À la cathédrale oprawy - Historia wersji

Vagnerus o 18:56, 1 paź 2021

2021-10-01T18:56:02Z

Ela: /* Grafika */

2021-08-09T20:49:10Z

‎Grafika

Ela: /* Grafika */

2021-08-09T20:47:25Z

‎Grafika

Ela: /* Grafika */

2021-08-09T20:46:50Z

‎Grafika

Vagnerus: /* Grafika */

2021-04-24T21:15:58Z

‎Grafika

Ela o 16:25, 15 mar 2021

2021-03-15T16:25:58Z

Vagnerus: /* à la cathédrale oprawy (katedralne oprawy) */

2020-12-29T17:30:09Z

‎à la cathédrale oprawy (katedralne oprawy)

Vagnerus: Utworzono nową stronę "==à la cathédrale oprawy (katedralne oprawy)== (ang. cathedral book bindings; fr. reliures à la cathédrale, niem. Kathedral-Einbände) Styl dekoracji opraw rozpo..."

2020-12-29T17:29:39Z

Utworzono nową stronę "==à la cathédrale oprawy (katedralne oprawy)== (ang. cathedral book bindings; fr. reliures à la cathédrale, niem. Kathedral-Einbände) Styl dekoracji opraw rozpo..."

Nowa strona

==à la cathédrale oprawy (katedralne oprawy)==
(ang. cathedral book bindings; fr. reliures à la cathédrale, niem. Kathedral-Einbände)

Styl dekoracji opraw rozpowszechniony w 2 ćw. XIX w. Rozwinął się we Francji i Anglii, a następnie w innych krajach europejskich, na gruncie romantycznej fascynacji gotykiem, którego najdoskonalszymi egzemplifikacjami były francuskie katedry. Ich architektura, a przede wszystkim dekoracja architektoniczna (portale, arkady, rozety, maswerki, wimpergi, pinakle z kwiatonami itp.), dostarczały inspiracji do kompozycji całych okładzin oraz grzbietów. W dobie uprzemysłowienie produkcji narzędzia zdobnicze (plakiety, tłoki) często wykonywane były seryjnie, a do ich umasowienia w skali międzynarodowej przyczyniały się drukowane wzorniki introligatorskie i typograficzne. Pokaźne plakiety z dekoracją à la c. pozwalały na szybkie i efektowne ozdobienie całych okładzin w technice ślepej, chętnie wzbogacanej złoceniami. Równocześnie jednak tworzono oprawy o wykwintnej dekoracji, w której złocone wyciski z plakiet lub dużych tłoków współistnieją z wielobarwną intarsją imitującą gotyckie witraże. Do najwybitniejszych introligatorów tworzących oprawy à la c. zalicza się francuskiego mistrza, Josepha Thouvenin († 1834), którego dzieła cechują się wyrafinowaną estetyką w łączeniu form neogotyckich i nowożytnych oraz perfekcją techniczną. W oprawach tego i wielu innych mistrzów elementy neogotyckie często występują obok ornamentów klasycyzujących, zwłaszcza empirowych. Przeważnie polegało to na otaczaniu kompozycji à la c., widniejącej w zwierciadle, ramą ornamentalną w odmiennym stylu. W takich wypadkach inny (lub częściowo inny) styl reprezentuje też dekoracja na grzbiecie. Zależnie od koncepcji lub dostępności czcionek introligatorskich, zróżnicowaną formę (gotycką, antykwową bądź mieszaną) miały napisy na okładzinach i grzbiecie. Styl à la c. objął też oprawy wydawnicze okładki broszurowe, na których chętnie ukazywano motyw neogotyckiej arkady, ostrołukowego okna lub innej struktury architektonicznej o bogatej formie (np. paryskie pierwodruki dzieł Adama Mickiewicza: Dziady Część III, 1833 oraz Pan Tadeusz, 1834). W świetle dotychczasowych badań, na ziemiach polskich styl à la c. reprezentują głównie oprawy z pracowni warszawskich (lata 20-40 XIX w.). Wśród nich wyróżniają się dzieła o wysokim poziomie artystycznym (bogactwo dekoracji, biegłość techniczna). Tendencjom ogólnoeuropejskim odpowiada w nich łączenie elementów neogotyckich, nierzadko stanowiących swobodny pastisz gotyku, z elementami empirowymi i typowo romantycznymi (np. linearne, złocone ramki z ozdobnikami w narożach). W 2 poł. XIX w. dekoracje à la c. wpłynęły na efektowne zdobienia opraw wydawniczych niektórych dzieł religijnych. Charakterystyczne plakiety lub tłoki z motywem gotyckiej rozety lub ostrołuku bywały też wykorzystywane do dekoracji skromniejszych opraw, np. książek dewocyjnych. O zakwalifikowaniu danego dzieła introligatorskiego do stylu à la c. przesądza więc dominujący pierwiastek stylowy w jego dekoracji oraz czynnik chronologiczny.

