), oparte są dekoracje licznych plakiet niderlandzkich XV-1 poł. XVI w. F. m. spotyka się też na pokaźnych, brązowych okuciach chorałowych ksiąg (XIV-XV w.) oraz okuciach mosiężnych (XV-pocz. XVI w.). Niektóre z f. zwierząt typowych dla opraw gotyckich przetrwały w zdobnictwie opraw renesansowych, głównie jako motywy godeł i klejnotów herbowych oraz trzymacze heraldyczne (gryfy). Wraz z ugruntowywaniem się humanizmu, od przełomu XV-XVI w. na oprawach włoskich popularność zyskały motywy i sceny z mitologii grecko-rzymskiej. Stanowiły one dominującą sferę ikonografii medalionów na kameowych oprawach (np. Sąd Parysa, Orfeusz grający zwierzętom) oraz jako emblematy bibliofilów (np. Pegaz i Apollo na rydwanie, feniks). Na płn. od Alp niezwykłą popularność zyskało w XVI w. radełko z wizerunkami Apolla i muz. Jako emblematy w superekslibrisach wykorzystywano też sceny mitologiczne (np. Ganimedes lecący na orle-Zeusie w superekslibrisie Jana Leopolity młodszego). Od renesansu przez cały okres nowożytny chętnie ukazywaną postacią mitologiczną był amorek. Jednakże z nastaniem baroku znaczenie f. m. wyraźnie zmalało (np. plakietowe wizerunki Ateny na oprawach amsterdamskich XVII-XVIII w.)		Motywy wywodzące się z mitów i baśni, będące wytworami fantazji. odgrywały ważną rolę w zdobnictwie opraw średniowiecza i renesansu, na których pełniły funkcje symboliczne i dekoracyjne. Na niektórych wczesnośredniowiecznych oprawach złotniczych motywy f. zwierząt widnieją w obramieniach okładzin. F. m. są istotnymi elementami wyciskanej z tłoków dekoracji opraw romańskich (XII-pocz. XIII w.): liczne wyobrażenia fantastycznych postaci, stworzeń oraz scen z bestiariuszy, w tym słynnego Physiologusa (smoki, bazyliszki, gryfy, chimery, syreny, centaury, nadzy wojownicy z tarczami i maczugami, trytony, monopody). Smok oraz inne monstra (często wkomponowane w wici roślinne) widnieją na tłokach bizantyńskich. Motywy te przeniknęły do dekoracji opraw gotyckich w kręgu łacińskim, w wielu przypadkach podlegając zmianom formalno-stylowym, obejmującym morfologię ukazywanych stworzeń. Najliczniejsze i najszerzej rozpowszechnione przedstawienia f. m. znajdują się na gotyckich tłokach z XV-pocz. XVI w. Rozbudowanymi układami kompozycyjnymi wici z wkomponowanymi w nie chimerami cechują się dekoracje zwierciadeł niektórych nacinanych opraw z kon. XIV-XV w. Na pokrewnej koncepcji wici z wizerunkami m.in. fantastycznych zwierząt (smok), oparte są dekoracje licznych plakiet niderlandzkich XV-1 poł. XVI w. F. m. spotyka się też na pokaźnych, brązowych okuciach chorałowych ksiąg (XIV-XV w.) oraz okuciach mosiężnych (XV-pocz. XVI w.). Niektóre z f. zwierząt typowych dla opraw gotyckich przetrwały w zdobnictwie opraw renesansowych, głównie jako motywy godeł i klejnotów herbowych oraz trzymacze heraldyczne (gryfy). Wraz z ugruntowywaniem się humanizmu, od przełomu XV-XVI w. na oprawach włoskich popularność zyskały motywy i sceny z mitologii grecko-rzymskiej. Stanowiły one dominującą sferę ikonografii medalionów na kameowych oprawach (np. Sąd Parysa, Orfeusz grający zwierzętom) oraz jako emblematy bibliofilów (np. Pegaz i Apollo na rydwanie, feniks). Na płn. od Alp niezwykłą popularność zyskało w XVI w. radełko z wizerunkami Apolla i muz. Jako emblematy w superekslibrisach wykorzystywano też sceny mitologiczne (np. Ganimedes lecący na orle-Zeusie w superekslibrisie Jana Leopolity młodszego). Od renesansu przez cały okres nowożytny chętnie ukazywaną postacią mitologiczną był amorek. Jednakże z nastaniem baroku znaczenie f. m. wyraźnie zmalało (np. plakietowe wizerunki Ateny na oprawach amsterdamskich XVII-XVIII w.)

@@ Linia 16: / Linia 16: @@
 [[Smok]] <br>
 [[Syrena]] <br>
-[[Tryton] <br>
+[[Tryton]] <br>
 ==Grafika==

@@ Linia 35: / Linia 35: @@
 # Komornicki 1925, tabl. XXVI/il. 23-26;
 # Nixon 1965, nr kat. 2-5;
 # Hobson 1975, s. …;
 # Schwenke, Schunke 1979, tabl. 22, 85-86, 90 i in.;

@@ Linia 22: / Linia 22: @@
 <gallery>
 Plik:Fantastyczne motywy1, romańskie tłoki, XII w., Komornicki 1925, tabl. XXVI.jpg | Fantastyczne motywy na romańskich tłokach z XII w., repr. wg: Komornicki 1925, tabl. XXVI
 Plik:Fantastyczne motywy, Tondel il. na s. 156.jpg | Fantastyczna scena walczących "dzikich mężów" w dekoracji mosiężnego zapięcia oprawy gotyckiej, 2 poł. XV w., repr. wg: Tondel 2007, il. na s. 156.
 Plik:Fantastyczne motywy2, Sąd Parysa na oprawie mediolańskiej dla J. Groliera, ok. 1520, wg Bologna 1998.jpg | Mitologiczna scena sądu Parysa na oprawie mediolańskiej dla J. Groliera, ok. 1520, repr. wg: Bologna 1998

@@ Linia 23: / Linia 23: @@
 Plik:Fantastyczne motywy1, romańskie tłoki, XII w., Komornicki 1925, tabl. XXVI.jpg | Fantastyczne motywy na romańskich tłokach z XII w., repr. wg: Komornicki 1925, tabl. XXVI
 Plik:Fantastyczne motywy, Tondel il. na s. 156.jpg | Fantastyczna scena walczących "dzikich mężów" w dekoracji mosiężnego zapięcia oprawy gotyckiej, 2 poł. XV w., repr. wg: Tondel 2007, il. na s. 156.
 Plik:Fantastyczne motywy 4, amorek, oprawa wenecka XVI w., Bologna 1998, s. 104.jpg | Motyw amorka na oprawie weneckiej z XVI w., repr wg: Bologna 1998, s. 104
 Plik:Fantastyczne motywy, Apollo na rydwanie, oprawa rzymska ok. poł. XVI w., Bologna 1998, s. 108.jpg | Motyw Apolla na rydwanie, oprawa rzymska z ok. poł. XVI w., repr. wg: Bologna 1998, s. 108