Ewangelistów symbole - Historia wersji

Vagnerus: /* Przypisy */

2021-10-01T19:18:30Z

‎Przypisy

Vagnerus: /* Grafika */

2021-04-24T19:32:00Z

‎Grafika

Vagnerus: /* Grafika */

2021-01-10T14:41:26Z

‎Grafika

Urszula: /* Ewangelistów symbole */ uzupełn. term. ang.

2021-01-07T17:43:31Z

‎Ewangelistów symbole: uzupełn. term. ang.

Vagnerus: /* Przypisy */

2020-12-30T16:09:22Z

‎Przypisy

Vagnerus o 18:50, 29 gru 2020

2020-12-29T18:50:57Z

Ela: /* Zobacz też */

2020-12-28T23:03:26Z

‎Zobacz też

Ela o 23:03, 28 gru 2020

2020-12-28T23:03:09Z

Vagnerus: Utworzono nową stronę "==Ewangelistów symbole== (lub: ewangelistów atrybuty), symboliczne przedstawienia czterech ewangelistów: anioł (człowiek) – św. Mateusza, lew – św. Marka, by..."

2020-11-07T22:04:46Z

Utworzono nową stronę "==Ewangelistów symbole== (lub: ewangelistów atrybuty), symboliczne przedstawienia czterech ewangelistów: anioł (człowiek) – św. Mateusza, lew – św. Marka, by..."

Nowa strona

==Ewangelistów symbole==

(lub: ewangelistów atrybuty), symboliczne przedstawienia czterech ewangelistów: anioł (człowiek) – św. Mateusza, lew – św. Marka, byk – św. Łukasza, orzeł – św. Jana należą do najpopularniejszych motywów w dekoracji dwóch kategorii opraw: ksiąg liturgicznych oraz skórzanych opraw ksiąg z epoki gotyckiej. W późniejszych epokach ich zastosowanie w zdobnictwie introligatorskim gwałtownie zmalało, ograniczając się głównie do dzieł religijnych (głównie liturgicznych). Najwcześniejsze wizerunki e. s. na oprawach pochodzą z ery późnoantycznej (np. reliefowy dyptych z kości słoniowej, katedra mediolańska, 2 poł. V w.: narożne medaliony w wieńcach laurowych). Na wczesnośredniowiecznych oprawach ksiąg liturgicznych rozmieszczano je wedle różnych schematów kompozycyjnych (najczęściej w narożach, rzadziej na osiach głównego motywu, np. Maiestas Domini lub krzyża; zob. limozyjskie oprawy, Ewangeliarza Anastazji oprawa); niekiedy stanowią główne elementy dekoracji okładziny. Koncepcję czterech niewielkich, okrągłych medalionów z e. s., wyciskanych z tłoków obok siebie w dwóch rzędach, na osiach centralnego motywu lub w innych konfiguracjach, spopularyzowano na skórzanych oprawach romańskich (XII-XIII w.). Do rozpowszechnienia e. s. doszło na oprawach gotyckich (XV-pocz. XVI w.), dla których typowe jest rozmieszczenie ich w narożnych polach obramienia zwierciadła, na osi zwierciadła lub w bardziej skomplikowanych układach opartych na alternacji. Najczęściej niewielkie tłoki (najczęściej między 15 a 30 mm średn.), z których wyciskano te motywy, prezentują mnogość odmian i wariantów: najczęściej okrągłe medaliony, rzadziej motywy zamknięte w kwadracie, rombie bądź czterolistnym medalionie gotyckim. Podobne formy medalionów spotyka się na gotyckich oprawach złotniczych oraz niektórych, brązowych lub mosiężnych, okuciach narożnych. Na renesansowych radełkowaniach (XVI w.) s. e. niemal zawsze sąsiadują z półpostaciami ewangelistów. Osobliwością introligatorstwa XVI w. są weneckie oprawy orientalizujące z centralnym wizerunkiem lwa św. Marka. Wywodząca się ze średniowiecza koncepcja ukazywania e. s. w narożach kompozycji okładzin przetrwała cały okres nowożytny, jednak niemal wyłącznie na oprawach złotniczych, na których podlegała ciągłej ewolucji stylowej (np. okrągłe medaliony w kartuszach rollwerkowych, 2 poł. XVI w., wśród dekoracji koronkowych, 2-3 ćw. XVIII w.). Do gotyckich form e. s. chętnie nawiązywano w oprawach wydawniczych ksiąg liturgicznych XIX-XX w. Obecnie spotyka się je na nielicznych, artystycznych oprawach ksiąg o tematyce religijnej.