==Zobacz też==

[[Indeks alfabetyczny]] 
[[Architektoniczne oprawy ]] 
[[Historyzujące oprawy ]] 
[[Romantyczne oprawy ]] 
[[Wzorniki introligatorskie ]] 

==Grafika==
<gallery>
Plik:Cathedrale 6, Anglia, ok. 1820, William Lubbock, Newcastle.jpg | Oprawa à la cathédrale, W. Lubbock, Newcastle, ok. 1820, repr. wg H. M. Nixon 1978, nr kat. 87
Plik:Cathedrale 1, Thouvenin ok. 1830, von Arnim 1992, na kattabl. 75.jpg | Oprawa à la cathédrale, J. Thouvenin, Paryż, ok. 1830, repr. wg von Arnim 1992, nr kat. 175
Plik:Cathedrale 2, Thouvenin, lata 30. Devaux 1977, il. na s. 237.jpg | Oprawa à la cathédrale, J. Thouvenin, Paryż, lata 30. XIX w., repr. wg Devaux 1977, il. na s. 237
Plik:A la cathedrale oprawy 2.jpg | Rozeta neogotycka na oprawie à la cathédrale, Francja, lata 20-30 XIX w., Biblioteka Polska w Paryżu, fot. A. Wagner
Plik:A la catherdale oprawy 1.jpg | Oprawy à la cathédrale, Francja, lata 20-30 XIX w., Biblioteka Polska w Paryżu, fot. A. Wagner
Plik:Cathedrale 4, Hiszpania, 1833, nr kat. il. 63.jpg | Oprawa à la cathédrale, Hiszpania, 1833, repr. wg Fernández 1994, nr kat 63
Plik:Cathedrale 5, Niemcy, Berlin, Carl Wilhelm Vogt, po 1832, repr Sonnenburg 1986, nr kat il 27.jpg | Oprawa à la cathédrale, C. W. Vogt, Berlin, po 1832, repr. wg Sonnenburg 1986, nr kat. 27
Plik:Cathedrale 7, okł. wydawnicza, Francja 1841, wg Picau, Les cartonnages romantiques..., Revue de la Bibliotheque nationale de France, 12, 2002, il. 2.jpg | Okładka wydawnicza à la cathédrale, Francja, 1841, wg Picau 2002, il. 2
Plik:Cathedrale 8, okładka broszurowa Dziadów Część III, Paryż, 1833, zbiory prywatne, fot. A. Wagner.jpg | Okładka broszurowa à la cathédrale Dziadów Część III, Paryż, 1833, zbiory prywatne, fot. A. Wagner
Plik:Cathedrale.3.jpeg|Oprawa à la cathédrale, Warszawa, po 1835. Fot. B. Mazurek
</gallery>

==Przypisy==

# EWOK 1971, szp. 1712;
# Devaux 1977, s. 235-241;
# Żółtowski 1987, nr kat. 84, 89, il. 14, tabl. 5;
# von Arnim 1992, nr kat./tabl. 170, 175, 210;
# Nixon, Foot 1992, s. 101-102, tabl. 110;
# Fernández 1994, nr kat./il. 44, 63-64, 118;
# Macchi F. i L. 2002, s. 74;
# Picaud 2002, s. 69-74;
# Pokorzyńska 2005, s. 24-25.

