Ela o 09:38, 6 maj 2022

2022-05-06T09:38:00Z

Ela: Utworzono nową stronę "===Dyptyk (dyptych)=== (ang. diptych) (z gr. διπτυχος – „podwójnie składany”) Charakterystyczne dla antyku greckiego i rzymskiego podłoże do zapisywa..."

2022-05-06T09:37:38Z

Utworzono nową stronę "===Dyptyk (dyptych)=== (ang. diptych) (z gr. διπτυχος – „podwójnie składany”) Charakterystyczne dla antyku greckiego i rzymskiego podłoże do zapisywa..."

Nowa strona

===Dyptyk (dyptych)===
(ang. diptych)

(z gr. διπτυχος – „podwójnie składany”)
Charakterystyczne dla antyku greckiego i rzymskiego podłoże do zapisywania tekstów w formie dwóch tabliczek drewnianych lub z kości słoniowej, połączonych przy dłuższym boku wiązaniami albo obręczami (wyróżnia się też potrójne lub zwielokrotnione tabliczki: tryptyki lub poliptyki). Ich wewnętrzna strona ma wyżłobione pole zalewane woskiem, w którym za pomocą zaostrzonej, metalowej pałeczki (tzw. stylusa) żłobi się tekst. Zewnętrzne strony tabliczek mogą być gładkie lub dekorowane. W okresie późnego cesarstwa rzymskiego (IV w. – przed 541 r.) rozpowszechniły się tzw. d-i konsularne, tj. płytki z kości słoniowej pokryte na zewnątrz bogatą płaskorzeźbioną dekoracją, ukazującą np. stojącego lub tronującego konsula bądź medalion wizerunkowy. Bardziej rozbudowaną formę mają tzw. d-i cesarskie złożone z centralnej płytki, ukazującej przeważnie tronującego lub triumfującego cesarza, którą otaczają cztery płytki z dekoracją o dopełniającej treści. Takimi kosztownymi artefaktami cesarscy urzędnicy obdarowywali swoich protektorów i przyjaciół. Uważa się, że charakterystyczna, dwuczęściowa struktura d-ów wywarła wpływ na ukształtowanie się w późnym antyku kodeksowej postaci książki w oprawie złożonej z górnej i dolnej okładziny. Z kolei charakterystyczne przedstawienia tronujących cesarzy lub konsulów na rzymskich d-ach oddziałały na ikonografię i wymowę symboliczną dekoracji chrześcijańskich opraw ksiąg liturgicznych (np. ''Maiestas Domini'').

==Zobacz też==

[[Indeks alfabetyczny ]] <br>
[[Płaskorzeźbiona dekoracja]] <br>

==Grafika==

<gallery>
Plik:Dyptyk, Dyptyk konsularny Rufiusa Probianusa, ok. 400 r. n.e., Staatsbibliothek zu Berlin, fot. wg Brandis 1975.jpg | Dyptyk konsularny Rufiusa Probianusa, ok. 400 r. n.e., Staatsbibliothek zu Berlin, fot. wg: Brandis 1975
Plik:Dyptyk, Dyptyk konsularny Rufusa Gennadiusa Probusa Orestesa, 530 r. n.e., Victoria and Albert Museum, fot. wg Ganz 2015.jpg | Dyptyk konsularny Rufusa Gennadiusa Probusa Orestesa, 530 r. n.e., Victoria and Albert Museum, fot. wg: Ganz 2015
Plik:Dyptyk, Dyptyk cesarza Anastazjusza lub Justyniana, tzw. Dyptyk Barberini, pocz. VI w., Luwr, Paryż, fot. domena publiczna.jpg | Dyptyk cesarza Anastazjusza lub Justyniana, tzw. Dyptyk Barberini, pocz. VI w., Luwr, Paryż, fot. domena publiczna
Plik:Dyptyk, Pięcioczęściowy dyptyk z St. Lupicin, g. okł., Paris BnF, fot. wg Steenbock 1965.jpg | Pięcioczęściowy dyptyk z St. Lupicin, górna okładzina, Paris BnF, fot. wg: Steenbock 1965
Plik:Dyptyk, Pięcioczęściowy dyptyk z Eczmiadzyna, Erewań, Muzeum Archeologiczne, fot. wg Steenbock 1965.jpg | Pięcioczęściowy dyptyk z Eczmiadzyna, Erewań, Muzeum Archeologiczne, fot. wg: Steenbock 1965

</gallery>

==Przypisy==

# Loubier 1926, s. 19-22, 27-33;
# Capps Jr 1927, s. 60-101;
# Semkowicz 1951, s. 119, 124;
# Steenbock 1965, s. 11-24;
# EWOK 1971, szp. 635-636;
# Kłosińska 1975, s. 234-238;
# Ganz 2015, s. 70-76.

----
Autor: '''A.W.'''

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
-===Dyptyk (dyptych)===
+==Dyptyk ==
-(ang. diptych)
+(dyptych) (ang. diptych)
 (z gr. διπτυχος – „podwójnie składany”)

Dyptyk - Historia wersji

Ela o 09:38, 6 maj 2022

Ela: Utworzono nową stronę "===Dyptyk (dyptych)=== (ang. diptych) (z gr. διπτυχος – „podwójnie składany”) Charakterystyczne dla antyku greckiego i rzymskiego podłoże do zapisywa..."