==Zobacz też==

[[Ewangeliarza Anastazji oprawa ]] <br>
[[ewangeliści ]] <br>
[[limozyjskie oprawy ]] <br>

==Grafika==

<gallery>
File:Bookbinders_2.jpg|Obrazek 1
File:Bookbinders_3.jpg|Obrazek 2

</gallery>

==Przypisy==

# Loubier 1926, il. 31, 55, 61-62 i in.
# Steenbock 1965, tabl. 6-7, 35, 68 i in.
# Schwenke, Schunke 1979, tabl. 94-107.
# Schmidt-Künsemüller 1985, s. 193-194, 202, 216 i in.
# von Rabenau 1994, tabl. 35, 54.
# Bologna 1998, s. 82, 97.
# Adler 2010, s. 81, 109.
# Kurtiak i Ley 2012, s. 71.
# Ganz 2015, s. 65-67, 78-81, 91 i in.

----
Autor: '''A.W.'''

@@ Linia 16: / Linia 16: @@
 Plik:Ewangelistów symbole1, Ganz, s. 209.jpg | Symbole ewangelistów na średniowiecznej oprawie liturgicznej, XI i XII w., repr. wg: Ganz 2015, il. 12 na s. 209
 Plik:Ewangelistów symbole, oprawa romańska, Francja, XII w., repr. wg Komornicki 1925, tabl. XXVI.jpg | Przykłady tłoków z symbolami ewangelistów na oprawie romańskiej, Francja, XII w., repr. wg: Komornicki 1925, tabl. XXVI.
 Plik:Ewangelistów symbole2, Kyriss 1958, tabl. 318.jpg | Symbole ewangelistów na oprawie gotyckiej, XV w., repr. wg: Kyriss 1958, tabl. 318
 Plik:Ewangelistów symbole3, Kyriss 1958, tabl. 328.jpg | Symbole ewangelistów na oprawie gotyckiej, XV w., repr. wg: Kyriss 1958, tabl. 328

@@ Linia 15: / Linia 15: @@
 <gallery>
 Plik:Ewangelistów symbole1, Ganz, s. 209.jpg | Symbole ewangelistów na średniowiecznej oprawie liturgicznej, XI i XII w., repr. wg: Ganz 2015, il. 12 na s. 209
 Plik:Ewangelistów symbole2, Kyriss 1958, tabl. 318.jpg | Symbole ewangelistów na oprawie gotyckiej, XV w., repr. wg: Kyriss 1958, tabl. 318
 Plik:Ewangelistów symbole3, Kyriss 1958, tabl. 328.jpg | Symbole ewangelistów na oprawie gotyckiej, XV w., repr. wg: Kyriss 1958, tabl. 328