----
Autor: '''A.W.'''

@@ Linia 25: / Linia 25: @@
 Plik:Cathedrale.3.jpeg|Oprawa à la cathédrale, Warszawa, po 1835. Fot. B. Mazurek
 Plik:A la cathedrale, Joseph Thouvenin, ok. 1840, Schneider, Le livre objet...2008.jpg | Oprawa à la cathédrale, Joseph Thouvenin, ok. 1840, repr. wg: Schneider, Le livre objet... 2008
-Plik:Tysiewicz.jpg|Paryskie wydanie dzieł Mickiewicza, 1851, Bibl. Publ. Wwa
+Plik:Tysiewicz.jpg|Oprawa wydawnicza paryskiej edycji dzieł Mickiewicza, 1851, Bibl. Publ. Wwa
 </gallery>

@@ Linia 25: / Linia 25: @@
 Plik:Cathedrale.3.jpeg|Oprawa à la cathédrale, Warszawa, po 1835. Fot. B. Mazurek
 Plik:A la cathedrale, Joseph Thouvenin, ok. 1840, Schneider, Le livre objet...2008.jpg | Oprawa à la cathédrale, Joseph Thouvenin, ok. 1840, repr. wg: Schneider, Le livre objet... 2008
 Plik:Tysiewicz.jpg|Paryskie wydanie dzieł Mickiewicza, 1851, Bibl. Publ. Wwa
 ==Przypisy==

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
-==À la cathédrale oprawy (katedralne oprawy)==
+==À la cathédrale oprawy==
-(ang. cathedral book bindings; fr. reliures à la cathédrale, niem. Kathedral-Einbände)
+(katedralne oprawy) (ang. ang. 'à la cathédrale'/cathedral style bindings, fr. reliures à la cathédrale, niem. Kathedral-Einbände)
 Styl dekoracji opraw rozpowszechniony w 2 ćw. XIX w. Rozwinął się we Francji i Anglii, a następnie w innych krajach europejskich, na gruncie romantycznej fascynacji gotykiem, którego najdoskonalszymi egzemplifikacjami były francuskie katedry. Ich architektura, a przede wszystkim dekoracja architektoniczna (portale, arkady, rozety, maswerki, wimpergi, pinakle z kwiatonami itp.), dostarczały inspiracji do kompozycji całych okładzin oraz grzbietów. W dobie uprzemysłowienie produkcji narzędzia zdobnicze (plakiety, tłoki) często wykonywane były seryjnie, a do ich umasowienia w skali międzynarodowej przyczyniały się drukowane wzorniki introligatorskie i typograficzne. Pokaźne plakiety z dekoracją à la c. pozwalały na szybkie i efektowne ozdobienie całych okładzin w technice ślepej, chętnie wzbogacanej złoceniami. Równocześnie jednak tworzono oprawy o wykwintnej dekoracji, w której złocone wyciski z plakiet lub dużych tłoków współistnieją z wielobarwną intarsją imitującą gotyckie witraże. Do najwybitniejszych introligatorów tworzących oprawy à la c. zalicza się francuskiego mistrza, Josepha Thouvenin († 1834), którego dzieła cechują się wyrafinowaną estetyką w łączeniu form neogotyckich i nowożytnych oraz perfekcją techniczną. W oprawach tego i wielu innych mistrzów elementy neogotyckie często występują obok ornamentów klasycyzujących, zwłaszcza empirowych. Przeważnie polegało to na otaczaniu kompozycji à la c., widniejącej w zwierciadle, ramą ornamentalną w odmiennym stylu. W takich wypadkach inny (lub częściowo inny) styl reprezentuje też dekoracja na grzbiecie. Zależnie od koncepcji lub dostępności czcionek introligatorskich, zróżnicowaną formę (gotycką, antykwową bądź mieszaną) miały napisy na okładzinach i grzbiecie. Styl à la c. objął też oprawy wydawnicze okładki broszurowe, na których chętnie ukazywano motyw neogotyckiej arkady, ostrołukowego okna lub innej struktury architektonicznej o bogatej formie (np. paryskie pierwodruki dzieł Adama Mickiewicza: Dziady Część III, 1833 oraz Pan Tadeusz, 1834). W świetle dotychczasowych badań, na ziemiach polskich styl à la c. reprezentują głównie oprawy z pracowni warszawskich (lata 20-40 XIX w.). Wśród nich wyróżniają się dzieła o wysokim poziomie artystycznym (bogactwo dekoracji, biegłość techniczna). Tendencjom ogólnoeuropejskim odpowiada w nich łączenie elementów neogotyckich, nierzadko stanowiących swobodny pastisz gotyku, z elementami empirowymi i typowo romantycznymi (np. linearne, złocone ramki z ozdobnikami w narożach). W 2 poł. XIX w. dekoracje à la c. wpłynęły na efektowne zdobienia opraw wydawniczych niektórych dzieł religijnych. Charakterystyczne plakiety lub tłoki z motywem gotyckiej rozety lub ostrołuku bywały też wykorzystywane do dekoracji skromniejszych opraw, np. książek dewocyjnych. O zakwalifikowaniu danego dzieła introligatorskiego do stylu à la c. przesądza więc dominujący pierwiastek stylowy w jego dekoracji oraz czynnik chronologiczny.

← poprzednia wersja		Wersja z 17:30, 29 gru 2020
Linia 1:		Linia 1:
−	==à la cathédrale oprawy (katedralne oprawy)==	+	==À la cathédrale oprawy (katedralne oprawy)==
	(ang. cathedral book bindings; fr. reliures à la cathédrale, niem. Kathedral-Einbände)		(ang. cathedral book bindings; fr. reliures à la cathédrale, niem. Kathedral-Einbände)

@@ Linia 2: / Linia 2: @@
 (katedralne oprawy) (ang. ang. 'à la cathédrale'/cathedral style bindings, fr. reliures à la cathédrale, niem. Kathedral-Einbände)
-Styl dekoracji opraw rozpowszechniony w 2 ćw. XIX w. Rozwinął się we Francji i Anglii, a następnie w innych krajach europejskich, na gruncie romantycznej fascynacji gotykiem, którego najdoskonalszymi egzemplifikacjami były francuskie katedry. Ich architektura, a przede wszystkim dekoracja architektoniczna (portale, arkady, rozety, maswerki, wimpergi, pinakle z kwiatonami itp.), dostarczały inspiracji do kompozycji całych okładzin oraz grzbietów. W dobie uprzemysłowienie produkcji narzędzia zdobnicze (plakiety, tłoki) często wykonywane były seryjnie, a do ich umasowienia w skali międzynarodowej przyczyniały się drukowane wzorniki introligatorskie i typograficzne. Pokaźne plakiety z dekoracją à la c. pozwalały na szybkie i efektowne ozdobienie całych okładzin w technice ślepej, chętnie wzbogacanej złoceniami. Równocześnie jednak tworzono oprawy o wykwintnej dekoracji, w której złocone wyciski z plakiet lub dużych tłoków współistnieją z wielobarwną intarsją imitującą gotyckie witraże. Do najwybitniejszych introligatorów tworzących oprawy à la c. zalicza się francuskiego mistrza, Josepha Thouvenin († 1834), którego dzieła cechują się wyrafinowaną estetyką w łączeniu form neogotyckich i nowożytnych oraz perfekcją techniczną. W oprawach tego i wielu innych mistrzów elementy neogotyckie często występują obok ornamentów klasycyzujących, zwłaszcza empirowych. Przeważnie polegało to na otaczaniu kompozycji à la c., widniejącej w zwierciadle, ramą ornamentalną w odmiennym stylu. W takich wypadkach inny (lub częściowo inny) styl reprezentuje też dekoracja na grzbiecie. Zależnie od koncepcji lub dostępności czcionek introligatorskich, zróżnicowaną formę (gotycką, antykwową bądź mieszaną) miały napisy na okładzinach i grzbiecie. Styl à la c. objął też oprawy wydawnicze okładki broszurowe, na których chętnie ukazywano motyw neogotyckiej arkady, ostrołukowego okna lub innej struktury architektonicznej o bogatej formie (np. paryskie pierwodruki dzieł Adama Mickiewicza: Dziady Część III, 1833 oraz Pan Tadeusz, 1834). W świetle dotychczasowych badań, na ziemiach polskich styl à la c. reprezentują głównie oprawy z pracowni warszawskich (lata 20-40 XIX w.). Wśród nich wyróżniają się dzieła o wysokim poziomie artystycznym (bogactwo dekoracji, biegłość techniczna). Tendencjom ogólnoeuropejskim odpowiada w nich łączenie elementów neogotyckich, nierzadko stanowiących swobodny pastisz gotyku, z elementami empirowymi i typowo romantycznymi (np. linearne, złocone ramki z ozdobnikami w narożach). W 2 poł. XIX w. dekoracje à la c. wpłynęły na efektowne zdobienia opraw wydawniczych niektórych dzieł religijnych. Charakterystyczne plakiety lub tłoki z motywem gotyckiej rozety lub ostrołuku bywały też wykorzystywane do dekoracji skromniejszych opraw, np. książek dewocyjnych. O zakwalifikowaniu danego dzieła introligatorskiego do stylu à la c. przesądza więc dominujący pierwiastek stylowy w jego dekoracji oraz czynnik chronologiczny.
+Styl dekoracji opraw rozpowszechniony w 2 ćw. XIX w. Rozwinął się w Anglii i Francji, a następnie w innych krajach europejskich, na gruncie romantycznej fascynacji gotykiem, którego najdoskonalszymi egzemplifikacjami były francuskie katedry. Ich architektura, a przede wszystkim dekoracja architektoniczna (portale, arkady, rozety, maswerki, wimpergi, pinakle z kwiatonami itp.), dostarczały inspiracji do kompozycji całych okładzin oraz grzbietów. W dobie uprzemysłowienie produkcji narzędzia zdobnicze (plakiety, tłoki) często wykonywane były seryjnie, a do ich umasowienia w skali międzynarodowej przyczyniały się drukowane wzorniki introligatorskie i typograficzne. Pokaźne plakiety z dekoracją à la c. pozwalały na szybkie i efektowne ozdobienie całych okładzin w technice ślepej, chętnie wzbogacanej złoceniami. Równocześnie jednak tworzono oprawy o wykwintnej dekoracji, w której złocone wyciski z plakiet lub dużych tłoków współistnieją z wielobarwną intarsją imitującą gotyckie witraże.
 ==Zobacz też==
@@ Linia 31: / Linia 33: @@
 # EWOK 1971, szp. 1712;
-# Devaux 1977, s. 235-241;
+# Devaux 1977, s. 235-241, 261;
 # Żółtowski 1987, nr kat. 84, 89, il. 14, tabl. 5;
 # von Arnim 1992, nr kat./tabl. 170, 175, 210;
-# Nixon, Foot 1992, s. 101-102, tabl. 110;
+# Nixon, Foot 1992, s. 96-97, 101-102, il. 103, 110;
 # Fernández 1994, nr kat./il. 44, 63-64, 118;
 # Macchi F. i L. 2002, s. 74;
 # Picaud 2002, s. 69-74;
-# Pokorzyńska 2005, s. 24-25.
+# Pokorzyńska 2005, s. 24-25;
 ----
 Autor: '''A.W.'''