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 ==Ewangelistów symbole==
-(ewangelistów atrybuty)
+(ewangelistów atrybuty) (ang. symbols/attributes of four evangelists, four 'living creatures')
 Symboliczne przedstawienia czterech ewangelistów: anioł (człowiek) – św. Mateusza, lew – św. Marka, byk – św. Łukasza, orzeł – św. Jana należą do najpopularniejszych motywów w dekoracji dwóch kategorii opraw: ksiąg liturgicznych oraz skórzanych opraw ksiąg z epoki gotyckiej. W późniejszych epokach ich zastosowanie w zdobnictwie introligatorskim gwałtownie zmalało, ograniczając się głównie do dzieł religijnych (głównie liturgicznych). Najwcześniejsze wizerunki e. s. na oprawach pochodzą z ery późnoantycznej  (np. reliefowy dyptych z kości słoniowej, katedra mediolańska, 2 poł. V w.: narożne medaliony w wieńcach laurowych). Na wczesnośredniowiecznych oprawach ksiąg liturgicznych rozmieszczano je wedle różnych schematów kompozycyjnych (najczęściej w narożach, rzadziej na osiach głównego motywu, np. Maiestas Domini lub krzyża; zob. limozyjskie oprawy, Ewangeliarza Anastazji oprawa); niekiedy stanowią główne elementy dekoracji okładziny. Koncepcję czterech niewielkich, okrągłych medalionów z e. s., wyciskanych z tłoków obok siebie w dwóch rzędach, na osiach centralnego motywu lub w innych konfiguracjach, spopularyzowano na skórzanych oprawach romańskich (XII-XIII w.). Do rozpowszechnienia e. s. doszło na oprawach gotyckich (XV-pocz. XVI w.), dla których typowe jest rozmieszczenie ich w narożnych polach obramienia zwierciadła, na osi zwierciadła lub w bardziej skomplikowanych układach opartych na alternacji. Najczęściej niewielkie tłoki (najczęściej między 15 a 30 mm średn.), z których wyciskano te motywy, prezentują mnogość odmian i wariantów: najczęściej okrągłe medaliony, rzadziej motywy zamknięte w kwadracie, rombie bądź czterolistnym medalionie gotyckim. Podobne formy medalionów spotyka się na gotyckich oprawach złotniczych oraz niektórych, brązowych lub mosiężnych, okuciach narożnych. Na renesansowych radełkowaniach (XVI w.) s. e. niemal zawsze sąsiadują z półpostaciami ewangelistów. Osobliwością introligatorstwa XVI w. są weneckie oprawy orientalizujące z centralnym wizerunkiem lwa św. Marka. Wywodząca się ze średniowiecza koncepcja ukazywania e. s. w narożach kompozycji okładzin przetrwała cały okres nowożytny, jednak niemal wyłącznie na oprawach złotniczych, na których podlegała ciągłej ewolucji stylowej (np. okrągłe medaliony w kartuszach rollwerkowych, 2 poł. XVI w., wśród dekoracji koronkowych, 2-3 ćw. XVIII w.). Do gotyckich form e. s. chętnie nawiązywano w oprawach wydawniczych ksiąg liturgicznych XIX-XX w. Obecnie spotyka się je na nielicznych, artystycznych oprawach ksiąg o tematyce religijnej.

@@ Linia 24: / Linia 24: @@
 ==Przypisy==
 # Loubier 1926, il. 31, 55, 61-62 i in.
-# Steenbock 1965, tabl. 6-7, 35, 68 i in.
+# Steenbock 1965, tabl. 6-7, 35, 68 i in.;
 # Schwenke, Schunke 1979, tabl. 94-107.
 # Schmidt-Künsemüller  1985, s. 193-194, 202, 216 i in.

@@ Linia 28: / Linia 28: @@
 # von Rabenau 1994, tabl. 35, 54.
 # Bologna 1998, s. 82, 97.
-# Adler 2010, s. 81, 109.
+# Adler 2010, il. 4/35, 5/83.
 # Kurtiak i Ley 2012, s. 71.
 # Ganz 2015, s. 65-67, 78-81, 91 i in.

@@ Linia 14: / Linia 14: @@
 <gallery>
-File:Bookbinders_2.jpg|Obrazek 1
+Plik:Ewangelistów symbole1, Ganz, s. 209.jpg | Symbole ewangelistów na średniowiecznej oprawie liturgicznej, XI i XII w., repr. wg: Ganz 2015, il. 12 na s. 209
-File:Bookbinders_3.jpg|Obrazek 2
+Plik:Ewangelistów symbole2, Kyriss 1958, tabl. 318.jpg | Symbole ewangelistów na oprawie gotyckiej, XV w., repr. wg: Kyriss 1958, tabl. 318
 </gallery>

@@ Linia 8: / Linia 8: @@
 [[Indeks alfabetyczny ]] <br>
 [[Ewangeliarza Anastazji oprawa ]] <br>
-[[ewangeliści ]] <br>
+[[Ewangeliści ]] <br>
-[[limozyjskie oprawy ]] <br>
+[[Limozyjskie oprawy ]] <br>
 ==Grafika==